Morgunblaðið - 30.07.1929, Blaðsíða 3

MÖRGUNBLAÐIÐ
2 lorgtmWafti^
Btofnandl: Vllh. Flnien.
Ut*efandi: Fjelag I Reykjavlk.
Rltatjörar: J6n KJartanaaon.
Valtýr Stefánaaon.
▲uglýalngaatjöri: E. Hafberg.
Skrifatofa Auaturatrœtl 8.
Slmt nr. 600.
AuBiyalngaakrlfatofa nr. 700.
Heianaalmar:
Jön Kjartanaaon nr. 741.
Valtýr Stefánaaon nr. lliO.
E. Hafberg nr. 770.
Aak riftagjald:
Innanlanda kr. 2.00 á mánuöl.
nlanda kr. 2.60 - ----
sölu 10 aura elntaklO.
Erlendar slmfregnir.
Khöfn, PB 28. júlí.
Atlantshafsflug enn.
Pólskir flugmenn ætla að fljúga
austur um haf, yfir ísland.
Frá Berlín er símað til Kaup-
mannahafnarblaðsins „Berlingske
'Tidende'*, að énafngreindir pólsk-
ir flugmenn áformi að fljúga yfir
Atlantshafið um miðbik ágústmán-
•aðar. Ætla þeir sjer að fljúga
austur um raf, yfir ísland og
■Crrænland. Þeir nota fjögurra mó-
tora Amfiebie-flugvjel. Pólverjar
í Ameríku bera kostnaðinn af
fluginu.
Jarðskjálftar í Suður-Ameríku,
Frá New York er símað: Land-
skjálftar í Equador, nálægt Quito.
Margh- smábæir hafa lagst. í eyði
«8 aö minsta kosti sextíu menn
Jarist.
Slðasta
stjðrnarlineykslið.
Ráðning yfirmanna á hið nýja
varðskip „Ægi“.
sam-
milii
Stjórnarsióftj^ { Frakklandi.
Fia París er símað: Poinearé
rökstyður lausnarbeiðnina meg ,
,að veikmdi hans geri uppskurð og
langvarandi Iegu nauðsynlega. -
Forseti Frakklands hefir fahð Bri-
•and að mynda stjórn. Takist Bri
•and að mynda stjórn, búast menn
við, að stjórnin fái sterkari stoðir
í vinstriflokknum en Poinearé-
stjórnin.
Efri deild þingsins hefir
þykt skuldasamninginn
Frakklands og Englands.
Khöfn, FB..29. júlí.
Stjórnarmyndun erfið í Frakk-
landi
Frá París er símað: Briand, sem
forseti Frakklands hefir falið á
hendur að gera tilraun til stjórnar
myndunar, hefir látið í ljós, að
nú ríði á miklu, að mynduð verði
stjórn sem hafi öflugt þingfylgi
að baki sjer, þar sem Haagfundur-
inn verði bráðlega haldinn, til þess
iið ræða Young-samþyktina og
lieimsendingu setuliðs Banda-
manna úr Rínarbygðum. Vegna
þess hve kröfur flokkanna eru
mismunandi er búist við, að erfitt
verði að mynda öfluga stjórn.
Dregur til sætta með Rússum og
Krnverjum.
Frá 'Washington er s'nnað:
Tinited Press skýrir frá því, að
kínverska stjórnin hafi lýst yfir
því að hún sje reiðubúim til þess
að fallast á kröfur ráðstjórnarinn-
sr rússnesku, að öllu verði haldið í
sama liorfi við austurbrautina og
var áður en deilan hófst.
Sendiherra Kinverja hjer til
kynnir, að Rússar og Kinverjar
hjer semji um að halda ráðstefnu
tira brautardeiluna. Ráðstefnan
verður að líkindum haldin í Þýska
landi.
Arið 1925 ákvað Alþingi að láta
hyggja nýtt varðskip og gera út á
rikissjóðs (Landhelgissjóðs) kostn-
að; og naista ár (1926) ákvað þing
ið, að kaupa skyldi varðskipið
Þór“ af Björgunarfjelagi Vest-
mannaeyja. Hafði ríkið þá eignast
tvö varðskip og liófst varðskipa
útgerð ríkissjóðs 1. júlí 1926.
