Morgunblaðið - 18.11.1924, Page 3

MORGUNBLAÐIÐ
morgunblasib.
Stoínandl: Vllh. Flnscr.
Ctgefandi: FJalag í Beykjavíi:,
iiitstjórar; J6n IfJ&rtanuíon
Valtýr Stofánsícn.
Anslýsingastjór!: l£. Hafborff
bkrifstofa Auaturstrœti C.
^ísoar. Ritstjórn nr. 4S8.
Afgr. og fcðkhald nr. »
Augiýsingaskrifst. nr. 7
Heimaslmar: J. KJ. nr. 74!.
V. St. nr. 1220.
E. Hafb. nr. 770.
• skriftagjald innanbœjar cg í
Krenni kr, 2.00 á mánuBl,
*nnanlanda fjsm kr. S.EO.
■ ' lausasðln 10 ar.ra elnt.
oe
:00
ni-
Eins og áSur hefir verið tekið
ram> ranf Mac Donald þingiS
^e&na þess, að samlþykt var frum--
'arP frjálslvnda flokksins um, að
Seþja. rannsóknarnefnd í Campell-
máliö. f>ag viroist fjarri öllum ;
sanni aS rjúfa þing af svo lítil-j
V*gri ástæðu, sjerstaklega þar sera
dæmi er>i til, að nefndir hafa verið
settar, þegar Hkt hefir verið á
T/att> enda er sjálft tilefnið, Cam-
. 'Eaiálið, aukaatriði. Sannleikur-
:’ni> er sá, að Mac Donald var orð-
,Iln ieiðni' á frjálslynda flokknum
/,eir ekki sáður á lionum. t-rátt
'*llr verkamannastjórntu, sem'
vai minnihlutasgórn, gat engu til
°ar komið á;>. stuðni'ngs .frjáls-
ynda flokksins hefir Mae* Dmdi
t'Iokksbræðnr hans kastað hnnt-
11 m a® stuðningsmönnum síniun, og
j ra“ðu og viti lítilsvirt þá og út-
ílaðað þeim. Frjálslyndi floklmr-
lnn liefir nauðugur viljugm- orðið
iað fylgja Mae Donald og oft stut-t
J,atU] aS máli móti betri vitund.
'^kórrmvu fyrir kosningar tók frjáls-
þ’nli flokkurinn ákvörðun, sem í
rp,nn og veru sleit samvinnu hans'
Dð verkamannaflokkiim : Flokkur-
lnn samþykti að greiða atkvæði '\
n°t> stjórninni Jiegar Rússlands-
vunningurinn kæmi til umræðu í
þinginu. '
‘>ar skildi í raun og vern moð
1 'okkiinum, og þegar svo tillaga
‘ jftlslyndinganna í (hunpell-mál-
111,1 v;>i' samþykt, var öll von nm
'■'Htir úti. og kosningabaráttan, hin
sWðasta. i siigu Dretlands, byrj-
Hði.
Ihaldsmenn áttu beinar götnr að
' 'Fn
ara., tm frjálslynda flokknum vai*
1 fyrstunni ekki með tillu ljóst. að
^érkamannaflokkurimi aðallega
veíndi vopnum sínum að honum.
^(‘ir sáu þó von hráðar í hvaða
,lfni komiö var og snerust víða,
'1|r>kum úti í sveitunum, í lið með
hialdsmiinmnn. Afstaðan á kosn-
mSabaráttunni var því í stórum
dráttinn sú, að borgaralegu flokk-
rnir tóku höndum saman gegn
^oeialistum og kommúnistum, en
^osíalistar börðust í von um, aö
efla vald sitt svo mjög, að jjeir
^tu myndað meirihluta stjórn, ,og
^infremur var markmið þeirra að
frjálslynda flokknum, eða
rJettara sagt, að kljúfa liann í
þent, gleypa vinstri hluta lians og
^híirka hinum í faöminn á Bald-
y’lr. Það má. nærri geta, að frjáls-
nda flokknum hefir ekki verið
,'Je,t fyrir brjósti, þegar þeir sáu
. ® neydda til að taka höndum sam-
i iö íhaldsmenu. \'ið kosning-
a|Oar fyrir ári síðan börðust þeir
^hdvígir gegn íhaldsmÖnnum í toll-
''''ndunarmálinu. I>0gar Baldwin
^ði fram frumvarpið um toll-
°rndunma, mistu ílialdsmenn um
100 sæti í neðri málstofunni og
nrðu aö fara. frá.
