Morgunblaðið - 25.06.1924, Qupperneq 3

MORGUN BLAifg
■ -y.rwwpi m. l w
MORGUNBLAÐIÐ.
Stofnandi: Vilh. Plnaen.
Utgefandl: Pjelag I Beykjavlk.
Rltstjörar: Jön Kjartansson,
Valtýr Stefánsson.
Auglýslngastjöri: E. Hafberg.
Skrlfatofa Austurstrœtl 6.
Bl*aar. Ritstjórn nr. 498.
Afgr. og bókhald nr. 500.
Auglýsingaskrifst. nr. 700.
B«teiasímar: J. Kj. nr. 742.
V. St. nr. 1220.
j. E. Hafb. nr. 770.
A,briftag-jald lnnanbæjar og I ná-
grennl kr. 2,00 á mánuCl,
. tenanlands fjær kr. 2,50.
lausasölu 10 aura eint.
I
í umræddri Tímagrein reynir urlands og margir kaupmennhafa
sjera Tryggvi að fara með les- rjettdega metið þessa nýbreytni,
endur blaðsins í verslunarsögu og látið af bendi gærur sínar hjer
innanlands, en því miður er ekki
vora.
Afurðasala og
markaðsleif.
-br.
Tvöföld þjónusta.
Pað kefir oftast viljað svo við
eQna bjá sjera Tryggva, rit
®tjóra Tímans, þegar hann befir
Jn'ft að fræða lesendur blaðs
®*ns um eitthvert mál, þá hefir
^n þurft að gera það á tvennan
;latt: Með rangri frásögn um mál-
ng brigslyrðum og aurkasti til
^nstakra manna.
Pannig fer bann að í 24. tölu-
aði Tímans, í grein er bann
^fnir „Einföld þjónusta.“ Ræðir
ailn þar mjög barnalega tillögu
. enda fram komin frá honum
— sem samþykt var á
a ^fundi S. í. S., þar sem fund-
Uriíln lýsti óánægju sinni yfir
landsstjórnarinnar fyrir
a^’ að hún fól Árna alþm. Jóns-
syni frá Miila að leita nýrra mark-
a a nnlendis fyrir afurðir vor-
fessi tilíaga, eins og allar aðr-
niíba gáfulegar tillögur, hafði
Hann segir: hægt að segja það sama um Sam-
band ísl. Samvinnufjelaga.
„Er það alkunnugt, að síðasta Kindagarnir. Að því er snertir
mannsaldurinn og allra helst síðasta notkun verknn garna; hafa
áratuginn, hafa bændur sjálfm, um ka fjel5 in a forgöngll haft.
hendur trunaðarmanna smna, unnið .
nálega alt, sem unnið hefir verið, til F^r 10 arUm ^ kaupmaður
þess að bæta framleiðsluvörur bænda, h.íer í bænum verka gamir i stor-
afla þeim álits á erlendum markaði 11 m °b fjekk útlending til
og afla þeim nýs erlends markaðs. þess að standa fyrir því starfi.
Sem allur áhugi og framkvæmdir í Áður var þessi verkunaraðferð að
þessu hefir verið hjá samvinnufje- kalla óþekt hjer. Síðan hafa ýmsir
lögunum, og árangurinn hefir orðið yerkað og verslað með kinda-
geysimikill. í garnir.
Framfarirnar um ullarverkun og Kjötið. pað má segja líkt um
32 f 3302,“ en á vinstra fæti gúm-
míhólkur með áletruninni „3H
hea cnit.“ Stafir þessir eru nokk-
uð ógreinilegir. Innan í gúmmí-
hólknum standa tölustafirnip
„8598.“
sölu eru að langsamlega mestu leyti
það og ullina. Búnaðarhættir, (
Erí. simfregnir
Khöfn 24. júní. FB.
Ráðstefna Bandamanna.
Frá London er símað, að Rams-
ay MacDonald forsætisráðherra
hafi í þingræðu skýrt neðri mál-
stofunni frá því, að verkefni ráð-
stefnunnar sem stjórnir Frakka
og Breta ætla að halda í júlí verði
það, að ákveða að hve miklu leyti
bandamenn ætli sjer að koma í
framkvæmd tillögum þeim, sem
gerðar voru í áliti sjerfræðinga-
nefndar Dawes hershöfðingja. —
Síðar verður skotið á sjerstakri guður- og Austurlandi.
ráðstefnu til þess að ræða um
skuldaskifti bandamanna
DAGBðK.
□ Edda Þingv. förin ákveðin
laugard. 28- þ. m, sjá listi i Q.
Veðrið síðdegis í gær: Hiti á Norð-
urlandi 7—13 stig, á Suðurlandi 9—•
11. Austlæg átt og rigning viða á
mn-
byrðis.
Rússar og Norðurálfan.
