Vísir - 27.10.1920, Side 2

VÍSIR
))HaTHa
asaaawi i <wmiií»>imm»iiiihiiiiIiIW iwiiiwwrmniiir^^iaiwwMMKy^ f i
i Ci

;f/aTÉVRQLE.Tj,
liafa fyrirliggjaudi
ágætar heilar
MATBAUNIR
Símskeyti
Bretar og írar.
Bitreiðakeðj ur
at íiestimi stærðum köfum við fyririiggjaadi.
írá Iréttaritara Vísis.
—0~™
Khöfn 26. okt.
Alexander Cril(kjal(onungur dáinn.
Frá Aþenu er símað, að Alex-
ander konungur hafi látist í gær,
af afleiSingum apa-bitsins.
paS er haft eftir Venizelos, aS
ekki geti komið til mála að láta
neinn annan taka viS konungdómi
eftir hann, en Paul prins, son Kon-
stantins konungs, sem nú er 19 ára.
— pingið, sem leyst hafSi verið
upp, er nú kvatt saman, til þess að
kjósa ríkissjóra, og er búist við að
Korduvkotis admíráll verði kosinn.
Fransl(a stjórnin og Bourgeois.
Frá París er símað, að franska
stjórnin saki formann þjóðbanda-
lagsins, franska öldungaráðsfor-
manninn, Bourgeois, um það, að
hann gerist of einráður, og er bú-
ist við hörðum deilum út af því.
Kjarni pýskalands.
Frá Berlín er símað, að á ráð-
stefnu þýska þjóðernisflokksins, sem
haldin var Hannover, hafi ver-
ið samþýkt, að vinna að því, að
Prússland og Bayern yrðu kjarni
þýska ríkisins í framtíðinni, og að
leggja aðaláhersluna á sparnað,
eins og Bayern nú gerir.
ViSsf(ifti pjóÖverja og Rússa.
Bolshvíkingar hafa ekki enn þá
lagt fram andvirði eimreiðanna,
sem þeir ætluðu að kaupa af pjóð-
verjum, og samningar um þau við-
skifti því strandaðir í bráðina.
Sorg t Irlandi.
Frá London er símað, að er lát
borgarstjórans frá Cork spurðist
þangað, hafi öllum sölubúðum og
skemtistöðum verið lokað, en borg-
arbúar söfnuðust í kirkjur til bæna-
halda.
Erlend mynt.
Khöfn 26. okt.:
100 kr. sænskar .... kr. 141.25
100 kr. norskar .... — 99.75
100 frankar fr......— 47.00
100 frankar svissn. . . — 114.75
100 mörk þýsk .... — 10.60
Sterlingspund .........— 25.15
Dollar ............... — 7.25
London s. d.:
Sterlingspund = d. kr. 25.08 =
doll. 3.44 = mörk 242.75.
Borgarstjórinn í Cork er dauð-
ur. Hann hafði „svelt“ sig í fang-
elsinu í fullan 2/i mánuð, er hann
andaðist, og munu fáir trúa því, að
hann hafi enga næringu fengið ali-
an þann tíma. — pað var sagt
nýlega í ensku blaði, að ef hann
hefði dáið innan 2—3 vikna, frá
því er honum var varpað í fangels-
ið, þá mundi hafa leitt af því alls-
herjar-blóðbað um alt írland. Nú
er ekki búist við neinu slíku, þó
að gera megi ráð fyrir, að óeirðir
þar magnist talsvert í svipinn.
Breska stjórnin virðist hafa tek-
ið upp þá stefnu gagnvart írum.
að láta engan bilbug á sér finna.
írar hafa gert uppreisn, og þó að
uppreisnarforingjarnir, sem í fang-
elsi er kastað, taki upp á því að
svelta sig, þá lætur stjórnin þá
sjálfráða um það. Stjórnin segir,
að ómögulegt yrði að halda uppi
lögum og reglu í landinu, ef af-
brotamenn þyrftu ekki annað en að
svelta sig til þess að losna úr fang-
elsunum. pess vegna verða þeir
líklega fáir, sem fara að dæmi
borgarstjórans frá Cork. — Eins
virðist stjórnin ætla að haga sér í
aðaldeilurini. Ymsar tillögur hafa
verið gerðar til samkomulags, af
mönnum, sem standa allfjarri nú-
verandi stjórn. Frá tillögum Greys
lávarðar hefir áður verið sagt hér í
blaðinu. Að þeim vildu írar ekki
ganga, en breska stjórnin lét sér
fátt um finnast. pá kom Asquith
með tillöguna um, að veita Irlandi
fulikomna nýlendustjórn, en þeirri
tillögu tók Lloyd George mjög
fjarri. í sambandi við J?á tillögu,
lýsti hann afstöðu stjórnarinnar í
írsku deilunni nokkru nánara, í
ræðu, sem hann flutti nýlega í
Carnovan.
Vér erum þannig settir, sagði
hann, að til þess að gera Ira á-
nægða yrðum vér að fara miklu
lengra en Gladstoríe, já, jafnvel
lengra en Asquith. írum nægir
ekki minna, en að írland verði al-
gerlega siálfstætt lýðveldi. Og þeir
vilja fá Uister með, en Ulster verð-
ur þó að eiga atkvæði þar um.
Vér getur ekki átt friðarsamn-
inga við landshluta, sem hefir hafið
borgarastyrjöld. Ef írland fengi
