Morgunblaðið - 01.11.1992, Side 5

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 1. NÓVEMBER 1992 B 5
kvæmt úrskurði hæstaréttar gætu
nýir vitnisburðir breytt þeirri niður-
stöðu. Lögreglustjórinn vildi ekki
viðurkenna að í þessu fælist áfellis-
dómur yfir ítalska réttarkerfinu, en
taldi það bera vott um það mikla
réttaröryggi sem sakborningar
hefðu í ítölsku réttarkerfi, þar sem
hinn minnsti formgalli í málsmeð-
ferð gæti leitt til sýknunar.
Að lokum spurði ég lögreglu-
stjórann hvort hann skynjaði hætt-
una sem í starfi hans væri fólgin,
og hvort hann óttaðist um líf sitt?
Matteo Cinque lygndi aftur aug-
unum hugsi og strauk hægri hend-
inni hægt yfir vangann en horfði
síðan í augu mér og sagði að vissu-
lega væri hættan meiri hér á Sikil-
ey en annars staðar, en hann hefði
sjálfur valið sér þetta starf og þá
áhættu sem því fylgdi, og hann
sagðist sannfærður um að með lög-
in í annarri hendinni og samvisku
sína í hinni mundi honum auðnast
að vinna til góðs fyrir Sikiley og
Ítalíu.
Megi lögreglustjóranum verða að
ósk sinni, hugsaði ég um leið og
ég gekk framhýá varðmönnunum
sem gerðu að gamni sínu í brenn-
andi sólinni fyrir utan innganginn
að lögreglustöðinni. Það var ekki á
þeim að sjá að þeir gerðu sér grein
fyrir því að hlutverk þeirra var að
gæta mannsins sem var efstur á
dauðalista mafíunnar.
Heilög Rósalía ákölluð
Það var kominn föstudagurinn
4. september, nafndagur heilagrar
Rósalíu, verndardýrlings Palermo.
Eg tók strætisvagninn eins og fjöl-
margir aðrir íbúar borgarinnar upp
á Pílagrímsfjall, sem rís tignarlegt
yfir borginni og Palermoflóanum.
Efst uppi á ijallinu er ægifagurt
útsýni og þar er hellirinn þar sem
þessi heilaga jómfrú af ættum Nor-
manna lifði í iðrun, bæn og mein-
læti á 12. öld. Hún var talin hafa
bjargað borginni frá pestinni og
öðru fári og enn trúa trúaðir íbúar
borgarinnar henni fyrir bótum
meina sinna.
Þegar komið er í helgidóminn
sjáum við fyrst útskorna málaða
líkneskju af Kristi deyjandi á kross-
inum. Innar í hellisskútanum sjáum
við jómfrúna standa í svörtum skó-
síðum kufli og lyfta krossinum með
hægri hendi en halda hauskúpu við
brjóst sér með þeirri vinstri. Yfir
höfði hennar er lýsandi geislabaug-
ur. Á gólfinu umhverfjs hana loga
hundruð rauðra kertaljósa, sem eru
fórnargjafir í tilefni dagsins, og við
stall styttunnar getur að líta blóm-
vendi og gjafir af ýmsum toga; silfr-
uð hjörtu og fætur og augu og
hendur með ígreypta stafina „GR“:
„Grazia ricevuta", náð meðtekin.
En einnig; notuð hækja, notaðar
gipsumbúðir utan af brotnum hand-
legg, björgunarhringur, slitið bíl-
dekk, sendibréf og fleira. Til hliðar
í hellinum getur svo að líta á bak
við gler og flúraðar marmaragrátur
styttu í barokkstíl úr hvítum marm-
ara af heilagri Rósalíu þar sem hún
liggur með hægri hönd undir kinn
og vefur krossmynd og gylltan staf
að bijósti sér með vinstri hendi.