Símað er frá París, að stjómin um ®inn-
ætli að kalla saman á fund í haust
samvinnufjelaganna verk Nýja verk- (diltakjötsframleiðsla) si4turhús,
unaraðferð á gærum hafa þau byrj- ;; _ . ,
v. „ , . • „ m, (sem bæði eru eign kaupm. og
eem gefur bestu vomr um goðau • ’ v ° * °
Nýja verslunarvöru hafa kaupfjelaga), meiri vandvirkni og
fjelögin gert úr görnunum. Umbæturn eftirlit af halfu þess opinbera,
ar á saltkjötsmarkaðinum eru sem veldur því, að saltkjötsmarkað- , „ .
. .. ac x, , , * -i .... aoc «••• Fa aoila, sem krofur hafi a Kuss-
emgongu samvimiufjelogunum ao ur hetir oatnao og kjot nao aliti. ^ r
þakka, og nú síðast hafa þau fram- Er það því rangt að segja, að um- an ’ °°.7er. a . n Itrúai fra russ
kvæmt stórmerkilegar tilraunir um bætur á því sviði sjeu eingöngu nesku st-,ornlnnl a fmðmum
útflutning á lifandi fje og kældu og að þakka Samvinnufjelögunum.
frystu kjöti. Enginn annar útflytj-; Tilraun um útflutnjng 4 ferSku
andi hefir einu sinni borið þetta^. hefir verig gerð af kaup.
Ólafur Ámason símritari, hefir ver-
ið skipaður 1 flokks símritari frá 1.
þ. m. Fer hann til ísafjarðar bráð-
lega og starfar þar á stöðinni fyrst
Gull til Bandaríkjanna.
Bandalag kvenna hefir kaffiboð
annað kvöld í Iðnó, fyrir fulltrúa,
gesti þeirra og aðrar konur, meðan
húsrúm leyfir. Byrjar það kl. 9 með
1 því að ungfrú Anna Bjarnadóttir
B. A. flytur erindi um mentalíf
Símað er frá Washington: Svo kvenna á Englandi. Á eftir því erindi
jmanni fyrir mörgum árum, og mÍMð af 8nlli ,berSt nÚ Banda- hcfst ^^ykkjan og um leið frjáls-
ríkjanna frá öðrum þjóðum, að ar umræður. Aðgöngumiðar fást í
fjármála- og kaupsýslumenn hafa Thorvaldsensbasarnum til klukkan 7
frá útlöndum.
verið
samþykt í einu hljóði á
Frásögn þessi er, sem vænta það án ábyrgðar ríkissjóðs að
mátti, bæði röng og villandi, og nokkru leyti. stjórnina við bví að halda annað kvöld,
þykir þess vegna rjett, að minn-! Fje. Utflutningur lifandi fjár Tfa5 f.JOlnmfVlð f1’ aö haiaa,
ast ofurlítið nánar á þær vöru- er gömul verslunaraðferð . Mun afram homlum a mnflutnmgi voru
tegundir, hverja fyrir sig, sem engum öðrum en Tímanum þykja
sjera Tryggvi tilfærir, og segja stórmerkilegt þótt Sambandið
í fám orðum markaðssögu þeirra. fylgcdi henni. Vegna verslunarsam-
taka bænda hefir það að sjálf-
sögðu betri skilyrði en kaupmenn
til þess að nota þessa aðferð.
Hross. Á þau er ekki minst,
blíidinum.
. k'ier shaf ekki farið út í brigsl-
lil °g ^tóryrði sjera Tryggva
Árna fr4 Múla, eða þess versl-
^ arfyrirtækis, erhannhefir veitt
FstÖðu. Hinir mörgu vinir Árna
01 aft land, vita ofurvel, að hann
f endur jafn hreinn eftir, þrátt
Það þótt sjera Tryggvi reyni
^asta í hann nokkrum aur-
úm. Sjera Tryggvi svertir með
Ullin. Bændum, sem framleiða
og verka ullina, er vitanlega fyrir
löngu ljóst, að það er þeim sjálf-
um hagkvæmast að vanda hana
sem best, hvort sem þeir selja
hana kaupmönnum, eða fela hana
ráðsmönnum Sambandsins til sölu.
Auk þess er öll ^ ull, sem
flutt er út, metin og flokkuð,
samkvæmt landslögum, hvort
heldur sem hún tilheyrir kaup-
mönnum eða kaupf jelögum. þetta'
Genglð.
