Morgunblaðið - 19.02.1932, Qupperneq 3

MORGI N Rl AÐIÐ
»
«•
*
*
$
*
«r
i
Mf
«•
«*
<00
*«
4
JfftorgtttsMaftift
ttget.: H.f. Arvakur, Rcykjavlk.
Ritatjórar: Jón KJartanason.
Valtýr Stef Anaaon.
í usUórn og afKrelSala:
Auaturstrœtl í. — Slaal 100.
AuBlýstngasUðrl: H. Hafberr.
AuKlýslnKaskrlfatofa:
Austurstrœti 17. — Blaai 700.
Iiiaiaiaalmar
Jön KJartanaaon nr. 741.
Valtýr Stef&naaon nr. 1110.
K. Hafberg nr. 770.
i ■ : rtftaKÍald:
Innanlanda kr. 1.00 & m&nuði.
tjtanlands kr. 1.50 4 atAnuHI.
I ausasðlu 10 aura elntakib.
10 aura met) LeabAk.
C.anÖ5funöur
Sjölfstceðismannas
í gær komu enn álit frá nefnd-
om, og vom þau rædd og tillögur
samþyktar. Stóðu umræður til kl.
rúmlega 7 síðd.
í gærkvöldi var kaffisamsæti að
Hótel ísland, og voru veitinga-
'Salirnir þjettskipaðir fólki. Marg-
ar ræður voru fluttar og stóð
.mannfagnaðurinn sem hæst, þegar
blaðið fór í prentun.
—-sMi^-**--
Stríðið í Kína.
Shanghai 18 .febr.
United Press. PB.
Japanar hafa sett kínverska
liernum þá úrslitakosti, að hann
hörfi úr fremstu varnarstöðvum
sínum kl. 5 (Shanghaitími) fyrir
hádegi á laugardag og úr fjar-
lægari varnarstöðvunum á Shang-
haisvæðinu kl. 5 síðd. á laugardag.
Leiðtogar Kínverja kváðu ætla að
'sneita að verða við þessum kröfum
Japana, og því er talið víst, að
stórorusta hefjist innan tveggja
sólarhringa.
-.1 -gtfcc, ■■ e«-
Sparisjóðurinn
í Keflavik.
I ogongum.
í meira en ár hefir staðið lát-
laus deila um það í blöðum, á
fundum og á sjálfu Alþingi, hverj-
ar væru í raun og veru skuldir
ríkissjóðs.
Þessi furðulega deila hófst á
þann hátt, að Tíminn, aðalblað
stjórnarinnar, reyndi að blekkja
þjóðina, með því sumpart að flýtja
villandi frásagnir um skuldirnar
og sumpart al-rangar.
Þenna skrípaleik hefir stjórnar-
blaðið verið að leika í meira en
ár. Og sjálf stjórnin virtist vera
verndari þessarar iðju. Hún forð-
aðist að gefa þjóðinni rjetta
skýrslu um skuldirnar. Meira að
segja kom fjármálaráðherrann
fyrverandi með villandi skulda-
skýrslu inn á Alþing ,og hampaði
þar nafni Hagstofunnar í sam-
bandi við þá skýrslu. Síðar'upp-
lýstist, að Hagstofan átti engan
þátt í þeirri flokkun skuldanna,
sem ráðherrann kom með í þing-
inu, enda var hún röng og villandi.
Þessi blekltingarherferð Tímans
og stjórnarinnar varð til þess, að
auðtrúa Tímasálir trúðu því í
hjartans einfeldni, að skuldir ríkis-
sjóðs hefðu ekkert vaxið í stjóm-
artíð Afturhaldsins. Þannig varð
hún til „samþyktin' ‘ fræga, sem
gerð var á Egilsstaðafundinum í
fyrra og lengi mun í minnum höfð.
Loks kom að því, að Alþingi
krafðist þess, að þessum blekk-
ingaskrípaleik með skuldir ríkis-
sjóðs skyldi hætt. Hagstofunni var
falið að flokka skuldirnar eftir
því, hver þær ætti að greiða. Sá
skuldalisti birtist nú í landsreikn-
ingnum 1930, sem stjórnin hefir
nýlega sent frá sjer. Þar kemur í
ljós, að skuldir þær, sem ríkissjóð-
u. á að standa straum af, nema
um 24 milj. króna. Skuldir ríkis-
sjóðs hafa m. ö. o. hækkað í stjóm-
artíð Afturhaldsins um nál. 15
milj. króna.