Þessi ákvörðun Alþingis vai
o'jög þýðingarmikil, ekki aðeins
fyrir sjávarútveginn heldur og fyr
ir landið í heild sinni. Um mörg
ár hafði eftirlitið með landhelginni
verið framkvæmt. af annari þjóð,
sambandsþjóð vorri, Dönum. En
nú skyldi þjóðin sjálf taka þetta
starf í sínar hendur. Með varð
skipaútgerð ríkissjóðs má því
segja, að stigið hafi verið stórt
spor í sjálfstæðisáttina.
En þessu nýja starfi fylgdi mik-
il ábyrgð. Löggæslau á sjónum er
enn vandasamari en löggæslan
landi, vegna þess að hún snertir
svo mjög þegna erlendra ríkja,
Löggæslustarfið á sjónum livílir
aðallega á yfirmönnum varðskip-
anna, skipstjórunum.
Þegar samþykt var að láta ríkið
gera út varðskip, ákvað þáver-
andi stjórn áð skipstjórar varð-
skipanna skyldu hafa samskonar
sjermentun og heimtað er af varð-
skipaforingjum annara ríkja. Var
það vafalaust rjett hjá þáverandi
stjórn að lieimta þetta, enda hefir
reynslan orðið sú, að þegar erlend
ríki hafa sent liingað menn til
þess að kynnast tilhögun land-
hel'gisgæslunnar, hefir fyrsta
spurningin venjulega verið þessi
Hvaða mentun hafa foringjar
varðskipanna hlotið? Þegar þeim
svo hefir verið sagt hið rjetta
þessu efni, hafa þeir látið sjer vel
íka.
og rjeðist að loknu námi í þjón-
ustu ríkisins sem skipstjóri á varð-
skipinu „Þór.“
Það er óþarft að fara lijer að
rifja upp starfsemi skipstjóranna
á íslensku varðskipunum, því hún
er öllum svo í fersku minni. Að-
eins má geta þess, að báðir þessir
menn hafa verið þjóðinni til sóma
hvívetna, enda. hafa erlend ríki
viðurkent hæfileika þeirra og
þekltingu til þess starfa, sem
þeirn er ætlað að inna af hendi.
Það er og alment viðurkent nú
orðið, að landhelgisgæslan við ís-
landsstrendur hafi fyrst komist í
viðunanlegt horf með komu ís-
I nsku varðskipanna.
sjá ekki út fyrir þrengstu tak-
mörk auvirðilegs klíkuflokks. —
Allar þeirra athafnir miðast við
hagsmuni fámennrar, valdasjúkr-
ar flokksklíku. Þegar menn eru
valdir í ábyrgðarmiklar stöður, er
gengið fram lijá þeim sem fær-
astir eru, vegna þess að þeir þykja
ekki „passa í kram“ klíkunnar.
Dagbók
verandi
var þegar
Þegar varðskipaútgerð ríkisins
öofst, var til einn maður lijer
ó'ndur er hafði hlotið þá sjer
sem krafist er af varð
vlPaforingjum anriara ríkja. Þessi
" 111 var Jóhann P. Jónsson, þá-
óri á „Þór“. Hann
„ ríiðinn í þjónustu ríkis-
i . ® stjorn „Oðins“ við
Komu hans liingað
Jí rma-leyti fór þáverandi
óíafssoi,eSS a leÍt Við Priðrik V.
Olafsson, er verið hafði stýrimað-
!U '* <>r ’ að hann færi utan til
þess að afla sjer samskonar
mentunar. Friðrik gjekk
sióliðsforingjaskóla
sjer'-
síðan á
Danmörku
Verkbann í Englandi.
Frá London er símað til Ritzau-
frjettastofunnar: Verkbann í baðm
ullariðnaðinum hófst í dag vegua
]iess að atvinnurekendur kröfðust
launalækkunar, er næmi hálfri
þrettándu prócentu. Verkamenn,
sem eru um hálf miljón talsins,
neituðu að fallast, á þessa lækkum
la unanna.
í smábát kringum hnöttinn.
Frá Le Havre er símað: Ger-
bauelt, frakkneskur maður, er kom
inn hingað úr ferðalagi kringum
hnöttinn. Fór hann í tíu smálesta
bát og var fimm ár á leiðinni.
