Vísir - 06.03.1939, Qupperneq 2

VÍSIR
Lýðveldissinnar á Spáni hrinda af sér oki
kommúnismans. —
Negrinstjórninni steypt
af stóli og landvarna-
ráð myndað.
Áhpif Moskwavaldsins á Spáni úp
sögunni, segja þjóðepnissinnap. —
Horfur um vopnahléssamkomulag
batna.
EINKASKEYTI TIL VlSIS.
, London, í morgun.
Lýðveldissinnar hafa steypt stjórn dr. Negrins af
stóli og myndað landvarnaráð og þykir nú
líklegra, að samningar muni takast milli lýð-
veldissinna og þjóðernissinna, þar sem Negrin var að-
almaðurinn í baráttunni fyrir því, að halda styrjöldinni
áfram og berjast til þrautar, enda þótt það væri með
öllu vonlaust eftir fall Kataloníu, að lýðveldissinnar
gæti unnið sigur, og áframhald styrjaldarinnar gat því
að eins haft í för með sér frekari blóðsúthellingar og
eyðileggingu.
1 fregnum erlendra fréttaritara í Madrid er allítarlega
skýrt fvá þessum atburðum. Eftir þeim að dæma virð-
ist það vera herinn, sem stendur að því, að Negrin-
stjórninni hefir verið steypt af stóli, en landvarnaráðið,
sem myndað hefir verið til þess að fara með völdin,
hefir og stuðning borgaranna alment, að því er séð
verður.
Casado, herforingi lýðveldissinna í Madrid og ná-
grenni, er forseti landvarnaráðsins, og í því eiga einnig
sæti Julian Besteiro, foringi jafnaðarmanna, og fjórir
aðrir.
I útvarpsávarpi til þjóðarinnar sakar landvarna-
ráð dr. Negrin og stjórn hans yfirleitt fyrir að hafa
brugðist skyldum sínum — „hlaupið á brott af
varðstaðnum“, í því skyni eingöngu, að bjarga
sjálfum sér. Slíkt ábyrgðarleysi og hugleysi verði
ekki þolað.
Ennfremur segir svo: „Það verður ekki lengur
haldið áfriam eins og að undanförnu. Stjómin
hefir verið reikul og ekki getað stjórnað og leið-
beint svo í nokkuru lagi væri. Árangurslaust höf-
um vér margsinnis snúið oss til stjórnarinnar, sem
með ábyrgðarleysi sínu og athafnaleysi hefirstefnt
öllu í voða. Verðum vér því að taka stjóm alla í
vorar hendur og liöfum myndað landvarnaráð í
því skyni.“
Atburðir þeir, sem hafa orðið, hafa gerst með snöggum hætti,
og hafa vakið feikna athygli, og gera menn sér vonir um, að
landvarnaráðinu og Franco muni takast að semja um vopna-
hlé, og þannig verði frekari blóðsúthellingum afstýrt.
Ávarp landvarnaráðsins hefir vakið gífurlega athygli og þó
hefir það ef til vill vakið enn meiri eftirtekt hvarvetna, að þeg-
ar er því hafði verið útvarpað, tóku meðlimir landvarnaráðsins
til máls, hver af öðrum, og var meðal þeirra Weda herdeildar-
foringi, sem sagði þessi athyglisverðu orð:
„VÉR VILJUM FRIÐ — EN HEIÐARLEGAN FRIÐ, BYGÐ-
AN Á RÉTTLÆTI.“
Hörmnngar Spánar-styrjaldarinnar
eru meiri en nokkur orð fá lýst, en væntanlega linnir
þeim nú, því að eftir því, sem skeyti þau herma, sem frá
er sagt í blaðinu í dag, er líklegra að samkomulag náist
milli lýðveldissinna og þjóðernissinna, nú, eftir fall Ne-
grin-stjórnarinnar. Myndirnar hér fyrir neðan sýna átak-
anlega hörmungar styrjaldarinnar. Á efri myndinni er
særður hermaður úr liði þjóðernissinna, studdur af fé-
lögum sínum. Myndin er tekin við Artesa del Segre. —
Neðri myndin er af gamalli konu í Borjas Blancas í Kata-
loníu. Þar, sem hún stendur, var heimili hcnnar. Sprengi-
kúla lagði það í rústir á fáeinum sekúndum. Gamla lcon-
an er að leita að einhverju, sem lieillegt kann að vera —
kannske að minjagrip ....