Lað mun ekki fátítt um stofn-
■endur sparisjóða, að þeir láti sjer
,jafn ant um sjóðinn sinn eins og
þeir ættu hann sjálfir. Svo mun
þetta vera um Þorgrím lækni í
Keflavík. Hann sendir mjer á
hverju ári nokkrar línur um hag
sjóðsins og víst sýnist hann hafa
fulla ástæðu til þess, að fagna
vexti hans og viðgangi. Eftir síð-
ustu reikningum (1931) voru:
Innlagðar............ 826.000 kr.
Útborgaðar........... 811.000 kr.
Inneign í Landsbanka 91.000 kr.
Varasjóður............. 84.000 kr.
Þegar þess er gætt, að sjóður-
inn var stofnaður með tvær liönd-
ur tómar 1907, þá er þetta. ekk:-
«rt smáræði. Og hefði ekld alls
konar óáran skollið yfir, þá liefði
þess ekki verið ýkja-langt að bíða,
að Keflvíkingar gæti tekið nauð-
synlegt lánsfje hjá sjálfum sjer.
Búmannlegra væri það heldur en
að sækja það alt í bankana.
Styrktarsjóður ekkna og barna
sjómanna er nii orðinn 17.672 kr.,
þó að hann hafi veitt um 3 þúsund
krónur í styrkjum.
Það lítur út fyrir að Keflvík-
íngar kunni bæði að afla fjár og
fara með það, enda hefir Þorgrím-
ur læknir lag á því, að gera tvo
peninga úr einnm.
G. H.
Nú verður ekki lengur deilt um
skuldir ríkissjóðs, og blekkingar
koma ekki að gagni úr þessu.
En livað gerir Tíminn þá?
Jú, hann segir ósköp sakleysis-
lega, að aldrei hafi verið um þetta
deilt. Deilan hafi að eins staðið
um það, hvernig- stjórnin hafi ráð-
stafað þessu mikla fje(!)
Vafalaust er ekki til neins, að
fara. að hefja deilu við Tímann
um þetta atriði.
Þjóðin er sjálf farin að þreifa
á veruleikanum i þessu efni.
Atvinnuvegir landsmanna eru nú
í meira öngþveiti, en áður hefir
þokst. Þó er ekki nema tæpt ár
lið.ið síðan atvinnuvegirnir fengu
þrjú óslitin góðæri. Samt er alt í
kaldakoli nú. Hvers vegna ? Ein
aðalástæðan er sú, að atvinnuveg-
irnir fengu ekki aðstoð stjórnvalda
tii að styrkja sig á góðærunum,
lieldur voru þeir svo þrautpíndir
með sköttum og álögum, að engir
sjóðir voru til þegar harðnaði í ári.
Nií ríkir hjer í landi geigvæn-
legt atvinnuleysi, eitt hið mesta
böl, sem aðrar þjóðir hafa átt við
að glíma undanfarið, en við höfum
ekki þekkt fyr en nú. Þetta böl
stafar sumpart af því, að atvinnu-
vegirnir hafa neyðst til að draga
saman seglin og sumpart af því,
að ríkissjóður hefir orðið að
stöðva nálega allar verklegar fram-
kvæmdir, vegna fjárskorts.
Þegar hið raunverulega ástand
í landinu er þannig, sem lýst var
hjer í stórum dráttum, þarf áreið-
anlega meiri mann en ritstjóra
Tímans, til að sannfæra þjóðina
um, að fje ríkissjóðs hafi verið vel
varið undanfarin ár .Stjórnin fekk
til umráða á þrem góðærum 15
milj. kr. tekjur umfram áætlun
fjárlaga og að auki 15 miljóna kr.
lánsfje.
Öllu þess fje hefir verið vel og
viturlega varið, segir ritstjóri Tím-
ans.
En „verkin tala“ einnig sínu
máli.
Þess vegna er deila um þetta ó-
þörf.
Pingmálafunðar-
samþyktir
í Rangárvaliasýslu.
Þrír þingmálafundir voru haldn-
ir í Rangárvallasýslu, þ. 3. febr.
að Ysta Skála undir Eyjafjöllum,
þ. 5. febr. að Stórólfshvoli og þ.
6. febr. að Ægissíðu.
Helstu tillögur er samþyktar
voru á Skálafundinum eru þessar:
Brýr á Þverá og Affalli.
„Fundurinn skorar eindregið á
komandi Alþingi og landsstjóm að
taka innanhjeraðslán í Rangár-
vallasýslu, — ef það fæst — til að
brúa Þverá og Affall' á vori kom-
anda ca. 100.000 krónur — að svo
miklu leyti, sem það er ekki fyrir
hendi samkv. ákvæðum fjárlaga
fyrir árið 1932. Lítur fundurinn
svo á, að lijeruðin austan vatna þess
ara sje vart betur studd á núver-
andi krepputínmm, en með því að
veita þeim samgöngubætur þær,
sem framangreindar brýr yrðu
þeim“.