A þingi í fyrra var enn ákveðið
að láta byggja nýtt varðskip, og
er hið nýja skip, „Ægir“, fyrir
skömmu komið hingað. Var þess
fvlsta þörf að fá þetta nýja sltip,
því „Þór“ er orðinn gamall og
lítt liæfur til landhelgisgæslu
nema á takmörkuðu svæði, enda
er honum einnig ætlað að hafa
a hendi björgunarstarfsemi við
Vestmannaeyjar á vertíðinni.
Núverandi dómsmálaráðherra
liefir sjeð um byggingu hins nýja
skips og ráðið starfsmenn á það.
Við ráðningu skipstjóra á skip
þetta, veita menn því eftirtekt, að
nú er ekki krafist samskonar sjer-
mentunar ög þekkingar til starf-
aus, sem heimtað er af varðskipa-
foringjum annara ríkja. Nú er
óbreytt skipstjórapróf látið nægja.
Þetta athæfi stjórnarinnar get-
ur haft margar og margvíslegar
afleiðingar. Erlend ríkijhafa hing-
að til treyst olckar landhelgis-
gæslu vegna þess að þau hafa vit-
að, að foringjar varðskipanna
höfðu öðlast þá sjermentirn til
starfans, sem erlendis er -heimt-
að. En nú verður út af þessu brugð
ið, og er þá enn auðveldara en áð-
ur fyrir erlenda lögbrjóta, að gera
gæslu okkar tortryggilega.
Þetta framferði stjórnarinnar
verður enn óafsakanlegra þegar
þess er gætt, að hjer er til maður
með fullkomna þekkingu á starf-
inu og ágæta reynslu í viðbót, en
það er Friðrik Ólafsson, skipstjóri
á „Þór.“ Þessi maður var sjálf-
kjörinn á hið nýja varðskip, en
á ,.Þór“ mátti vel til brá^abirgða
notast við eirihvern stýrimannanna
af „Óðni“ eða „Þór.“
En dómsmálaráðherrann hefir
hjer, sem víða annarstaðar, skapað
nýja venju. Sennilega er ráðning
hins nýja skipstjóra á „Ægi
einn þáttur í ofsóknarkeðju þeirri
á hendur skipstjórum varðskip
anna, sem núverandi dómsmála-
ráðherra hefir að fyrirlagi sósíal-
ista verið að hnoða saman síðan
liann settist í valdastól.
Við ráðning annara yfirmann á
hið nýja skip, hefir dómsmálaráð-
herra faríð eins að. Hann hefir
ekki boðið stöðurnar þeim mönn-
um, er verið hafa í þjónustu rík-
isins á „Óðrii“ eða „Þór“, og áttu
því fylsta rjett á þeim, ef þeir
vildu. Margir þeirra eru menn á
besta aldri og framúrskarandi
efnilegir. Þeir ráða sig í þjónustu
ríkisins fyrir sultarlann í byrjun,
en treysta því, að þeir, áð öðru
jöfriu, verði látnir sitja fyrir betri
stöðum, sem í boði eru.
En hvernig rætast vonir þessara
manna ?
Veðrið (í gær kl. 5) : Hæg S-átt
á Sv-landi en annars N og A kaldi
um alt land. Þykt loft S-vestan
lands og á A-fjörðum en lieiðríkt
á Breiðafirði, Vestfjörðum og í inn
sveitum norðan lands. Himsvegar
er sjóþoka á Húnaflóa enda er ís-
kalt á flóanum inn á móts við
Höfðakaupstað. Lægð fyrir S-Aust
an Island en háþrýstisvæði yfir
N-Grænlandi. Einnig mun vera
grunm lægð SV af Reykjanesi en
nánari fregnir af henni vantar.
Veðurútlit í dag: N-gola. Sennil.
úrkomulaust. Þó hætt við skúra-
leiðingum á Reykjanesi og austan
fjalls.
Pjetur Jónsson söngvari var
Akranesi á sunnudaginn og söng
þar fyrir troðfullu húsi áheyrenda.
Gerðu menn fádæma góðan róm
að, enda mun Pjetri sjaldan hafa
tekist betur upp. — í kvöld ætlar
hann að láta til sín heyra hjer í
bænum og er nú hver síðastur að
hlústa á hann, því að hann fer til
útlanda upp úr helginni.
