Tíminn - 29.05.1948, Blaðsíða 3

117. blað
3
TÍMIXN, laugaröaginn 29. maí 1948.
Dáuai'iniiiiiliig':
yflrllsEilMatssaifEtStSF
aði hér allt fram á ár 1941,
í dag er til moldar borinn
hér í Reykjavílc einn af at-
hafna-höfðingjum þeirrar
kynslóðar, sem lifað hefir
tvenna tímana, kynslóðar,
sem ólst upp við að kalla ó-
breytta tækni liðinna alda í
atvinnuháttum, en síðan all-
ar breytingarnar og umbæt-
urnar, sem nú eru komnar
til sögu.
Hann fæddist að Bakka á
Seltjarnarnesi 26. júní 1876,
fluttist barn að jaldri með
foreldrum sínum Magnúsi
Pinnssyni og Ingiríði Jóns-
dóttur að Skuld við- Framnes-
veg, og þar ólst hann upp,
enda voru þeir Jón og Jó-
hannes löngum kenndir við
þann stað, og kallaðir Skuld-
arbræður.
Jón Magnússon ólst upp við
öll algeng störf til lands og
sjávar, var hestasveinn, létta
drengur, réri á árabátum,
varð háseti á fiskiskútum,
vann á hvalveiðastöð sumar-
langt vestur á Önundarfirði,
um skeið verkamaður hjá
Brydesverzlun, verkstjóri við
eitt fyrsta fiskþurkunarhús-
ið, sem reist var í Reyjrjavík,
fiskimatsmaður frá því að
tekið var að framkvæma fiski
mat, skipaður yfirfiskimats-
maður 1920 og gegndi því
starfi til ársloka 1946, en
hafði áður verið hægri hönd
hins nafnkunna fyrirrennara
síns, Þorsteins heitins Guð-
mundssonar.
Ungir brjótast þeir Skuld-
arbræður í því, í félagi við
Pétur Bjarnason skipstjóra,
að eignast fiskiskútuna „Sæ-
borgu“, er löngum var með
aflasælustu þilskipum, undir
skipstjórn Péturs. En áður
en skútuöldinni lauk var
„Sæborgin" seld, en þeir
bræður gjörast þá, ásamt
6 nafnkunnum mönnum öðr-
um, stofnendur h.f. Hauks,
er lét smíða togarann Ingólf
Arnarson, er hingað kom
1912 og var hér stærsta Veiði
skipið fram yfir heimsstyrj-
öld. (Mun hafa kostaö 180
þús. krónur, 305 ton brúttó.)
Hans hæsta söluferð var í
ársbyrjun 1916, 3500 sterlings
pund. Var þetta metsala til
þess tíma. Það sem eftir var
þessarar vertíðar, var aflinn
saltaður, en um haustiö tók
að kalla fyrir ísfisksölur ís-
lenzkra togara. Skeði það
með þeim hætti, að togarinn
„Rán“, fermdur ísfiski á leið
til Englands, varð í hafi á
vegi þýzks kafbáts, sem hlífði
skipinu gegn því, að það sneri
heim aftur og skipstjórinn
héti því, að sigla ekki með
fisk til Bretlands meðan
.stríðið stæði.
Hauksfélagið keypti togar-
ann „Þorstein Ingólfsson"
1915, en báða þessa togara
keyptú Frakkar 1917 ásamt
mörgum öðrum íslenzkum
togurum..
Þegar útgerðarfélagið Hauk
ur varð gjaldþrota, í verð-
hruninu mikla eftir heims-
styrjöldina, með tvo ný-
keypta togara og vöruflutn-
ingaskip, átti J. M. það traust
hjá Landsbankanum, að
hann gat ráðist í það, í fé-
lagi við Ingimund Jónsson,
að koma upp fiskverkunar-
stoðinni „Dverg“, sefn starf-
en þar var mikil athafna-
semi um langt skeiö, meðan
aðalútflutningsvaran var salt
flskur, og voru þar einatt urn
80 manns í vinnu.
Árið 1925 var togarafélag-
ið Pylkir stofnað, og urðu
þeir Jón og Ingimundur þar
meðeigendur frá upphafi, en
þetta félag á nú togarann
Belgaum og einn af stærri
nýju togurunum, Fylki.
