Morgunblaðið - 29.12.1922, Page 3

MORGUNBLAÐIÐ
'£aii*3B*mdSbb
vWySVKT”!.
”Eldabuska”
(fíokfoepige)
dð paö ep ódýpasta
og /peinasta felti
f aýn'jóinni.
ileir' börnum kom í ljósj að 33
nnmu eiga framfærslusveit í
líeykjavík, 22 eiga framfærslu-
sveit annarsstaðar á landinu, 2
reyndust ekki hafa skylduómaga
og 1 þiggur styrk í Reykjavík.
Néfndirnar liafa því komist að
þeirri niðurstöðu, að eftir hinni
umræddu skrá um atvinnulausa
inenn eru 33 fjölskyldumenn, sem
nú teljast atviunulausir og virð-
ast eiga framfærslusveit í Reykja-
vík, en við nánari rannsókn á
högum fyrnefndra 33 fjölskyldu-
xnanna hefir komið í ljós, að 1 á
aðe'ns 1 barn, 1 er skilinn við
konuna og er einn síns liðs, 2
cjga framfærslusveit annarsstaðar,
3 hafa sem gtendur atvinnu og
11 Jiafa slíkar ástæðul’, að ekki
virðist þörf á því, að bæjarfje-
lagið veiti þeim hjálp.
B'ft-ir eru þá 15 fjölskýldumenn
nieð 2 eða fle'ri börn, sem virðast
hafa allmikla þörf á að fá vinnu.
Nefírdirnar telja að umræddir
15 fjölskyldumenn sjeu þeir einu,
sem komið gæti til greina að bær-
inn sæi fyrir atvinnu, því að ekki
geti komið til mála, að bærinn
fari að skapa atvinnu fyrir þá eða
sjá um framfærslu þeirra, sem:
1) liafa aðeins fyrir konu og einu
barni að sjá; 2) eru kvongaðir
en ómagalausir; 3) eru einhleyp-
ir, og 4) hafa sæmilega góðar
ástæður, og auk þess verður að
telja bænum óviðkomandi þámenn,
sem ekki eru orðnir hjer sveit-
læg'r og því eiga framfærslusveit
annarsstaðar á Jandinu.
Reykjavík 21. desember 1922.
K. Zimsen, Björn Ólafssou, Jón
Ólafsson, Þórður Sveinsson,
Þórður Bjarnason.
in i!
Og mundi baráttan verða vægi-
legr; en nú á dögum ? Eins og
fyrirkomulagið er nú, sjest það
vitanlega of oft, að ágreiningur
í fjármálum vekur óþarfan fjand-
skap vegna þess, að liánn eitrast
af þjóðernisstefnu og valdafíkn.
En með núverandi stjórnarfyrir-
komulagi er það þó oftar undan-
tekning en regla, að árekstur í
áhugamálum einstaklinga eða
fiokka af einstaklingum af ólíku
þjóðerni leiði til ágreinings milli
jijóða. Slíkan árekstur er oftast
hægt að jafna með einkasamning-
nin. En sú leið væri lokuð þar
sem sameignarstefnan rjeði. Þar,
sem liver ágreiningur í fjármálum
yrði ríkismál, mundi hver árekst-
ur við aðra þjóð verða* eitraður
af þjóðernisstefnu þegar í byrj-
un. —
En ef það sýndi sig, að sam-
steypan væri óheppileg, þá hlýt
ui afleiðingin að verða sú, sem
Rudolf Steiner hefir bent á: fjár-
málin verða að vera algerlega ó-
háð pólitikinni. Á hvern hátt sá
aðskilnaður er mögulegur og hvern
ig lionum skyldi liagað, ei- svo
margþætt mál, að um það verður
ekki rætt lijer. En það ætti strax
að vera ljóst, að væri leið Stein-
ers fær, mundi hún leiða til frið-
ástands en nú er, ef
ekki til bræðralags þjóðanna.
borðinu er flaggað með orðum
eins og frelsi, mannúð, rjettlæti,
sjálfsákvörðun. En bak við tjöld-
in er rætt um járn og kol, stein-
olíu og kali.
