Morgunblaðið - 19.09.1914, Qupperneq 2

MORGUNBLAÐIÉ)

Svarfir fjermenn.
Eins og kunnugt er hefir Frökkum borist allmikið herlið írá nýlend-
um þeirra i Afríku. Fjöldi hermanna þessara eru svertingjar og Arabar
og eru þeir undir stjórn frakkneskra liðsforingja. — Það þótti i fyrstu
mikil áhætta að senda lið þetta til Frakklands. Loftslag er þar mjög frá-
breytt þvi sem Arabar eiga að venjast i Norðurafríku, og landslýður í
nýlendunum eigi allsstaðar Frökkum sérlega vinveittir. En hermennirnir
eru frábærlegaj hraustir og vopnfimir, og því eigi litils virði fyrir Frakka
að fá þá með sér í ófriðinn.
Arabarnir hafa barist sem hetjur og unnið marga sigra á Þjóðverjum.
Myndin sýnir frakkneska liðsforingja með Arabasveit sína, og er hún tek-
in í nánd við Marseille er liðsveitin var á leið til Norður-Frakklands.
M7°,
Vandræðaland.
Hrakfarir Austurríkis.
Gamli keisarinn.
Austurríki hóf ófriðinn. Það réð-
ist á lítilmagnann — sagði Serbum
stríð á hendur til þess að hefna fyrir
það að keisaraefni þess var myrt af
serbneskum æsingamanni.
En það er svo að sjá, sem Austur-
ríki ætli að hefnast fyrir það.
Serbar vinna hvern sigurinn á
fætur öðrum. Þeim nægir ekki að
reka Austurríkismenn af höndum sér,
heldur hyggja þeir nú á hitt, að
að vinna af þeim land. Og með
Svartfellinga við hlið sér eru þeir
nú komnir langt inn i Bosniu og
hafa náð þar mörgum borgum á
sitt vald.
En að norðan ern Rússar og hafa
tekið mikinn hluta Galiziu og eiga
nú svo að segja opna leið inn til
hjarta landsins. Herinn hefir ekki
reynst eins öruggur til áræðis og
við var búist. Hefir hann beðið
hvern ósigurinn öðrum verri, her-
mennirnir ýmist strádrepnir eða tekn-
ir höndum.
En heima fyrir er hver höndin
upp á móti annarri og fjárhagurinn
afar bágborinn, svo nú steðja vand-
ræðin að hvaðanæfa.
Þannig eru nú fréttir þær, sem
berast úr þeirri átt. Og brezk blöð
frá io. og ix. þ. m. hafa engu við
þá sögu að bæta, öðru en nýjum
vandræðum.
í Petrograd er það almælt meðal
erlendu sendiherranna og stjórnar-
innar þ. 7. þ. m. að Fracz Jósef
keisari ætli að beiðast friðar innan
hálfs mánaðar, þvi það sé eina ráðið
til þess að vernda Austurriki frá
algerðri glötun.
Daginn eftir kemur sú fregn frá
París að keisarinn sé hættulega
veikur — hafi fengið slag.
Og síðar um daginn er það haft
eftir áreiðanlegum heimildum frá
Hollandi að keisarinn sé dáinn fyrir
12 dögum. En það fylgir fregninni
jafnframt, að yfirvöldin í Vínarborg
hafi reynt eftir mætti að varna þess
að dánarfregnin bærist út meðal al-
mennings, af ótta við það að hið
illa ástand í landinu mundi þá verða
enn verra.
Ekki er gott að vita hvað hæft er
í þessu, en það vissu menn þó með
vissu að keisarinn varð veikur þegar
í byrjun ófriðarins. En með frá-
falli hans er hætt við að margt
breytist í Austurríki, því fullyrða má
að það sé honum að þakka að hinn
stóri ríkisfleki hefir ekki liðast sundur,
og það fyrir löngu. Hann hefir
notið vinsældar og hylli þegna sinna
af öllum kynkvíslum, en er hann
líður og óreyndur unglingur og öll-
um ókunnur á að setjast í hásætið,
er það ekki ótrúlegt að mörgum
muni finnast þeir leystir af hollustu-
eið sínum og »sækist þá sér um
líkir« — en sumir vilji vera óháðir
eins og t. d. Ungverjar.
Þegar mest var
tvisýnan.
í enskum blöðum frá 10. þ. m.
er birt greinileg skýrsla frá French
yfirhershöfðingja enska liðsins um
undanhaldið suður eftir Frakklandi
frá 23. ágúst og til mánaðarmótanna.
Agrip af skýrslu þessaii hefir kom-
ið áður hér í blaðinu, en vér búumst
við að lesendum Morgunblaðsins
muni þykja fróðlegt að heyra ná-
kvæmari skýrslu foringjans sjálfs um
undanhaldið 26. ágúst, þegar mest
tvísýna var á um undankomu liðs-
ins.
French segir þannig frá:
í orustunum þ. 24. og 25. hafði
riddaraliðið dreyfst allmikið, en að
morgni þess 26. hafði Allenby hers-
höfðingi safnað saman um 10,000
riddaraliðs sunnan við Cambrai, en
fjórða deild (9000 manns) riddara-
liðsins var hjá 2. herdeildinni (Second
Army Corps, um 36,000 manns).