Samhliða þessari athafna-
semi stundaði Jón Magnús-
son einnig landbúnað um
langt skeið, hafði 5 kýr í
fjósi, 20 ær, átti 2 vagnhesta
og oftfyít reiðhest; Heyskap-
inn þurfti að miklu að sækja
upp á Kjalarnes eða upp í
Mosfellsheiði, og hófst þessi
athafnasemi löngu fyrir öld
bifreiðanna. Hinsvegar segir
Landeyingur mér frá því, að
þegar árið 1920 hafi Jón sent
einkabil með sig snemma
morguns suður í Hafnar-
fjörð, til þess að hann yrði
ekki eftir af samferðafnönn-
um sínum á leið í verið til
Herdísarvíkur. Virðist Jón
því snemma hafa kunnað að
meta kosti þessa farartækis.
Árið 1904 kvæntizt Jón
Magnússon bóndadóttur aust
an úr Landeyjum, sem haust-
ið áður fluttist með föður
sínum suður á Garðskaga,
en hann tókst á hendur vita-
varðarstarfið þar.
Þegar þau fella hugi sam-
an Jón Magnússon og Ingi-
björg ísaksdóttij-, er eins og
líf þeirra hefjist í æðra
veldi. Þegar sama árið selur
Jón sitt litla hús á horni
Túngötu og Bræðraborgar-
stígs (hús Jafets heitins Sig-
urðssonar), kaupir Lindar-
brekku og reisir þar stórhýsi
á þeirrar tíðar mælikvarða.
En þetta heimili hefir frá
upphafi verið eitt mesta
risnuheimili í Reykjavík frá
fyrsta degi. Má geta þess til
dæmis, að eitt sinn í innflú-
enzufaraldri voru níu að-
komumenn rúmliggjandi sam
tímis á heimili þeirra hjóna.
Og einatt áttu námsmenn úr
fjarlægum byggðarlögum og
sj úklingar, sem langdvöl-
um þurftu aö vera undir
læknishendi, athvarf á Lind-
arbrekku. Þá var fyrir-
greiðsla húsbóndans og úr-
ræðasemi hans fyrir gistivini
ekki síður rómuð.
Ekki naut J. M. skólagöng-
unnar í uppvexti sínum, þeg-
ar frá er talin barnafræðsla
þess tíma, heldur hófst hann
fyrir er'fðan manndóm og
Fyrsta og merkasta frjálsíþróttamót ársins fer frani á íþróttavellinum í dag kl. 4
síðd., og á morgun kl. 2 síöd.
Aðgöngumiðar seldir á íþróttavellinum eftir kl. 1 báða dagana.
Keppnisgreinar fyrri daginn eru:
lEástökk kriiEglnkast
Iísi6í*sÉ«íkk 1ssa gr. IsSasBjs
kálEivarp SSIÖ® sta IsoeSIa dreiagir
Keppnisgreinar seinnidaginn eru:
2000 sn Itlanp Strísáfltkk sIeg§*pikssÉ
sta«í>arstökk 1OO0 iia Itoölilaup
sppsíkast
1©@ ieb hlaap
40® ibi —
ni
800 Hi —
3000 iii —
Fimm heimsfrægir brezkir íþróttamenn m. a. blökkumaðurinn McDonnald Báiley,
ásamt flest Qllum beztu íþróttamönnum landsins, taka þátt í mótinu.
Forðist þrengslin og kaupið aðgönguraiða tiraanlega
«HniiiiiiiiiipiiiiiiiiiiiiiiiiiiiuiiiiiiuiimiiiuiiiuiiiiiiiiiiiiiiiuiiiuiiiiiiiiiiiiiiiiiMmiiiiiimiiiiiiiiiiiiimiiuiiiiiipH
i Komin eru út þrjú hefti af Sagnablöðum, sem Örn '=
I á Steðja hefir safnað og skráð. í heftum þessum kennir f
I ' margra grasa. Sagnaþættir,. þjóðsögur, kímnisögur, |
| munnmæli, lausavísur og margskonar þjóð'legur fróð- f
1 leikur. Af efni safnsins skal sérstaklega bent á alllang- ,|
1 an þátt af Símoni Dalaskáldi, og fylgir honum síðasta .|
I myndin, sem tekin vkr af Símoni. '|
i Sagnablöðin eru liður í ritsafninu Skuggsjá, en þar J
Í birtist margvíslegur íslenzkur- fróðleikur. Eru Sagna- ,|
\ blöðin 3. bindi ritsafns þessa. Áður er komið út fyrsta f
Í bindi og 1. hefti. 2. bindis. Eru óútkomin 2.-3. hefti |
| þess bindis, en þáu koma væntanlega út á þessu ári, I
Í Af fyrstu heftum Skuggsjár er nú lítið orðið til, og ' =
| ættu bókamenn ekki að draga lengi úr þessu að afla f
i sér þeirra. , ri
Sagnablög Arnar á Steðja fást hjá bóksölum.