Það var enginn hægðarleikur
fyrir Mac Donatd að svara spurn-
ingnm kjósenda um, liverju góðu
liann Iiel'ði komiö til leiðar þessa
mánuði, sem hann hefir setið við
stjórn. Ilann lofaði mörgu fögru.
hann kom til valda, t. d. aö
ráða bót á atvinnuleysinu.
Það var lionum um megil að
efna þetta loforð. Atvinnuleysið
hefir aukist gífurlega síöan og
verkamannastjórnin er algerlega úr-
ræðalaus í þessu máli.
Ennfremur lofaði Mac Donald
að ráða bót á húsnæðiseklunni. —
Stjórnin lagöi fram frumvarp í
þessu skyni, sem var ónothæft í
alla staði. Húsnæðiseklan liefir auk-
ist síðustu mánuðina.
Hann boðaöi þjóðnýtingu ýmsra
fyrirtækja, t. d. kolanámanna. —
Ekkert hefir orðið úr því ennþá.
Tr. Sv. •
Frh.
-------o-------
Erl. umfragnit
Khöfn 16. nóv. ‘24. FB
Samningastrand niilli Frakka og
ÞjóSverja.
Frakkar og Þjóðverjar hafa
undanfarið átt 'í samningum um
verslunarsamning, en þær tilraunir
hafa nú straudað á því, að Þjóð-
verjar krefjast þess, að 26% út-
flutningsgjaldið verði afnumiö og
hera því við, aö það liafi komist
á í skjóli Lundúnavaldboðsins frá
é rimi 1921, en frá lögfræðislegu
sjónarmiði s.jo ]>iið nú úr gildi,
síðan Dawestillöguurnar voru sam-
þyktar. Frakkar halda þvá aft-ur
á móti fram, að útflutningsgjaldiö
sje löglegt samkvæmt friðarsamn-
ingunum.
Vonlaust nmn þó ekki, að samn-
ingar takist. að minsta kosti er
gcrt ráö fyrir, að aðrar tilraunir
verði gerðar til samkomulags.
Hroð'iicgir rldsvoÖu.r í Ameríku.
Frá New York City berast fregn-
ir um hræðilega eldsvoða v New-
'Jersey. Kviknaöi í saltpjeturs-
verksm'röju og breiddist óðfluga út
og voru !5ö verksvniðjur brunnar
til gi'unna, er síðast frjettist. - -
Fjöldi íbúðarhúsa hefir og eyðst
í eldsvoðanum. ITm 2000 fjölskyld-
vir eru húsnæöislausar. fólk hefir
skaðast í hrönnunv og nvargt látið
líf sitt.
(Skeyti þet-ta er nokkvvð óljóst
orðað nm þaö, hvar eldsvoðinn
goysi. þareð New Jersey er rílcið
fyrir sunnan New Ýork ríkið, á
At lantshafsströndinni, og eru iönað
arborgirnar Newark, Hoboken og
Jersev City í New Jersev beint
á móti sjálfri New Ýork, að eins
Hudsonáin á milli, og oft taldar
með New-Ýorkborg. Ibúatalan í
þessum borgum er: Hioboken urn
80 þús., Newark vvm 250 þús. og
Jersey City um 385 þús. Er senni-
legast. að eldsvoðinn hafi verið í
Jersey City eöa Ifoboken, því New-
ark er lengra frá New Ýork City.)
Kböfn, 17. nóv. FB.
rmle>tunir utn viðskiftasamning
ú milli Rássa og Þjóðverja.