Franskur riddaraliðsforingi, Sordet
var með um tuttugu þúsundir ridd-
araliðs fyrir norðan Avesnes (hægra
megin við enska liðið). Eg kom til
hans og bað hann koma til hjálpar
vinstra fylkingararmi liðs vors. Hann
lofaði að fá leyfi yfirhershöfðingja
síns, en sagði að hestar sínir væru
svo þreyttir að hann gæti ekki kom-
ið fyr en næsta dag. Þó að þessi
franski hershöfðingi veitti mér góða
aðstoð á undanhaldinu þann 27. og
28., þá gat hann enga hjálp veitt
mér 26. ágúst, þegar mest var tví-,
sýna á um undanhaldið.
í dögun var það Ijóst að mestur
styrkur óvinahersins var kominn
gagnvart 2. herdeild. Þar var kom-
ið stórskotalið fjögurra þýzkra her-
deilda og fyrirliði 2. herdeildar, Sir
Horace Smith-Dorien sendi mér boð
um að ekki mundi gerlegt að halda
undan svo grimmri árás. En hon-
um hafði verið skipað að byrja und-
anhaldið þegar færi að elda aftur.
Eg sendi honum þá boð um að
reyna að hætta bardaganum eins
fljótt og hann gæti og halda undan,
því eg gæti ekki sent honum hjálp-
arlið frá 1. herdeild.
Sordet var kominn með riddara-
lið sitt til vinstri bakfylkinga vorra
um morguninn. Eg sendi boð til
hans og bað hann umfram alt að
verja undanhald vinstri fylkingararms
vors, en hann gat ekkert gert vegna
þess hve hestarnir voru þreyttir.
Það hafði eigi unnist tími til að
byggja skjólgarða eins og þurfti, þar
sem herdeildin var stödd, en liðið
sýndi frábæra hugprýði, þrátt fyrir
hina áköfu skothríð sem á þvi dundi.
Stórskotaliðið barðist og hraustlega,
þó að það hefði ekki nema 1 fall-
byssu á móti hverjum 4 fallbyssum
óvinanna.
Það var loks auðsætt að ef átti
að forða því að herdeildin yrði alveg
upprætt, þá varð að freista þess að
hörfa undan. Klukkan 3V2 síðd.
gaf eg skipun um að byrja undan-
haldið.
Stórskotaliðið varði undanhaldið
með fádæma hugprýði, og hafði það
þó beðið mikið tjón. Loks tókst
að koma herdeildinni undan fyrir
frábæra vörn riddaraliðsins.
Óvinaherinn hafði sem betur fór
beðið svo mikið tjón, að hann gat
ekki veitt oss eftirför með þeim
dugnaði sem þurfti.
Sir John French endar skýrslu
sína á því að hrósa mjög flugmanna-
sveitinni. Loftfararnir hafi getað
gefið sér góðar og áreiðanlegar upp-
lýsingar um afstöðu óvinahersins og
auk þess hafi þeir eytt 5 loftförum
fyrir Þjóðverjum.
Pathfinder.
Enska herskipið, sem Þjóðverjar
sprengdu i loft upp við strendur
Englands.
Það var laugardaginn þ. 5. þ. m.
að skipið fórst. Veður var bjart og
gott sýni og sáu margir úr landi
þegar skipið sprakk í loft upp.
Björgunarbátur var þegar sendur frá
St. Abb’s Head og margir gufubát-
ar og mótorbátar fylgdust með.
Formaðurinn á björgunarbátnum
segir að á hálfrar annarat mílu svæði
hafi sjórinn verið þakinn af brotum
og rekaldi úr skipinu og flest voru
brotin eigi- stærri en mannsfótur.
Þar ægði öllu saman: fötum skip-
verja, húfum, skóm, myndum, bók-
um og bréfum, sem sprengingin
hafði stráð víðsvegar,
Svo voðaleg hafði sprengingin
verið að Pathfinder hafði gersamlega
tvistrast í smáagnir og hvarf alt í
sjó á tæpum fjórum mínútum, að
undanteknu þessu rekaldi.
Pathfindej hafði verið á nætur-
verði meðfram austurströndinni og
fáum klukkustandum áður hafði hann
haft skotæfingu rúmlega eina mílu
fram undan St. Abb’s Head.
Það er almenn skoðun að skipið
hafi rekist á tundurdufl, sem fleyzt
hafi þangað úr Norðursjónum, því
kaupför höfðu siglt á þeim sömu
slóðum skömmu áður.
Liðsforingjar, sem voru á verði
i Cockburnspath, sáu í sjónauka að
miklum reyk skaut upp við skipið
og næstum samstundis hvarf það í
sjó.
Fjöldi liðsforingja 1 Dunbar sá og
þegar slysið skeði.
Menn þeir, sem bjargað var, voru
fluttir til Queensferry. Það er mælt
að þeir hafi verið 58 talsins, en
fjórir þeirra dóu á leiðinni í land.
Aðrir 112 voru hættulega sárir og
voru þeir þegar fluttir á sjúkrahús í
Queensferry. Opinber skýrsla um
slysið sýnir að 255 menn hafa
farist. Þrátt fyrir dyggilega leit á
torpedó-spillum á því svæði þar
sem skipið fórst, hefir ekki tekist
að finna lík þeirra.
Síðan að ensk blöð fluttu þessa
fregn, hefir það vitnast að skipið
rakst ekki á tundurdufl, heldur var
það þýzkur neðansjávarbátur, sem
grandaði þvf, eins og hermt hefir
verið áður f Reuter-skeytunum hér
i blaðinu.
■C +Q