1 baráttu sinni til þess að ná
sjerleyfum og einkaleyfum takur
auðvaldið einn% þjóðernlisstefn-
una í þjónustu sína. En þó það
noti þennan gtraum, hefir það ekki
skapað liann, og þess vegna er' samlegra
vafamál, livort hin fjárhagslega
þjóðernisstefna hyrfi með sjer-
eignarauðnum, Irvort hún mundi
ekki haldast þó sameignarstefnan
sigraði.
Menn hafa hvergi, svo jeg viti,
þekt það, að verkamenn, sem
teija sig tii sameignarstefnunnar,
liafi verið mótfallnir tollliækkun,; hverrar einstakrar þjóðar. Politisk
sem átti að hindra samkepni er- J iv flokkar liennar og stjettirnar
lends iðnaðar. Þeir eru á nákvæm- lifa hvergi nærri í bræðralagi og
lega sönm skoðun og verksmiðju- enginn heimtar að þær skuli gera
eigendurnir, að innlenda fram-Jþað. Þvert á móti finst mönnum
leiðslu beri að vernda. Því er j það eðlilegt, að liver þeirra leit
haldið fram, að verkamenn liugsijist við að koiuast sjálfir í sóliua
alþjóðlegar en aðrar stjettir þjóð-! og ræna sem mestu af valdi og
f jelags'ns. En vert er að taka eft-1 lífsgæðum á annara kostnað. —
ir því, að þar, sem þeir eru komn-! Hvernig er þá hægt að ætlast til
ir til valda, í Ástralíu, þar semjað hver þjóð breyti við aðra eft-
þeir mynda liið ráðandi vald, er ij hnni kristnu siðfræði, þegar
hægt að sanna og sýna ákveðinn hún breytir ekki eftir henni inn-
v.
í raun og veru er það mjog
furðulegt, að „slagorðið“ „bræðra
lag þjóðanna“ skuli hafa unnið
hefð, þegar vitanlegt er, að ekki
■er einu s:nni bræðrala
fjandskap og það ekki aðeins byrðis.
gegn gula kynbálkinum, heldurj Satt er það, að á ýmsum or-
og líka gegn innflytjendum frá hagaríkum augnablikum standa ó
Evrópu, sem ekki eru fæddir í sáttir borgarar saman sem einn
bretska ríkinu.
rcaður. Menn sáu það 1914 í öll
um styrjaldarlöndunum. En það
Sigur saíneignarstefuunnar mundi
aðeius liafa í för með sjer ávinn- j sem sameinar þá er engin
ing fyrir friðinn á fjármálasvið-; r^ð innr: saniúð. Slík samúð
inu, ef húu fengi það áunnið, að j sjer ekld stað milli öreiga og auð-
takmöbk ríkjanna væru þurkuð, manna, bænda og borgarbúa
út. En svo róttæk er sameignar- frjálslyndra og íhaldssamra. Það
stéfnan ekki.Hún vill að vísu koll-.sem sameinar þá er ekki bræðra-
núveiandi stjórnarfyrir-; heldur samábyrgðarmáttur
Flugeldai* og skof.
Afskaplegt úrval frá eyri upp í fleiri krónur stykkið. —
Kom ð í tíma. Aðeins opið til kl. 7 á laugardag. Lokað á gamlárs-
dag.
A B C-BasaHnn — Lucana.
Rafmagnsofnar,
— lampar,
— luktir
Rafmagnspressujárn,
— straujárn,
— skaftpottar
Fyrirliggjandi mjöy ódýrt.
K. Einarsson & BjörnSwOn.
Simar: 915 og 1315.
Simnefni; Einbjörn.
reynt yrði að tálma efnalegu of-
ríki Ameríku með því að mynda
allsherjar tollsamband í Evrópu.