Unvleitanir unv viðskiftasamning
á milli Rússa og Þjóðverja lvófust
í Moskva á föstudaginn var, og
voru þar margir fulltrúar mættir,
bæöi af hálfu Rússa og Þjóðverja.
Krassin þjóðfvvlltrúi setti mótið, en
aðalræðuna á fyrsta fundinum
lvjelt Broekdorf Rantzau sendilierra
Þjóðverja í Moskva, og fór hanvv
mörglvm orðvvm vvm það, hve feikna
mikla jvýðingvv það hefði fyrir
Þjóðverja, að ,,opna aftur það
verslvvnarhliðið, sem veit til aust-
urs“.
Breskur ritstjóri dúinn.
Morel, ritstjóri Iiins heimsfræga
tímarits „Foreign Affairs“ er lát-
inn. Kat hann í fangelsi vvm tíma
á styrjaldarárunum, þar eð hann
hafði verið Þjóðverjum hliöhollur
vim of.
París, 17. nóv.
FJfilyrðum Liindánasamþyktarinn-
ar fullnægt..
Ýfirráðum Frakka og Belga yfir
Rínarjárnbravvtunvvm, er þeir fengu
viÖ hertöku Rvvhr, er nú loltið, og
taka Þjóðverjar við þeim. Er með
því fvvllnægt síöustu atriðum skil-
mála þeirra, er settir voru samkv.
Lvvndúnasamningnum í sumar.
Jórdan.
rætt væri um fjárhagsáætlun hæj-
artns. — Hvað togaraútgerðiha
snerti, þá kvaðst hann verða aS
telja það mjög misráðið að ætTa
sjer að leggja hátt utsvar á tog-
ara hú á fj’rsta velgengnisárinvi,
því það mættu menn vita, að ekki
færi allur «á ágóði, sem nú vrði
á togararekstrinhm, í vasa eigend-
anna, því skuldasúpan hefði verið
mikil og margt hefði þurft að
endurbæta, sem farið hefði í nið-
sem vera mætti, að eggja til nýrra nrníðsln á hörðn árvinum.
framlkvæmda, að þar væri ekkert
annað nýtt en barnaskólinn, en; Bajarstjórnin hefir ekkert vald til
hann þyrfti vvpp að komast, og . aS taka fje af hœja.rbáum fram
þessar 300 þvisvvnd krónur væru; yfir þarfir.
ekkert annað en franvlag til þess; P. II. andmælti á vmsan hátt
stjórni.n vildi leggja. inn á þá
bravví, því í ravvn og veru skulcl-
aði bærinn okki að neinu ráði
nevna fyrir hinar sjerst.öku stofn-
nir sínar, rafveitu, gasstöð, vatns-
veitu og höfnina. En þetta væru
stofnanir, sem lvefðu sjerreikn-
inga og ættu að hafa þá, frá-
skilda liimvm e'ginlega sjóði bæj-
arins. pær ættu að sjá um sig
sjálfar. Og hvað þessa áætlun
snerti þá væri .hvin svo laus við,
til þess |
að gera það kleyft, aö síðar vrði ræðvi II. og kvað eftirtektarvert,
hægt að kom skólanum upp. Hann að hann lvefði ekki getað hent. á.
kvaðst álíta, að sú lvækkun, sem neitt, sem framkvæma ætti fyrir
nvv yrði á útsvörunnm, væri full- það fje, sem hann hefði viljað
komlega rjettmæt. Og nefndi lvann að fjárhagsáætlunin hækkaði um,
sjerstaklega. togarafjelögin, er heldur hefði hann lagt til að fjeB-
mundu geta horið allmiklu hærra vavri lagt í þennan og þennan sjóð.
útsvar en t. d. í fyrra, því þá En það sýndi best hvað ástæðu-
Innlendar frjettir.
hefði svo vnátt heHa að ein þrjvi
fjelög hefðu greitt útsvör, Kveld-
úlfur, AUiance og Belgaumfjelag-
ið, hin sagðist hann eleki get.a
talið. En nú væri sýnilegt, að
tsafirði 16. nóv. ’24.