Styttan er í fullri líkamsstærð
íklædd möttli úr ekta gulli með
rósaflúri og yfir höfði hennar er
rósakrans úr gulli. Við hlið hennar
hvílir hauskúpa og afskorin rós,
hvort tveggja úr skíragulli, og bak
við glerið má sjá fjölda skartgripa
úr gulli og eðalsteinum, sem eru
fómargjafir til dýrlingsins. Styttan
er gerð af flórenskum myndhöggv-
ara, en gullmöttullinn er gjöf Karls
III. konungs af ætt Búrbóna. Undir
hellishvelfingunni eru blikkrennur
er safna því heilaga vatni sem þar
drýpur í þró, og stóð fólk í biðröð
að fá að dreypa á þessu heilaga
vatni sér til sáluhjálpar og heilsu-
bótar. Það er áberandi fyrir trúarlíf
á þessum slóðum hvað hin mynd-
ræna framsetning þess er sterk, og
hvað snertiskynið skiptir þar miklu
máli; í hellinn var stöðugur straum-
ur fólks og það klappaði og strauk
og kyssti á fætur og síðu hins deyj-
andi Krists á krossinum, kveikti svo
á kerti fyrir Rósalíu og klappaði
henni og kýssti. Ein konan tók klút
úr pússi sínu og strauk dýrlinginn
og bar klútinn svo í augun á blind-
um eiginmanni sínum. Og svo var
lagst á bæn fyrir framan heilaga
Rósalíu í gullmöttlinum og að lokum
var keypt dýrlingsmynd af betlikon-
unum sem lágu með böm sín á
bijósti í tröppunum upp að helgi-
dómnum.
Á veröndinni fyrir framan helgi-
dóminn var búið að koma upp tjald-
himni og altari með mynd af heil-
agri Rósalíu í tilefni dagsins. í for-
sælunni undir himninum var hvert
sæti setið og hempuklæddur munk-
ur æfði viðstadda, sem voru að
meirihluta fátækar eldri konur, í
kliðmjúkum sálmasöng, sem var
fullur auðmýktar. Pappalardo kard-
ínáli og erkibiskup af Palermo var
væntanlegur á hverri stundu til
þess að syngja messu í tilefni dags-
ins og þarna voru þeir enn mættir
á fremsta bekk, forseti héraðs-
stjórnar Sikileyjar, landstjórinn og
borgarstjórinn með hvítan og rauð-
an og grænan borðann yfir bring-
una, auk annarra fýrirmenna.
Mjói vegurinn og hinn breiði
Virðuleikinn geislaði af Pappal-
ardo kardínála þar sem hann birtist
á sviðinu í gull- og silfurbrydduðum
skrúða með mítur og bagal og gull-
hring með gríðarstórum glitrandi
rúbínsteini á baugfingri vinstri
handar. Og þegar aðstoðarprestur-
inn tók af honum míturnar fyrir
messusönginn blikaði á skærbleika
kardínálahúfuna á kolli hans. Papp-
alardo kardínáli er ekki bara sann-
kallað glæsimenni, hann er líka
þekktur fyrir að vera fyrsti erk-
ibiskupinn í Palermo sem tekið hef-
ur sér orðið mafía í munn í stól-
ræðu. Því þagnareiður mafíunnar,
„lomerta", hefur löngum náð langt
út fyrir innsta hring hennar. Kirkj-
unnar menn hafa til skamms tíma
verið þöglir sem gröfin og tekið
þátt í að breiða yfir hið vanhelga
bandalag glæpa og hugsjóna á Sik-
iley. Eitur mafíunnar hefur seitlað
um allan þjóðarlíkamann og bland-
ast sjálfu messuvíninu. En þótt
valdsmannslegt yfirbragð kardínál-
ans hafi borið með sér hina svip-
lausu grímu valdsins vöktu orð hans
greinilega athygli viðstaddra, þar
sem hann bað hina heilögu ein-
setujómfrú á Pílagrímsfjalli um
vernd gegn þeim illu öflum sem
reyna að slökkva lífslöngun Pal-
ermoborgar. Og kardinálinn sagði
að morðin á þeim Falcone og Bors-
ellino sýndu glögglega „hvernig hin
illu öfl mafíunnar hafa fest rætur
sínar í samfélaginu og náð að sví-
virða og ata auri hið siðmenntaða
og kristna andlit okkar Palermo-
borgar, okkar Sikileyjar".