En í friðar-bandalagi, sem um-
lyki alt mannkynið, mundi að
siálfsögðu sú tegund sjálfsábyrgð-
artilfinningar, sem hjer er að tala
um, hverfa, þegar ekki væri neinn
mótherji, er standa þyrfti saman
gegn. Slíkt bandalag gaíti þá að-
e:ns staðist varanlegt, ef því væri
haldið uppi af óþviugaðri sam-
vinnu fyrir sameiginlegum liags-
rcunum, með gagnkvæmu tilliti
og innbyrðis velvilja, eða með
^ðrum orðum: af mætti þe,ss,
bræðralags, sem menn heyra svo
margt um talað en sjá hvergi.
VI.
Sú framtíð er hugsanleg, er
baráttan fyrir tilverunni hefir
tekið á sig mannúðlegri blæ vegna
mnan þesS; að efnisleg skilyrði eru þá
önnur: sú framtíð, sem búast nuí
við að fremur verði sköpuð í til-
raunastofum vísindamannanna en
a ráðstefnum þjóðanna og í rík
isráðum og þingum. Það er ekki
loku fyrir það skotið, að iðnfræð
in skapi þær breytingar með tím
anum í öflun lífsnauðsynja, er
geri tilveruskilyrðin svo ljett, að
gagnstæð áhugamál hafi lítil áhrif.
Það er ekki aðeins hugsanlegt,
heldur sennilegt, að áframhald-
andi starfsemi í því að fmna
upp enn mikilvirkari og hættu-
ltgri vopn til þess að eyðileggja
mannslíf og eignir, komist að lok-
um svo langt, að fullkomnun her
vopnanUa geri styrjaldir ómögu-
legar. Þetta verður, þegar dráps-
vopnin verða svo afskapleg og
yfirgripsmikil, að augljóst verður,
að engin þjóð fær afborið það, og
að styrjöldin verður sigurvegar-
anum jafnhættuleg.
En hvað þá? Jeg set sem svo,
að liin hernaðarlega barátta sje
Niðurl.
IV.
tíameignarniennirnir eru á móti
sjereignarauði. Þeir gem liafa hann
^ndir höndum setja vald ríkis-
ins og þjóðina i hreýfingu til þess
að skara eld að sinni köku. Hrind-
ið auðvaldsafiinu af stokki og þá
^erður friður milli þjóðanna.
Óneitanlegt er það, að auðvalds-
i'líkurnar hafa oft úrslitaáhrif á
Pýðingarmestu stjórnmálin. Sak-
i^nsar sálir, sem hyggja, að stjóru-
á'alunum sje ráðið eftir hugsjón-
bm 0g ákveðnum stefnum, mundu
^erða forviða, ef þær uppgötvuðu,
^Ve mikill raunveruleikur felst á
ak við loftkend orðin. Á yfir-
komulagi en hún vill gera það inn, meðvitundin um sameiginlegt, I gengin ur gildi og ennfiemur, að
inimn hvers ríkis. Einnig hún lít- þjóðlegt mál, sem verja verður fjármálasamkepnin sje úr sög-
ur svo á, að ríkið eða þjóðin sje! gegn erlendum mótstöðumanni.
sjálfsögð fjárhagsleg eining. Og Menn munu segja, að nafnið
þó hún afneiti eignarrjetti ein-! skifti minstu — hvort sameining-
staklingsins, samþykkir hún taf- in er kölluð bræðralag eða sam-
arlaust eignarrjett ríkis eða þjóð-! ábyrgð, ef hún bendi á samhald,
ar, þó löndin hafi mjög ólíka af- J og ef samhaldið eigi sjer stað
stöðu, bæði hvað snertir náttúru- ( með einstakri þjóð, geti það einn-
auðæfi og framleiddan auð. Það ig náð til þjóða-fjölskyldu.
mundi því halda áfram að verða j Rjett er það, að til eru ýms
mismunur á sameignarsviðiuu: . dæmi um samábyrgð um stundar-
einsfaka þjóðir mundu verða raun- ( sakir milli allmargra þjóða. En
verulega vel stæðar, aðrar mitndu. tilefnið hefir altaf verið sameigin-
aftur á móti verða öreigar. Það legur ovinur. Þannig varð mót-
mundu með öðrum orðum verða staðan gegn Þýskalandi að tengi-
auðvaldsrlki og öreigaríki. Hyggja lið ' bandamensku, en þjóðir þær,
rnenn það, að hin fyrnefndtt1 sem í bandalagið gengu eru þó
mundu vilja góðfúslega skifta1 ekki bundnar neinutu sjerstökum
unni, vegna þess að allir hafa
daglegt viðurværi eins og þeim
nægir, og starf þeirra
sem hingað t;l ltafa verið óstarf-
andi, framleiddi með sáralitlu
vinnuafli nægileg lífsgæði. Mundi
ríki friðarins og bræðralags’.ns
vera komið ?