,.Þór‘ tekur botnvörpung
í landhelgi.
„Þór“ kom liingað í Irvöld nxeð
breska botnvörpunginn „Veresis“
frá Qrimsby, nr. 483. Tók „Þór“
liann í landhelgi vvudan Aðalvík.
Veiðarfærum var ólöglega fyrir
komið. Bæjarfógetinn er staddvvr á
Dýrafiröi og sækir „Þór“ hann
þangað á morgun.
ísafirði, 17. nóv. 1924.
Bot n vörptt ngar sektaðir.
Botnvövpufigurinn‘ Seddon var
da'mdvvr v 5000 gullkróna sekt, en
Voresis í 2000 gullkróna sekt. —
Báöir botnvörpungarnir lialda afla
o._' veiðarfærnln.
laust væri, að hækka að mikluni
mun útsvörin. Ennfremur henti
hann á það, að bæjarstjórnin hefði
ekkert vald til aö taka af borg-
urum bæjariiis meira fje en þa&
flest eða öll fjelögin gætu borgað sem havm þyrfti nauðsynlega til
rekstursframkvæmda. En að fara.
að taka fje af ba'jarbúunv til þess
að leggja það í sjóði það næði
ekki nokkurri átt.
Öánœgja með götulögregluna.
Q. Gl. fór nokkrum orðum um
áætlvvnina, og mintist meðal ann-
árs á það, að lvvergi stæði á
h.emvi fjárveiting til þess að bæta
O” avvka stífhigarðinn við Árbæ,
15. þ. m.
Fjárhagsáætlunin fyrir árið 1925.
Fjárhagsáa,tlun>n eklci deiluatnði.
Á dagskrá fun.darins var ekki
annað mál en fjárhagsáætluniu,
var þetta önnur umræða.-Borgar-
si jór', reifaði málið. Tók hann m.
;i. fram í ræðvv sivvni, að deila gæti
tæplega risið vxm nokkvxrn lið á-
ætlnnarinnar nema fjárfranxlagið
til hyggingar nýs barnaskóla. —
Kvaðst liann þó ekki ætla að
eyða mörgum orðum að því, þvv
nauðsynin væri öllurn Ijós, og því
fyr, sc'ivi skólinn kæmist upp, þess
betra fyrir alla bæjarbúa. — pó
þetta fjárframlag yrði veitt,
kvaðst hann ekki búast viö, að
byrjað yrði á byggingu skólans
næsta ár, þó rej'nt yrði að korna
skrið á málið með fjárveiting-
unni. Rakti hann og i ræðu sinni
skuldir bæjarins að nokkrn í sam-
bandi við sparnaðarviðleitni
■bankanna og landst jornarmnar.
Kvað hann það hafa ikomið fram
á fundi, er nýlega var haldinn
ineðal fjármálavalda landsins, að
bærinn ætti fremnr að legg.ja
hækkandi útsvör á hæjarhúa til
þess að losna við skuld irnar en
að leggja í nýtt fyrirtæki, svo
sem barivaskólabyggingu. En hann
kvaðst ekki búast við, að bæ.jar-
há útsvör.
Jafnaliarnienn vilja hœkka fjár-
hagsáœtlunina urn 300 þús. kr.
H. Valdimarssyni. þótti hækkun
útsvaranna ekki nóg, sagði það;
sýnt að iitflutningurinn mundi j
nema nú um 90 miljónir, en inn-
fhvtningurinn 50 miljón r. Og eft-
ir eðli sínxv Ihlyti þessi mismunur
að lenda v Reykjavík, og þá helst
hjá útgerðarmönnum. Og nú væri en vitanlega ætti það að gerast,
einmitt tækifæri fyrir bæinn aö og það kostaði mikið £je, og ætti
ná v þessa peninga, áður en þeir þess vegna að sjást á áætluninni.