viku og er gert ráð fyrir, að
VlSIR
DAGBLAÐ
Útgefandi:
BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F.
Ritstjóri: Kristján Guðlaugsson.
Skrifstofa: Hverfisgötu 12.
Afgreiðsla: Hverfisgötu 12.
(Gengið inn frá Ingólfsstræti).
Bimar:
Afgreiðsla 3400
Ritstjórn 4578
Auglýsingastjóri 2834
Verð 2 krónur á mánuði.
Lausasala 10 aurar.
Félagsprentsmiðjan h/f.
Veikur vilji.
AÐ má vissulega telja það
„gleðilegt tímanna tákn“,
hve gagngerð hreyting er orðin
á allri afstöðu stjórnarflokk-
anna til sjavarútvegsins, og þá
sérstaklega stórútgerðarinnar,
og liagsmuna útgerðarmanna.
Að visu er sú breyting', að svo
lcomnu, einkum í orði, eða „á
pappírnum“, því lítt sér henn-
ar merki enn annarstaðar en í
skrifum stjórnarblaðanna. En
þá þarf ekki að efast um það,
að um „raunverulega“ hugar-
farsbreytingu sé að ræða í þessu
efni lijá ráðamönnum flokk-
anna.
Jónas Jónsson hefir undan-
farna daga birt hverja greinina
annari hjartnæmari í Tíman-
um, um vandræði útgerðarinn-
ar og töp útgerðarmannanna.
Eina greinina skrifar hann um
„útvegsmennina og alla hina“,
um það hverng útvegsmennirn-
ir hafi á undanförnum árum
„mist allar eignir sínar“, en öll
þessi taprekstrarár hafi „allir
liinir“ „setið meira eða minna
sólarmegin“ en útveginum „ná-
lega blætt til ólifis“. í annari
grein skrifar hann um „mar-
bakkann“, sem sé að „bresta“
undan útveginum, og spyr,
hvort hann eigi að bresta.
Sú var tíðin, að skrifað var
mjög á annan veg í Tímanum
um sjávarútveginn og útvegs-
mennina. Af öllum landplágum,
sem blaðið hafði spurnir af að
gengið hefðu yfir þetta land,
var stórútgerðin þá sú versta
og þungbærasta að blaðsins
dómi. En útvegsmönnunum
valdi það þá hið „smellna“ heiti
Grimsby-lýður.
Nú er það að vísu þessi heift-
arhugur forystumanna stjórn-
arflokkanna í garð útvegsins á
undanförnum árum, sem miklu
hefir valdið um það, hvernig
hag útvegsins nú er komið. En
ekki er þó, fyrir þá sök, síður
ástæða til þess að fagna þeim
sinnaskiftum, sem þessir menn
virðast nú Iiafa tekið. Hinsvegar
væri það ákaflega æskilegt, að
þessi sinnaskifti þeirra bæri sem
skjótast ávöxt í einhverjum
framkvæmdum útveginum til
hagsbóta.