nýlendustjórn, mundi þar koma, að
það hefði 500 þús. manna her á
að skipa, en heimaher vor er að
eins 100 þús. manns. Og írar
myndu koraa sér upp kafbátum og
Jóh. Olafsson & Co.
leggja tundurdufl. Með öðrum orð-
um: írar myndu koma sér upp her
og flota, en það getum vér ekki
leyft. — írar eru ekki svo tryggir,
að f^ert sé að veita þeim fullkomna
sjálfstjórn. Árið 1916 skutu írar
hermenn vora. 1917 gerðu þeir
bandalag við þýska ^kafbáta og
reyndu að afla sér vopna til þess
að ráðast aftan að Bretum, sem þá
börðust fyrir lífi sínu. Látum íra
fá sjálfstjórn í innanríkismálum.
Vér óskum ekki, að hafa nein af-
skifti af þeim. En svo hættuleg
vopn, sem her og floti, eru besl
geymd í höndum alríkisins. — En
hvað á þá að gera? Við skulum
láta þá fá heimastjórnarlögin okk-
ar, því J?ó að Asquith telji }?au ó-
fullnægjandi. J?á nægja ]?au til
}?ess, að ]?eir geta skipað innanrík-
ismálum sínum eins og ]?eim hentar
best.
Af }?essum útdrætti úr ræðu Ll.
George má sjá, að hann, og þá ;
vafalaust öll breska stjórnin, hefir i
tekið J?á stefnu upp, að reyna enga
frekari samninga við íra. peir geta |
fengið }?að, sem þeim hefir verið
boðið. Annars fá þeir ekkert, og
verður þá farið með þá sem upp-
reisnarmenn, ef þeir vilja það
heldur.
Samræðissjúkdémar
og varnir gegn þeim. Lciðbeining-
ar fyrir alþýSu, einþum farmenn,
eflir Cuömund Hannesson.
Við höfum hér á landi, eins og
faríseinnn, þakkað fyrir það, að við
værum ekki eins og útlendingarnir
með alla þeirra samræðissjúkdóma.
}?etta höfum við gert og við höf-
um fulla ástæðu til að gleðjast yf- *
ir því, að þessir sjúkdómar eru ekki
nærri J?ví eins tíðir hér og erlendis
— enn þá aS minsta þosti, en eins
og höf. sýnir fram á, hafa þeir náð
talsverðum vexti á seinni árum og
allar horfur á, að það komi ekki
neinn afturkippur í J?á fyrst um
sinn.
Nú, síðan að stríðið hófst, hafa
sjúkdómar J?essir náð afar ískyggi-
legri útbreiðslu erlendis og það ekki
einungis í hernaðarlöndunum, held-
ur líka þar sem engin stríð voru
háð, t. a. m. á Norðurlöndum.
Eins og samgöngurnar eru orðn-
ar tíðar milli íslands og útlanda,
mátti því ganga að því vísu, að
samræðissjúkdómar mundu flytjast
inn þaðan. BotnVörpuskip vor
verða vegna arinars aðalatvinnu-
vegarins að vera í sífeldum ferð-
um milli íslands og Englands. Ó-
hjákvæmilegt því, að það komi all-
oft fyrir, að sjómennirnir og aðr-
ir flytji heim með sér þessa sjúk-
dóma og dreifi þeim út meðal
landsins kvenna, og svo hefir maður
svikamylnuna gangandi.
pað er vissan um J?etta, sem olli
því, að Læknafélag íslands, á
fundi sínum sumarið 1919, sam}?.
áskorun til heilbrigðisstjórnarinnar,
um að hefjast handa og gera ræki-
legar tilraunir til þess í tíma, að
hefta útbreiðslu samræðissjúkdóm-
anna.
Fyrsta tilraunin í þessa átt, er
kver þetta, sem gefið er út að til-
hlutun stjórnarráðsins. pað virðist
byrjað á rétta endanum: að fræða
almenning um eðli þessara sjúk-
dóma, hættuna, sem af þeim leið-
ir, gera mönnum ljóst, hve þung á-
byrgð hvílir á þeim, sem af sam-
viskuleysi og hirðuleysi bera slíkan
ófögnuð á heilbrigt fólk og jafn-
framt benda á, hvaða varnir sé
helst hægt að nota, en fyrst og
fremst á þá skyldu gagnvart sér
og öðrum, að reyna að fá fulla
vissu um, hvort þeir séu sýktir og
leita lækninga í tíma, ef óhappið
skeður.
Hingað til hefir það ekki þótt
viðeigandi, ekki „fíni“ hér á landi,
að tala hátt um þessa sjúkdóma,
enda hefir ekkert verið skrifað um
]?etta efni, að kalla má, áður, nema
Frcyjufár Steingríms Matthíasson-
ar. Afleiðingin af þessari misskildu
varfærni tíðarandans og tepruskap
er sú, að fólkð er óviðbúið að taka
á móti sjúkdómnum. ]?að þekkir
ekki neitt til þessara vágesta, og
þótt það hafi einhvern grun um, að
ekki kunni alt að vera með feldu,
]?á þorir það ekki, nema sumir, að
leita ráða læknanna, til þess að
leita sér heilsubótar. Og þó má
það vera visst um, að læknarnir eru
skyldir til og sþoSa það sem sína

I