Í Verð kr. 7.00 hvert hefti. |
.........................................................
sjaldgæfa skapgerð. Hann
var fjörmaður mikill og
beindist ’áhugi hans að hag-
nýtri athafnaserhi, geðríkur,
en kunni' manna bezt að
stjórna skapi sínu. Hefir
kunnugur lýst því, hversu
persónuleiki hans skapaði
þöguft _áðhald um mikil og
góð ' virinubrögð, þar sem
hann átti í hlut, eða stjórn-
aði verki. Naut þessa við,
þótt ekki væri hann nær-
staddur, og þegar hann síð-
an. kom á vinnustað, urðu
afköstin eins og í kappleik.
Ekki var þetta fyrir eftir-
rekstur. Hann gat leiðbeint
um, hvernig betur mætti
haga verki, en eftirrekstri
beitti hann aldrei. Kæmu ó-
höpp fyrir, sem yllu vinnu-
töfum, hélt hann jafnaðar-
geði, þótt hárin risu á höfði
annarra, sem hlut kunnu aö
eiga að máli.
Jón Magnússon var einn
þeirra manna, sem aldrei
bragðaði áfengi. Hann tók
mikinn þátt í störfum góð-
templara, og í banalegunni
vann hann enn fyrir þann
félagsskap svo um munaði
Hann var einn af stofnend-
um verkalýðsfélagsins Dags-
brúnar og fyrsti fundurinn
til undirbúnings félagsstofn-
uninni var haldinn undir
hans þaki. Þauhjóninvoru þá
einnig frá upphafi stofnend-
ur og styrktarmenn fríkirkju
safnaðarins í Reykjavík; og
í frímúrarareglunni var
hann.
En mikilvægasti félaginn,
sem hann eignaðist á lífsleið
inni, er eiginkonan hans, frú
Ingibjörg ísaksdóttir. Þegar
ástir og samfarir hjóna eru
slíkar sem þeirra, veit eng-
inn, hvernig til hefði’ tekist
ef farist hefðu á mis. Setti
þetta svip sinn á heimilið, af-
köst þess, höfðingsbrag og
góðleik.
Jón Magnússon kenndi
sjúkleika þess, er leiddi hann
til bana, fyrir tæpu árl síðan.
Þangað til hafði han'n ekki
verið kvellisjúkur. Óraði
hann brátt fyrir því, til hvers
leiða mundi, þótt líkamlegt
mótstöðuafl hans virtist
slíkt, að læknar og vinir
gerðu til skamms tíma ráö
fyrir, því að hann ætti, ef
ekki batavon; þá að
minnsta kosti langt líf fyrir
höndum. Sjálfur leit hann
öðru vísi á. En í. þessum við-
horfsmun reis þá elskusemi
og umönnun frú Ingibjargar
í þá hæð, sem gjörir menn-
ina mikla. Með sjálfri sér
mun hún hafa litið svipað á
og sjúkiingurinn, en boðaði.
trúna á heilsu og líf, jafn-
hliða því sem hún dag og
nótt vakti yfir hverri ósk um
hjálp og aðstoð og veitti hana
með þeirri elskusemi, sem er
meira virði en allir læknis-
dómar. í þessu speglaðist þá
einnig, hversu hún alla tíð
hafði verið borin á hönduin af
þessum sjaldgæfa manni.
Þau hjónin, Jón og Ipg.i-
björg, eignuðust þrjú börn.
Tvær dætur komust til ald-
urs, Margrét Ingiríöur,
kona Tómasar Hallgrimsson-
ar bankaritara og Gu’^lín
Ingiríður, * kona Theódórs
læknis Skúlasonar. Barna-
börnin eru 8 á lífi,
G,M„. .