Fyrirhleðsla Markarfljóts.
„Fundurinn lýsir óánægju sinni
yfir ákvæðum þeim, er kveða á
um kostnaðarhluta hjeraðsbúa á
fyrirhleðslum Markarfljóts og
vatna þeirra, er úr því faUa, á
frumvarpi því til laga, sem lands-
stjórnin hefir lagt fyrir tvö síðustu
Alþingi, en leggur áherslu á það,
að allar þessar framkvæmdir beri
að telja samgöngubætur, sem fram-
kvæmast eigi án allra framlaga frá
hjeraðsbúa hálfu, þegar þar að
kemur. Að öðru leyti óskar fundur-
inn eftir að frumvarpið verða sam-
þykt á næsta Alþingi".
einhverjar ráðstafanir vegna
kreppu þeirrar, er nú stendur, til
tryggingar því, að lánstofnanir,
eða aðrir lánv. gangi ekki svo
hart að bændum, að það valdi upp-
flosnun frá jörðum þeirra. Enn
fremur að bændum þeim, sem óska
þess, verði trygður gjaldfrestur á
höfuðstól skulda þeirra' ‘.
„Fundurinn telur æskilegt, að
að því sje stutt, að sem minst af
því, sem hægt er að framleiða í
landinu sjálfu, sje flutt inn á með-
an verslunarkreppan stendur“.
Jarðabótastyrkurinn.
Fundurinn álítur að of mikið
sje lagt í dagsverk hvert, sem
jarðabótastyrkur er greiddur fyrir,
en þó einkum hitt ,að breyting sú,
sem gerð hefir verið-á reglum um
útborgun jarðabótastyrksins, valdi
alóþörfum og óhæfum erfiðleikum
á öllum jarðræktarframkvæmdum.
Fyrir því skorar fundurinn á Al-
þingi að breyta þessu aftur í hið
fyrra horf“
Sveitfestis ákvæðin.
„Fnndurinn skorar á Alþingi að
breyta sveitfestisákvæðum fátækra
laganna í það horf, að hver hafi
þar framfærslurjett, sem hann er
búsettur, þegar hann þarf að leita
f átækrastyrks' ‘.
Holtsprestakall.
„Fundurinn felur þingmönnum
sínum, að vinna að því, að jafn-
framt því sem Holtsprestakalli sje
sjeð fyrir nauðsynlegri prestsþjón-
ustu, í sama horfi og verið hefir,
þá fái sóknarpresturinn síra Jakob
Dagbók.
Ó. Lárusson að halda launum sín- (lef?a fyrir innanvið 300 sterlpd.
Gyllir seldi aflá sinn í Hollandi
um, og honum sje áfram veittur
sjúkrastyrkur af opinbem fje‘ ‘.
Á fundinum á Stórólfshvoli voru
margar tillögur Skálafundarins
samþyktar. Enn fremur tillaga um
að afnema dýrtíðaruppbót, afnema
'iþörf embætti, og láta Búnaðar-
fjelag íslands starfa sem sjálfst.æða
stofnun.
Á Ægissíðu voru og margar
sömu tillögur samþyktar. Tillagan
um laun embættis- og starfmanna
var þar sú, að dýrtíðaruppbót falli
niður af launum hærri en 4000, en
engin laun yrði hæi’ri en 9000.
Hellisheiðarvegur.
„Fundurinn skorar á næsta Al-
þing að tryggja betur samgöngur
austur yfir Fjall, annað hvort með
jámbraut, eða með nýjum vetrar-
vegi fyrst um sinn, í samræmi við
stjórnarfrumvarp það, er lá fyrir
síðasta vetrarþingi.“
Læknir Eyfellinga.
„Sökum þess að aukið vatnsmeg-
in í Markarfljóti gerir mönnum
lítt fært að vitja hjeraðslæknisins
að Stórólfslivoli, og á vetrum oft
gersamlega ófært, þegar ísar
kreppa að því, þá skorar fundur-
inn á Alþingi og ríkisstjórn að láta
Eyfellinga fá sjerstakan lækni yfir
vetrarmánuðina, þar til Markar-
fljót hefir verið bníað. En til
vara að læknisvitjunarstyrkurinn
sje hækkaður“.
Kreppaai.
„Fundurinn telur brýna nauðsyn
bera til, að komandi Alþing geri
1. O. O. F. 1132198!/2 = FL
Veðrið í gær (fimtudagskvöld
klukkan 5). Vestan frá Grænlandtt
liggur nú kaldur loftstraumur ausrt
ur yfir Grænlandshafið og ísland.
Á Vestfjörðum og útsveitum norð-‘
an lands er 1—3 stiga frost, en 4
S og A-landi er 2—3 stiga hith
Vestan lands og norðan gengur
á með snjójeljum, en bjartviðri
er austan lands.