Tíminn gefur það í skyn, að
það sé Sjálfstæðisflokkurinn á
Alþingi, eða einhver liluti hans,
sem öll hjargráð útveginum til
handa strandi á. En í grein sinni
um „útvegsmennina og alla
hina“ segir J. J., að líklegasta
ráðið til að bjarga við hag út-
vegsins sé „að taka tillögu frá
merkum þingmanni í Sjálfstæð-
isflokknum, sem sæti á í sjávar-
útvegsnefndinni, framkvæma
hana og gefa hinum örmagna
útvegi nýtt líf og fjör“. En
hvers vegna vill hann ekki „taka
og framkvæma tillögu“ frá full-
trúum Framsóknarflokksins í
þessari nefnd? Er það af því,
að tillögur þeirra séu ekki eins
líklegar til að koma úlveginum
að liði, eða af því, að þeir hafi
engar tillögur gert? Og hvers
vegna sér ekki atvinnumálaráð-
berrann, sem sæli á í nefndinni
og er formaður hennar, um
það, að nefndin tjúki störfum
og skili tillögum sinum til
þingsins? Mundi það ekki geta
flýtt fyrir því, að komið yrði
útveginum til hjálpar með ein-
liverjum hætti?
.T. J. segir í einni /grein sinni,
að það sé sín skoðun, en um
það tali hann ekki í umhoði
annara, að nú á næstu dögum
verði vegna útvegsmálanna að
mynda „samsteypustjórn
þriggja lýðræðisflokkanna.“ Og
í ritstjórnargrein í Tímanum á
laugardaginn var svo að orði
kveðið, að „úr því muni verða
skorið nú næstu daga“ hversu
margir menn séu í Sjálfstæðis-
flokknum, sem „séu á móti því,
að liafið verði samstarf þriggja
flokka um að rétta við sjávar-
útveginn og standa saman til að
tryggja framkvæmd þeirra ráð-
stafana, sem til þess eru nauð-
synlegar“. Ef skilja á þessi um-
mæli þannig, að Framsóknar-
fl. sé með öllu ófáanlegur til
þess að gera nokkuð sjávarút-
veginum til viðreisnar, nema
mynduð verði þriggja floklca
stjórn, þá fer nú að fara mesti
„ljóminn“ af fagurgalanum um
alt það, sem flokkurinn sé
reiðubúinn að gera í þessu
skyni, þvi að það er þá ekkert,
elcki nokkur skapaður hlutur!
Hinsvegar virðist eklcert geta
verið því til fyrirstöðu, að tekist
geti samstarf þriggja flolcka um
viðreisn sjávarútvegsins, þó að
elcki náist samkomulag um full-
lcomna stjórnarsamvinnu þeirra
flolcka allra, eða þriggja floklca
stjórn. Og þá er vilji Framsókn-
arfloklcsins til hins góða veilcur,
ef liann lætur alt stranda á þvi.
15 ára drengur bjargast
á snndl.
Klukkan rúmlega þrjú í gær
var símað til lögreglunnar, að
drengur væri í Hólmaskeri,
vestan við Grandagarðinn.
Fékk lögreglan tollbátinn til
að komast í skerið, en aðrir
lögregluþjónar fóru vestur á
Grandagarðinn- Ilt var í siójnn,
svo að tollháturinn lcomst ekki
að skerinu, og fékk lögregian
þvi árabát' og var róið út að
skerinu til drengsins.
Heitir drengurinn Eðvald
Eyjólfsson, Bárugötu 34, og er
15 ára gamall. Hann hafði verið
á kajak, en honum hvolfdi. —
Bjargaði Eðvald sér á sundi
u.pp i skerið.
Síðla dags á laugardag varð
sex ára gamall drengur fyrir
hifreið á Barónsstígum, móts
við liúsið nr. 30- Yar drengur-
inn að leika sér þar á götunni.
Fór bíllinn yfir annan fót
drengsins og er haldið, að hann
hafi fótbrotnað. Drengur þessi
á lieima á Barónsstig 30.
M.A.-kvartettinn
hélt fyrstu söngskemtun sína á
þessum vetri fyrir fullu húsi. Fögn-
uður áhorfenda var afar mikill og
urðu þeir að endurtaka mörg lögin.
Næsta söngskemtun kvartettsins
verður n.k. þriðjudag.