Og kardínálinn talaði um djöfla
Mammons sem gengju lausir; þá
djöfla „peninganna sem skapa
óseðjandi hungur, valdsins sem
umbreytist í ofríki, metnaðarins
sem umbreytist í valdahroka,
nautnanna sem skapa siðleysi og
slíta allar. siðferðilegar hömlur ...
allir þessir djöflar eða öllu heldur
hjáguðir, sem hafa tekið sæti Guðs
í lífí svo margra, ganga lausir um
heiminn og skapa glundroða og
skefjalaust og hulið ofbeldi sem
hvílir á okkur öllum“, sagði kard-
ínálinn og vitnaði síðan til orða
Krists við lærisveinana er þeir leit-
uðu aðstoðar hans við að losa sig
undan illum öndum: „Slíkir djöflar
verða ekki burt reknir nema með
iðrun og föstu.“ Og það varð boð-
skapur kardínálans til safnaðarins
á þessum degi; bænahald, iðrun og
fasta. Og hann talaði um gildi lífs-
agans og hins mjóa vegar andd-
spænis breiðgötu freistinganna og
holdsins ára. Og hann vísaði til for-
dæmis Krists og heilagrar Rósalíu,
„iðrandi og biðjandi jómfrúr sem
lifði hetjulífi og tók á sig syndir
annarra".
Það glitraði á rúbínsteininn á
hendi kardínálans og landstjórinn
og forseti héraðsstjórnarinnar og
borgarstjórinn sátu álútir undir
ræðunni og þessar fátæku og
þreyttu konur sem sátu að baki
þeim undir tjaldhimninum horfðu
opinmynntar á hans hátign svo að
skein i skemmdar tennurnar. Eftir
predikunina tróðust þær fram í bið-
röð á eftir yfirvaldinu til að þiggja
heilagt sakramenti úr hendi kard-
ínálans, líkama og blóð Krists. En
hvar var hinn mjói vegur heilagrar
Rósalíu sem leiða átti þetta fátæka
fólk undan oki mafíunnar?
Harmleikurinn sviðsettur
„Til hamingju strákar, þetta var
fagmannlega gert,“ sagði mafíufor-
inginn Giuseppe Madonia „Piddú“
um leið og hann rétti brosandi fram
handleggina undir handjárn rann-
sóknarlögreglumannanna sem
höfðu umkringt hann í borginni
Vicenza á Norður-Ítalíu 6. septem-
ber síðastliðinn. Þetta var maður
innan við fimmtugt og hann talaði
Sikileyjarmállýsku, var snyrtilega
klæddur og óvopnaður, en í fórum
hans fundust falsað vegabréf, morð
§ár í ólíkum gjaldmiðlum og nokkr-
ir tugir Biblíumynda af heilagri
Rósalíu með hauskúpuna. Þetta var
eins og sviðsetning á leikatriði úr
harmleiknum mikla um Sikiley, þar
sem gríman gegnir mikilvægu hlut-
verki og dauðinn er jafnan nálæg-
ur. Og leikarinn hélt grímu sinni
af fullkomnu öryggi; grímu mafíu-
foringjans sem talinn er meðal fimm
æðstu manna undir hvolfþakinu, „la
Cupola“, sem stjórnar mafíunni.
Hann er talinn hafa setið fundina
þar sem dauðadómar-voru kveðnir
upp yfir Falcone og Borsellino og
hann á að baki sér slóð morða,
fjárkúgunar, ofbeldis, eiturlyfjasölu
og fjársvika sem á sér vandfundinn
samjöfnuð.
Fáir hafa gert þessum sikileyska
harmleik betri skil en skáldið Tom-
asi di Lampedusa í skáldsögunni
Hlébarðanum. Saga hans, sem ger-
ist á Sikiley á 19. öldinni, á þeim
tíma þegar Ítalía var sameinuð í
eitt ríki, dregur fram með skýrari
hætti menningarsögulegan bak-
grunn mafíunnar en nokkur félags-
fræðileg rannsókn; vanþróun Sikil-
eyjar í félagslegu og efnahagslegu
tilliti stafar ekki af ytra arðráni eða
afskiptaleysi ríkisvaldsins að mati
Lampedusa, heldur á hún sér innri
menningarsögulega skýringu. Eða
eins og Lampedusa lætur Salina
fursta segja við Chevalley di Mot-
erzuolo, útsendara nýja landstjór-
ans eftir sameiningu Italíu í nóvem-
ber 1860: „Á Sikiley skiptir ekki
máli hvort hlutirnir eru gerðir vel
eða illa — syndin er fólgin í því að
við Sikileyingar getum aldrei fýrir-
gefið þeim sem vilja „aðhafast".