Suðvestur í hafi er hlýr suð-
rænn loftstraumur að smábreiðast
norður eftir. Lítur því út fyrir
að þetta kuldakast statídi ekki
lengi hjer á landi.
Veðurútlit í Reykjavík í dag:
Hæg V-átt. Dálítil snjójel og frost.
Föstuguðsþjónusta verður i kvöld
í húsi K. F. U. M. í Hafnarfirði.
Allir velkomnir.
Dagskrár Alþingis.
Lfri deild: Frv. um útflutning
hrossa. 1. umr. Frv. um skipta-
meðferð á búi Síldareinkasölu ís-
lands. 1. umr.
Neðri deild: Frv. um fimtardóm
1. umr. Frv. um próf leikfimi- og
íþróttakennara 1. umr. Frv. un»
bókhald 1. umr. Frv. um opinbera
greinargerð starfsmanna ríkisins.
1. umr.
Hlaða fauk í fyrrinótt í ofsa-
veðri að Hrafntóftum í Holtum í
Rangárvallasýslu.
Aflasala. Skallagrímur seldi afla
sinn í gær í Hull, fyrir 690 stpd.
Var hann hlaðinn góðfiski, hafði
yfir 4000 körfur. — Otur seldi ný-
Kosningar í Irlandi.
Dublin, 17. febr. Mótt. 18. febr.
United Press. FB.
Fvrstu úrslit í fríríkiskosning-
unum eru kunn. Lýðveldisflokkur-
inn hefir fengið 15 þingsæti, stjóm
arflokkurinn 12, óháðir 6, verka-
menn 2. Cosgrave og deValera hafa
báðir verið endurkosnir. — Margir
eru smeykir um, að ríkisstjórnin
sje í hættu, de Valera verði í meiri
hluta á þingi með tilstyrk verka-
manna.
Afvopnunarráðstefnan.
fyrir 9092 gyllini.
Togararnir Belgaum og Karls-
efni komu af veiðum í gær.
Útvarpið í dag: 10.15 Veður-
fregnir. 12.15 Tilkynningar. Tóu-
leikar. Frjettir. 12.35 Þingfrjettir.
16.10 Veðurfregnir. 19.05 Þýska, 3.
flokbur. 19.30 Veðurfregnir. 19.35
Enska, 1. flokkur. 20.00 Klukku-
sláttur. Erindi: Aldahvörf í dýra-
ríkinu, X. (Árni Friðriksson). 20.30
Frjettir. Lesin dagskrá næstu viku.
21.00 Grammófóntónleikar: Forell-
an-Quintett, eftir Sehubert. Söng-
lög eftir Schubert, sungin af Alex-
ander Kipnisr
Stormur verður seldur á götun-
nm í dag. Efni: 1000 kr. — 14
miljónir. — Jónasarrjettlætið. —
Fyrirspurn. — Frjálsar ástir Kat-
rínar Thoroddsen. — Reimleikinn
í Keflavík. — Danski Hermann. —
Hljeseyjarpresturinn. — Sagan og
fleira.
Nóg handa Ingvari. Við forseta-
kosningu í Efri deild fjellu atkv.
þannig, að Guðmundur Ólafsson
hlaut 7 atkv., Halldór Steinsson
6 og einn seðill var auður. Ald-
ursforseti (G. Ól.) lýsti rjettilega
yfir, að Guðmundur Ólafsson væri
rjett kjörinn forseti deildarinnar.
Við kosning fyrsta varaforseta
fjellu atkvæði þannig, að Ingyar
Pálmason hlaut 7 atkvæði, en 7
seðlar voru auðir. Sagði þá forseti
(G. Ó.) að kjósa yrði aftur, e*
Jón Þorláksson benti á, að þar Sem
aðalforseta deildarinnar hefði
nægt 7 atkvæði, ætti það einnig
að duga varaforseta. Tók forseti
þessari skýringu vel, og sagðfet
fallast á, að 7 atkvæði væri nóg
handa Ingvari Pálmasyni; þar við
Genf 18. febrúar.
United Press. FB.
Fulitrúar Þýskalands á afvopn-
unarráðstefnunni hafa lagt fram
tillögur Þýskalands í afvopnunar-
málunum. Merkustu tillögurnar
eru: Afnám herskyldu, lofthem- jsitur.
aðar, notkun stórra fallbyssna, I Stuttir fundir vom í báðum
skriðdreka og bafbáta og að þmgdeildum í gær. Fóru öll málin,
stærð herskipa fari eigi fram úr' ;l óagskrj vom umrreðulaust
10.000 smálestum. t I nefnda.