Áttræðisafmæli átti í gær frú Elín
Bárðardóttir, Miðstræti 8 b, tengda-
móðir Jóns Ólafssonar framkvæmdar-
'stjóra.
i
Hjónaband. MeS „Islandi“ síðast
kom hingaS heim frá Stokkhólmi
í Rvík, 24. júni
. Sterlingspund............... 32,00 landi vor, myndhöggvarinn Ásmund-
Hrossasöluna og afskifti Tímans Danskar krónur.......... 125,00 ur Svemsson. Hefir hann dvalist síð-
af henni þekkja allir. Norskar krónur........... 99,75 ustu fJö^r ár £ Stokkhólmi og geng-
_________ ' Sænskar krónur......................... 196,44 lð þar á listask61ann (Kunstaka-
pegar sjera Tr. p. fer aftur af Dollar..................... 7,39
demiet). MeS honum kom nnnusta
1 rcgal OJCla X1' y- 1C1 tll,'ur al " ‘ ” ............... '’Z hans, GunnfríSur Jónsdóttir, frá
stað og vill fræða menn um versl- Franskir frankar.................. 40,31 Kirkjubœ £ Húnavatnssýslu. í gær
gaf próf. Haraldur Níelsson þau sam-
an í hjónaband. Leggja ungu hjónin
á staS mjög bráðlega vestur í Dala-
sýslu, aS KolsstöSum í MiSdölum, því
un vora, ætti hann að vera ná-
kvæmari í frásögn sinni en kann
varð þarna, Bændur hafa einnig
_ - ., ó- t- ■ gagn af því, sem kaupmenn gera
ætti Tr. p. að vita. Kaupfjelogm ., * . - * , ,
„ , , , ... . - . °g miðar að þvi að bæta markaðs-
geta þvi ekki eignað sjer nemn ..
• , , , 6 „ . vorur þær, er þeir framleiða, svo
sjerstakan heiður af verkun og . . , .
* , . ... _. ... „ . aö þær komist í hærra verð.
flokkun ullarmnar. Sjerstok fram- j p
Innlendar frjettir.
t.t-í £ tt „• oc- 0, ., , þaðan er Ásmundur, og ætlar hann
1 Hofn í Hornafirði 24. jimi. FB.' * , . . . „ ,
i . , :a® heimsækja foreldra sma, sem þar
I Gra brjefdufa kom hmgað ny-ibfia Fr4 Kolsstöðum er ferðinni beit.
^Jcra iryggvi sverur meo . I En eöli Tr. y. — hin tvöfalda' í®8* °f .hcldm S1.g 1 l narðnf 1 Hunavatnssýslu, ætla þau
PV1 eineönm, bpT1„ tok Sambandsms við solu ullar-i. ., , , , , „ besta asigkomulagi. Merki dut-.aS dveljast um tíma hjá foreldnun
ugongu sjálfan sig, ef hann . ____„ þjonustu hans, leiðir hann afvega.;llriTia„ _ , . r , ____
getur þ4 orðið dekkri en hann
begai' er orðinn.
Verslunarsaga Tímans.
•y 0tt eftirkomendurnir noti
^htaniega ekki Tímann til keim.
beferar athugað verður og
verslunarsaga yfirstandandi
'fcjáYetum vjer ekki gengið fram
Vl> aÓ benda á, hve öfga-
11r Áíminn er þegar ræða er
jj, Vorslun landsmanna. pað skift-
«eJen']Ule8a 1 tvö horn- Alt >að
korf. betur fer og til framfara
er Þakkað Samvinnufjelög-
t 6^a trunaðarmönnum þeirra,
«nguíaU?lnannast')’ettin talin að
þy,!1 Qý't> nema þegar Tíminn
4ga St ^urfa að verja hana fyrir
^ubi erlenda verslunarvaldsins!!
yjgj^r!l n veginn skal gert lítið úr
i$5isje!tni kauPfjelaganna til mark-
solu íslenskra afurða,
■díe^Væru Þau algerlega dauða-
á þv- ef Þau fylgdust ekki með
að Sviði- En jafnframt verður
kahnl0ttPkenna °S benda á, að
eþk]. anuastjettin hefir heldur
^fhin Sð a liði sinu a síðustu
Dienn 1 6rn ^eir íslenskir kaup-
■fje t Seni varið hafa af eigin
iharþg1?0™1 Þósunda króna til
^etlskraS 6lta °" útbreiðslu ís-
k Vara’ jafnframt því, sem
-íð ail19 a trúlega unnið að því
vetSeiM: þeirra.
irmar eru heldur ekki kunn, nema
ef telja skyldi „Sportsendinguna“
til Danzig 1921. Aftur á móti voru
það kaupmenn, sem fyrir nokkr-
um árum tóku upp sölu á ull til
Ameríku, þar sem bestur mark-
aður var fyrir ullina í mörg ár;
og kaupmaður var það, sem studdi
að því, að íslensk ull seldist til
Ameríku 1921, þegar hún var Svo
að kalla útilokuð vegna toll-á-
unnar eru þessi: Á hægra fæti brúðarinnar. Undir haustið ráðgera
. sínkhólkur, sem grafið er á: „Su þau að hverfa aftur til Svíþjóðar.