Við erum orðnir gamlir, Chevalley,
hundgamlir. Að minnsta kosti í 25
aldir höfum við borið á herðum okk-
ar hátimbraða en blandaða menn-
ingu, ávallt aðflutta og aldrei sjálf-
sprottna úr okkar jarðvegi, að okkar
frumkvæði. Við erum jafnhvítir á
hörund og þér, Chevelley, eða
drottningin af Englandi, en í tvö
þúsund og fimm hundruð ár höfum
við verið nýlenda. Ég segi það ekki
til þess að barma mér — sökin er
okkar. En engu að síður erum við
þreyttir og innantómir ... Það er
svefninn, kæri Chevalley, svefninn
sem Sikileyingar þrá, og þeir munu
alltaf hata þá sem reyna að vekja
þá, jafnvel þótt þeir vilji færa þeim
hinar fegurstu gjafír ...“
Lampedusa reyndist sannspár
þegar hann skrifaði þessi orð um
miðbik þessarar aldar. Síðan hafa
margir reynt að færa Sikileyingum
gjafír, og þeir hafa flestir verið
bæði hataðir og drepnir. Mafían á
Sikiley er mein sem verður ekki
upprætt með utanaðkomandi lög-
regluvaldi eða fjárframlögum úr
sameiginlegum sjóði landsmanna.
Svefnhöfgin og forlagatrúin og hin
arfborna forræðishyggja og undir-
gefni ásamt þeirri meðfæddu trú
að hver sé sjálfum sér næstur og
að andskotinn hirði þann síðasta
eru Akkilesarhæll Sikileyinga, og
hann er orðinn samgróinn því spillta
stjórnmálakerfi sem mótaðist með
stofnun ítalska lýðveldisins í stríðs-
lok, en ber nú þegar mörg feigðar-
merki ellinnar. Eins og lesa má af
þessari frásögn telja margir sig
merkja nýja vitundarvakningu með-
al íbúa Sikileyjar um þessar mund-
ir, en spurningin er hversu margra
mannfórna verður enn þörf áður
en hún megnar að velta þcssu ofur-
valdi af herðum þeirra.
Höfundur er sjálfstætt starfandi
blaðamaður.
Breyting o meðferð bréfapósts
til útlando og ný gjaldshró
POSTUR OG SIMI
Viö spörum þér sporin
Frá og með 1. nóvember 1992 verður sú
breyting á meðferð bréfapósts tll útlanda að
hætt verður að flokka sendingar eftir innihaldi
heldur tekinn upp A- og B-póstur eftir því hvað
fljótt bréfið á að berast viðtakanda. Framvegis
þarf að merkja allan bréfapóst til útlanda með
sérstökum rniða, bláum (A-póstur) eða grænum
(B-póstur).
Gjaldskrá fyrir póstþjónustu hækkar einnig frá
1. nóvember um 7% að meðaltali. Þó er vert að
benda a að:
• gjald fyrir 20 gr. bréf innanlands verður óbreytt'
• gjald fyrir böggla innanlands verður óbreytt
• gjald fyrir póstfaxþjónustu verður óbreytt
• tekið er upp nýtt 50 gr. þyngdarmark
• burðargjald til Norðurlanda verður það sama
og til annarra Evrópulanda.
Helstu póstburðargjöld 01.11.1992
Þyngd grömm INNAN* LANDS Mna vi LÖND UTAN EVRÓPU
Bréfapóstur A-póstur B-póstur A-póstur B-póstur
Til og meö 20g 30 35 30 55 35
20g - 50g 40 70 50 tio 60
50g - 100g 50 90 60 180 75
100g - 250g 90 180 120 385 175
250g - 500g 125 340 180 710 325
500g - 1000g 190 585 340 1250 640
1000g - 2000g 265 960 570 2300 1100
Ábyrgðargjald 110 110 110 110 110
Hraðboðagjald 250 250 250 250 250
Kynningarbæklingur um A- og B-póst hefur
verið sendur á öll heimili en ítarlegri bækling
um A- og B-póst auk nýrrar gjaldskrár er
hægt að fá á öllum póst- og símstöðvum.