fykju út í veður og vincl. Hjeðinn Mintist hann og á ýmsa aðra liði,
vildi fá hækkaðan styrk til kvöld- m. a. fje það, sem veitt væri til
skóla verkalýð.sfjelaganna upp í; heilbrigðisráðstafana. kvað það
1000 krónur, vvr 500; ennfremur.; mikið, en vafasmt væri, hvort það
að „styrktarsjóður verkamanna ogjkiemi alt að fullum notum. Drap«-
sjómannafjelaganna,“ fengi 5000;] því sambandi á tannlækningu
kr., en f járhagsnefnd vildi ekki; barna v barnaskólanum, og kvaðsíj
sinna þeirri beiðni, sjerstaklega: álíta að hvvn væri ekki í rjettvi
vegna þess, að í stofnskrá sjóðs- horfi. Og talaði hann fleira uvn
ins væri mælt svo fyrir, að eng- heilbrigðismál bæjarins eins og
ivm gæti notið stvrks vvr honum, þau horfa við bæjarstjórninni. A
nema. hann væri meðl'imur í fje- lögregluna mintist hanu, einkunv
lagi, sem krefðist ákveðinnar yfirlögregluþjóninn, og ikvað vit-
skoðunar í stjórnmáluin af ihvei'j- anlegt, að mikil óánægja væri
um meðlim. Annárs böðaði H. V.
fyrir hönd jafnaðarmanna, að þeir
mundu bera fram tillögur til
ha'kkunar . er nema- mundu 300
með götvvlögveglmiay og ínvindi
aldrei komast lag á hana fyr en
henni bættust uý'a* kraftar, og
sýndist ekki óráðlegt, að í stað
þúsvvnd krónunv, og mætti þó þrátt þess að senda menn út til lær-
fyrir þaö hera þeim á brýn, að dóms, eins og gert hefði veriö
þeir færu of skamt, Smnar af þess- ^ við yfirlögregluþjóninn, þá væri
vvm tillögum kvað hann þó hafa; foivg'nn erlendur lögregluþjónn
komið fram áðnr hjá fjárliags-! tn þess að koma skipulagi á götu-
nefnd, en ekki náÖ sanvþykki, og lögregluna. Kvaðst- hann mundi
mundu jafnaðarmenn taka þær hera fram tillögu um fjárveitingu
upp. ! í þessu efni. Mjög ákveðið mælti
i hann á móti íhlutunarsembank-
J. Ölafsson telur fjármálastjórn (anna. um fjármál bæjarins, kavð
bœjarins slœma. 1 það óverjandi, að þeir settu þann-
J. O. kvaðst hafa lýst því yfir jg. fót fvrir framkvæmdir bans.
er áætlunin var undirskrifuð, að
liann væri lvenni að ýmsu leyti: Pólitískt ofbeldi.
ósamþykkur. Fór hann svo nokkr-1 Stefán J. Stefánsson vildi hækk-
um orðum um fjármálastjórn un útsvaranna, kvað „árið i ár
bæjarius. og kvað hana slæma. upplagt til þess að bærinn fæki
einkum kvað allar fasteign'r talsvert fje af bæjarmönnum um
snerti; á störf heilbrigðisfulltrúa fram það sem verið liefir.“ Hann
ogVfirlögregluþjóns mintist hann, átaldi mjög fiárhagsnefndina að
ikvað almennar umkvartanir um veita ekki styrk'nn til „styrktar-
þau bæði, og taldi störf þeirra sjóðs verkamanna og sjómanna-
boggja slælega rækt. Kvaðst þó fjelaganna“. Kvað hann slíkt póli-
ekki ætla sjer að koma með nein- t.ískt ofbeldi. Ennfremur fór hann
ar tillögur um niðurfellingu á nokkrum orðum um umræður þær.
starfi þeirra, en maður kæmist sem orðið hafa hjer í blaðinu um
ekki lijá að geta þessa, þegar ikvöldskóla verkalýðsfjelaganaa,