Síra Ólafur Ólafsson fríkirkju-
prestur er nýkominn til bæjaríns
úr ferðalagi norður yfir Kaldadal
og alla leið til Ljósavatnsskarðs,
en lengra komust þeir eklri vegna
þess að ekki varð komist yfir
Skjálfandafljót. Þar var snúið aft-
ur og haldið suður í Borgarfjörð
Þar hvíldu þeir sig einn dag og
fóru svo vestur í Stykkishólm og
þaðan aftur til Borgarness og kom
síra Ólafur þaðan með Suðurlandi,
en bíllinn lijelt áfram landleiðina
upp Borgarfjörð og yfir Kaldadal.
Gekk ferðin ágætlega, ög varð
aldrei neitt að, þótt, vegir væri
sumsstaðar ekki sem bestir.
Samsæti ætla nokkrir vinir og
skólabræður meistara Björns Kar-
els Þórólfssonar að halda honmn á
Hótel ísland annað kvöld kl. 7.
Áskrifendalisti liggur frammi í
Landsbókasafninu.
Hlutavelta.
Lestrarfiel. Itiösarhrepps
hildur hlutaveltu sunnudaginn 4.
ágúst að Reynivöllum í Kjós kl.
2 e. m. Margir góðir munir. Lömb
o. fl. Veitingar.
Stjórnin.
línoveiðarl
til söln með
tækifærisverði,
A. S. í. visar á.
Ðesta ráöiö er aö
nota
til þess aö útrýma
Flugum Kakkalöggum og öðmm
skorkvikindum.
Fást i
Vrirslun .Silli & Valdi,
do. Drífandi,
do. Gumnars Gunnarssonar,
do. Gnðm. Sigurðssonar,
do. Einars Eyjólfssonar. -
Htkomið:
Melónnr,
Appelsínnr,
Cilrónnr,
Versl. Foss,
Laugáveg 25.
Sími 2031.
Skeiðará. Þess var nýlega getið
hjer í blaðinu, að Skeiðará hefði
tekið sjer nýjan farveg á miðjum
Skeiðararsandi. Er áin ill yfirferð-
ar í liinuni nýja farvegi, enda
rnjög vatnsmikil um þetta leyti
árs. Farvegur hennar hefir verið
um 800 metra breiður og er erfitt
að strengja símann þar yfir. Sím-
inn er nú kominn að ánni^beggja
megin, og er búist við að takast
megi að strengja hann yfir næstu
daga. Landssímastjóri fór austur
á sunnudaginn var, til þess að líta
á staðhætti þar eystra. Skeiðará
er enn óvenju vatnsmikil í aínum
venjulega, farvegi.
Landhelgissektir. „Óðinn“ kom
til Akureyrar 19. júlí með tvö
norslc síldveiðiskip, „Argo“ frá
Iíaugasundi og „Nyving‘ ‘ frá Kop-
ervik. Voru þau innan landhelgis-
línu á Þistilfirði, með ólöglegan
umbúnað veiðarfæra. Skipherra. á
„Óðni“ .síjnaði austur á höfnum til
stjórnarváðsins og spurðist fyrir
ujn það, hvort lireppstjóri einhver
þar eystra mætti ekki dæma mál
í ráðherrasæti veljast menn, erlþeirra, svo að hann þyrfti ekki að
ómaka sig vestur með þau. En
sýslumaður á Húsavík var ekki
heima. Fjekk hann þau svör, að
hann yrði að fara með skipin ann-
að hvort til Evjafjarðar eða Siglu
fjarðar. Kusu þá Norðmenn Eyja-
fjörð. Mál þeirra var tekið fyrir
samdægurs og fengu skipstjórar
250 kr. sekt hvor.
Skemtun verður að Álafossi n.
lc. sunnudag 4. águst. M. a. sýnir
Fimleikaflokkur f. R. leikfimi uind-
ir stjórn Björns Jakobssonar, dýf-
ingar, sundsýningar, kappsund fyr
ir stúlkur og drengi 50 stiku.
Keppendur eru vinsamlega beðnir
að gefa sig fram á Afgr. Álafoss
fyrir 2. ágúst. Sv'o verður stór
hlutavelta, alt keyptir nýir munir.
Óg eitt afar gott skemtiatríði:
Maðurinn sem allir dáðst að skemt
ir að Álafossi 4. ágúst.
Dr. Alexandrine kom hingað í
fyrri nótt. Með henni komu far-
þegar af „Nóva“, sem ætlað höfðu
suður hingað. Drotningin fór ?
gærmorgun suður til Keflavíknr
að taka þar vömr ti) útlanda.