Samhengið i
isl. bókmenium.
Fyrirlestur Sigurðar Nordal.
(Lauslegur útdráttur).
fremstir af germönskum þjóðum. lagt of litla alúð við það, að gera
pví hafa þeir fræðimenn, sem; okkur grein fyrir samhínginu í
kanna hafa viljað forna ger-1 bókmentasögu vorri, aldirnar 4,
manska menningu, orðið að leita frá 1400 til 1800.
til okkar. : ' \ Að vísu þekkja allir einstöku
En kringum aldamót 14. og 15.; menn frá því tímabili, svo sem
pví fer fjarri, að reynt verði aldar, skeður tvent í senn: Bók- Jón Arason, Stefán ólafsson,
kvæða, er þar komu í gifúi á hjer að rekja fyrirlestur próf. mentum vorum hnignar í bráð, Hallgrím Pjetursson og Jón Vída-
m:ðju ári og orsakaði það> að Sigurðar Nordals, er hann hjelt og rip,grannaþjóðirnar eignast
a kennaraþinginu um daginn;1 auðugri bókmentir og bókmál.
efni hans var svo mikið, að því j Verkefni erlendra fræðimanna í
verður eigi iikt þvi komið fyrir í bókmentasögu vorri er því lokið,
Evrópu-markaðurinn brást að
mestu. Einnig er það vitanlegt,
að Sambandið1 hefir við sölu ull-
arinnar oft notið aðstoðar hr.
Berlemes og annara góðra vina
Tímans, þegar í harðbakkann hef-
ir slegið.
Gærur. Nýja verkunaraðferð á
gærum (rotun) hefir kaupmaður
rekið hjer í talsvert stórum stíl
s. 1. 3 ár. — pað er lofsvert af
Kaupfjelagi Eyfirðinga að taka
upp þessa nýbreytni s. 1. vetur; en
úr því Tíminn minnist á það, átti
hann að hæla viðkomandi mönn-
um fyrir sporvísi, en ekki for-
göngu. Með gærurotun er margt
unnið: Varan verður betri, vinn-
an í landinu eykst og aðstaðan
batnar, svo að bændur geta feng-
ið jafnhátt eða hærra verð en fá-
anlegt er erlendis fyrir órotaðar,
stuttri blaðagrein.
Efnið var það, sem nafnið ber
með sjer.
En hið nýstárlega fyrir áheyr-
þegar hjer er komið sögu.
lín. En mest af ritverkum þessa
tímabils er óprentað ennþá, og
hefir þekkingu á þeim farið held-
ur aftur, síðan handritin voru
flutt úr sveitunum og á söfnin.
Fæstir þeirra útlendinga, sem j Fyrir flestum dettur því bók-
kunna skil á fombókmentum vor- (mentasaga vor í tvent, og hafa
um, vita nokkur deili á bókment-1 íslendingar sjálfir glæpst á því
aö kalla nútímabókmál vort ný-
íslensku. Nefndi Sigurður nokkur
endurna var það, að Sigurður um vorum síðustu aldir..
Nordal sýndi fram á, að samhengi peir álíta flestir, að fornbók-
íslenskra fornbókmenta og nú- mentirnar hafi kafnað í rímum og, dæmi þess, hve bókmentasamhengi
tímabókmentanna og bókmálsins riddarasögum, en tungan hjarað ; annara þjóða væri styttra en okk-
er meira og innilegra en mörgum
hefir orðið á að halda.
Orsökin til þessa er þekkingar-
skortur vor á bókmentum ald-
anna fjögra, frá 1400 til 1800. En
það er mikið áhuga útlend-
inga að þakka, hve vel við
erum að okkur í bókmentasögu
vorri fram til 1400.
Á gullöld bókmenta vorra, sem
talið hefir verið að nái fram
fyrir einangrun og kyrstöðu þjóð-|ar. — Flestar nágrannaþjóðir
arinnar. , vorar hefðu fyrst f engið
peir útlendingar, sem vita, að * nútíma bókmál sitt fyrir og
seinni tíma bókmentir vorar eru. um Biðaskiftin, og væri það
til, kalla þær venjulega ný-ís-' því ekki nema 4—500 ára. En við
lenskar, og bókmálið ný-íslensku. | hefðum ekki yfirgefið bókmenta-
peir hafa enga hugmynd unrhætti vora nje mál, en stöðugt
sögu 5 aldanna eftir 1400, enda samhengi væri alt frá byrjun, og
hefir hún ekki komið þeim við. það svo innilegt, að sömu skáld-
pekkingarskortur þeirra er því hættir og ljóðamál væri notað
i; skiljanlegur og afsakanlegur. ,'hjer enn í dag, sem fyrir alt að
saltaðar gærur. Sláturfjelag Suð- T400, stóðum vjer í bókmentum: En því miður höfum við sjálfir 1000 árum.