Frá Burgos er símað, að það
hafi vakið vonir manna þar um
að styrjöldin yrði leidd til lykta
ná frekari blóðsúthellinga, að
lýðræðissinnar hafa hrundið dr-
Negrjn af valdastóli,
Fréttaritari United Press í
Burgos símar, samkvæmt upp-
lýsingum frá stjórninni, að hún
geri sér vonir um, að í mjög ná-
inni framtíð verði/alger friður
ríkjandi um gervallan Spán. —
Spánverjar geti bráðlega hætt
öllum styrjaldarráðstöfunum og
snúið sér að viðreisnarmálun-
um, Það, sem gerst hefir í Mad-
rid, sýni að meðal lýðræðissinna
hafi heilbrigð skynsemi fengið
yfirhöndina.
Spánverjar hafa kastað
af sér hinu kommúnist-
iska oki. Rauða valdið —
Moskvavaldið — er úr
sögunni á Spáni.
Það vekur mikla athygli með-
al þjoðernissinna á Spáni og
mikinn fögnuð, að kommúnist-
ar eiga engan íulltrúa í land-
varnarráðinu. Er þetta skilið
svo, að Casado og þeim, sem
með honum standa, hafi þótt ó-
heppilegt að ganga til samninga
við Franco með kommúnista sér
við hlið og talið hyggilegast, aö
losa sig við þá þegar í stað.
Þá er tekið fram, að Besteiro
sé mjög hægfara socialistaleið-
jogi, og þetta tvent, að komm-
únistar eiga ekki fulltrúa í ráð-
inu og að Besteiro er í því, telja
þjóðernissinnar næga sönnun
þess, að stefna ráðsins verði að
leiða styrjöldina til lykta þegar
í stað með friðsamlegu sam-
komulagi.
Petain marskálkur, sem hef-
ir verið útnefndur sendiherra
Frakklands í Burgos, leggur af
stað þangað eftir miðja þessa
hann verði búinn að taka við
embætti sínu fyrir næstu helgi-
Frakknesk blöð af öllum
flokkum hafa látið í ljós mikla
ánægju yfir útnefningu Petains
í þetta virðulega embætti og
telja útnefningu þessa heims-
kunna herforingja sýna, að
Frakkland hafi sýnt Spáni eins
mikla virðingu og því var
frekast auðið að sýníi með því
að senda þeim þennan einhvern
sinn allra frægasta núlifandi
son, til þess að vera tengiliður
Spánar og Frakklands, og
treysta hina fornu vináttu
Frakka og Spánverja. Blaðið
Figaro segir, að 2- mars hafi
gerst tveir atburðir svo merkir,
að þeir marki spor í sögunni, þ.
e. að Pacelli var kjörinn páfi og
Petain skipaður sendiherra
Frakklands á Spáni. Leon BeT-
ard öldungadeildarþingmaður,
sem fór fyrir frönsku stjórnina
til Burgos til samninga, segir
að útnefning svo frægs manns,
sem Petain í þetta embætti sé
einstök ráðstöfun, sem sýni
hversu djúpa vináttu Frakkar
beri í brjósti til Spánverja. Le-
on Blum, socialistaforinginn,
segir margt sé enn í óvissu um
Spán, en meiri sóma hafi
Frakklandj ekki getað sýnt
Spáni, en að velja Petain fyrir
sendiherra þar.
Utnefning Petains hefir vakið
hina mestu hrifni um allan
þann hluta Spánar, sem Franco
ræður yfir. í útvarpi frá Burgos
hefir verið farið hinum mestu
lofsorðum um þessa ráðstöfun
og hlaðið lofi á hinn aldna
heimsfræga herforingja.
United Press.
Osló, 4. mars.
Miaja, yfirhershöfðingi
spænska lýðveldisins hefir sagt
af sér yfirhershöfðingjaem-
hættinu. — Benda allar lílcur
til, að lýðveldissinnar ætli að
halda styrjöldinni áfram undir
nýrri herstjórn. Franco hefir
mikinn viðbúnað undir sóknina.
— NRP.-FB.