Jeg hygg ekki. Maðurinn er
eðli sínu bardagagjörn vera. Mað
ttriun getur orðið lirifinn af eilíf
utu frið: og alineiinu bræðralag
á hátíðlegri stund. En úist í hjarta
sínu óskar Jtann þess ekki — jafn
lítið og hann þrair hitnnaríki með
eilífum sýngjandi englaflokkum á
tmllbryddum skýjum.
Konfekt
skrautöskjur í heild- og
smásölu, fyltar og ófyltar,
selur ódýrast
Björnsbakarí.
muii
i sín og hinna, eða að þau síð-1 vináttuböndum. Á sama hátt gæti i Mótsetningar en ekkj samræmi
artiefndu tækju með þögn og þoÞ maður búist við, að einhverntíma gera lífið lokkandi. Og þó efms-
inmæði sínum kjörum? Nei, Bar- í framtíðinni ýrði „gula hættan“ , lcgar mótsetningar falli burt,
áttan nm lífsgæðin mundi stöð- til þess að mynda bandalag milli munu hinar andlegu mótsetning-
ugt halda áfram. allra vestrænna þjóða, eða að ar fæða nóga árekstra af sjer.
LinQleum,
Einnig látúnsskinnuir á stiga
ag Eldhúsbarð hjá
matthiasi í finlti.
Skólavörðustíg 22.
Þessar mótsetningar munu ekki
eiga sjer stað í maimdrápsformi
styrjaldanna, og skoðanamunurinn
erður ekki um ríki eða þjóðerni.
Baráttan vcrður andlegri, en horí-
i8 getur hún ekki. Svo lengi sem
menn lifa, geta þeir hvorki nje
v'lja látið hvern annan í friði.
'
VII.
Það voru þeir tímar, að trúin
sameinaði eða sundraði fremur en
þjóðernið. Þannig má benda á
krossferðirnar, og eins var þrjátíu
ára stríðið að sumu leyti stríð
milli ólíkra trúarjátninga. En sá
dagur mun óefað renna upp, þeg-
ar þjóðernisbaráttan sýnist jafn-
óeðlileg og trúarstríðin nú.
Sagan lýsir, eins og menn vita,
andlegum straumhvörfum, bylgju-
róti nýrra stefna, framkomu nýrra
hugsjóna og skoðana, sem móta
alt í einu heila kynbálka og löng
tímabil. Það er eins og stórkost-
legar hugsanabylgjur flæði yfir
löndin og komi þúsundum manns-
huga á lireyfingu. Menn furða sig
á því hvaðan þær koma og hvern-
ig þær myndast. Já, sá sem vissi
það, mundi ef til vill vita fleira,
og framtíðin yrði ekki fyrir hon-
um sem lokuð bók. Að vísu höf-
um við sagnakönnuði, heimspek-
mga og þjóðfjelagafræðinga, sem
hafa það að lífsstaríi að rann-
saka slíka hluti. En þeirra hlut-
verk er ekki að spá, og geri þeir
það, roynist spádómurinu venju-
lega vitleysa. Sagnakönnuðurinn
getur þó sagt fyrir á einn hátt,
en aðeins það, sem áður hefir
komið fyrir.
Þegar t. d. einhver sagnakönn-
uður á komandi árum fer í „and-
anum“ aftur til gullaldartáma
þjóðernisstefnunnar, mun hann ó-
efað sýna það, að hann er gædd-
ur mikilli framsýni. Úr hinum
margbrevtilegu efnislegu og sið-
fræð legu þráðum, sem þá mynd-
uðu heildina, mun hami með
miklu öryggi geta lýst hinu óum-