Morgunblaðið - 20.08.1994, Qupperneq 2

2 C LAUGARDAGUR 20. ÁGÚST 1994
MORGUNBLAÐIÐ
4
MÓTETTUKÓRINN FRUMFLYTUR ÓRATORÍUNNA SÁ
nýjum pertam
MÓTETTUKÓRINN í Hallgríms-
kirkju ræðst ekki á garðinn þar
sem hann er lægstur. Nú um helg-
ina flytur hann óratoríuna Sál eftir
Georg Friedrich Hándel ásamt átta
einsöngvurum og 30 manna hljóm-
sveit f Skálholtskirkju og og Hall-
grímskirkju. Blaðamaður ræddi við
Hörð Áskelsson, Andreas
Schmidt, Hrafnhildi Guðmunds-
dóttir og Hannfried Lucke um upp-
færsluna á Sál.
Sál var fjórða enska óratóría
Hándels skrifuð árið 1738.
Hann sneri sér að því að skrifa hana
þegar hann gerði sér grein fyrir því
að vinsældir ítalska óperuformsins
fóru dvínandi í Bretlandi. Texti nýju
óratóríunnar kom úr smiðju Charles
Jennens en hann var mikill áhug-
amður um tónlist og virkur stuðn-
ingsmaður Hándels. Jennens var
góður penni og athugun á handrit-
um sýna að hann reyndi að hafa
töluverð áhrif á verkið.
í stuttu máli fjallar óratórían um
þá atburði sem eiga sér stað eftir
að Davíð sigrar Golíat og sagt er
frá í fyrri og síðari Samúeisbók.
Eftir sigurinn er Davíð hylltur af ísra-
elum og Sál konungi. Velvild Sáls
breytist síðan í öfund og óvild, og
mikil örlagaflétta fer af stað.
Óðsmannsæði að flytja Sál
Það er Hörður Áskelsson sem
er stjórnandi á tónleikunum. Að
sögn hans var það sambland af
mörgu sem réð því að ákveðið var
að ráðast í flutninginn á Sál. „Undir
minni stjórn hefur Mótettukórinn
leitað inn á óþekkt mið og flutt
mörg verk í fyrsta skipti á íslandi."
Hann bætir við að kórar velji oft að
flytja þekkt og vinsæl verk af því
að þá séu þeir öruggir um góða
aðsókn en hann hafi aldrei séð eft-
ir því að taka áhættu í vali verka.
Að sögn Harðar var það þýski
barítónsöngvarinn, Andreas
Schmidt, sem réð vali verksins og
tímasetningu en hann syngur titil-
hlutverkið í óratoríunni. Andreas
hefur oft heimsótt ísland, bæði í
einkaerindum og til að syngja, og
m.a. tekið þátt í flutningi Mótettu-
kórsins á öðrum óratóríum.
Hörður segir að síðustu misseri
hafi verið erfitt að fá Andreas hing-
að til að syngja vegna mikilla anna
og þegar hann hafi komið í heim-
sókn í fyrra sumar hafi þeir rætt
saman um hvenær fyrsti möguleiki
væri fyrir hendi. Andreas hafi þá
verið búinn að ákveða að koma með
fjölskyldu sína í sumarfrí í ágúst á
þessu ári og þeim hafi þótt tilvalið
að nota þetta tækifæri. Sumartón-
leikar Hallgrímskirkju hafi þá verið
nýir af nálinni en gengið vel og sýnt
að þarna væri nýr markaður og tími
til tónleikahalds. í fyrstu hafi verið
stefnt að því að flytja óratóríuna
Messías eftir Hándel en Andreas
hafi síðan komið með aðra uppást-
ungu.
„Hann sagði við mig „Nei
blessaður veldu frekar Sál. Þetta
er óratóría sem er jafn stórkostleg
og Messías. Hún hefur fallega kóra
og aríur eins og Messías en býr auk
þess yfir leikrænum tilþrifum."
tík í myndum sínum. Mikilfengleg
og ógnandi ásýnd áströlsku alp-
anna, bæði í dögun og við sólsetur,
er mikilvæg í sögunni. Það var
landslagið sem kallaði á hinn grímu-
klædda Kelly - Nolan sýnir Kelly
ætíð með svarta kassalaga grímu -
og hefði verið ófullkomið án hans.
Óhætt er að segja ða Nolan hafi
meðhöndlað landslag og Ijós á hár-
réttan hátt íþessum myndum, alveg
niður í fjarlægan glampa við sjón-
deildarhring, sem gat í senn veri
síðustu geislar hnígandi sólar eða
smábær að brenna í fjarska. Inn í
þetta nákvæma og oft fínlega lands-
Morgunblaðið/Golli
Hannfried Lucke og Hrafnhildur Guðmundsdóttir taka þátt í uppfærslu
Mótettukórsins á órátóríunni Sál undir stjórn Harðar Áskelssonar.
Þetta verk höfðaði til Harðar. Eins
og hann bendir á var þarna verk
sem er ekki alltaf verið að flytja og
því tækifæri til að víkka sjóndeildar-
hringinn. Hann sagði samt ekki já
strax. Meðan hann var að íhuga
málið kom Andreas honum á óvart
með því að finna bók sem hafði að
geyma Sál í bókaskápnum hjá hon-
um. „Þetta var bók sem ég vissi
ekki að ég átti."
Herði fannst hálfgert óðsmanns-
æði að ætla að flytja Sál. Bæði
væri þessi óratoría dýrari í flutningi
en Messías og líklega kæmu færri
áheyrendur. Hann hafi samt ákveð-
ið að reyna. Hörður segir að þó að
flutningur sé ekki yfirstaðinn þá viti
hann að hann muni ekki sjá efir
þessu. Jafnvel þó að tap gæti reynst
erfitt í meðförum.
Verkið tekur rúmlega tvo og hálf-
an tíma í flutningi. Hörður segir að
hann hafi ákveðið að flytja verkið
um til að dansa ákafan steppudans
við sig.
Kelly hafði útbúið sér hjálm úr
gömlum herfisplötum sem hann
hafði barið til og systir hans fóðrað
með bláu klæði. En honum var illa
við að grímubúast, laumast um og
vera í felum. Hann átti sér velgjörð-
armenn um gjörvalt Viktoríuríki en
að lokum yfirgaf lukkan hann. Félag-
ar hans þrír voru króaðir af á litlu
hóteli kvöld eitt og skotnir til bana
í villtum skotbardaga. Lögreglan
brenndi hótelið síðan til grunna og
skildi líkin eftir sviðin. Þegar Kelly
kom að hótelinu í dögun, þá var
hann skotinn í fæturna og handsa-
maður. Hann var hengdur í Melbo-
urne í nóvember 1880, aðeins 25
ára gamall.
Afi Sidney Nolan var lögreglufor-
ingi í sýslunni á þessum tíma. Nolan
ólst upp með sögunni og þekkti
héruðin þar sem atburðirnir gerð-
ust. Áður en hann hóf að gera
myndirnar, kynnti hann sér allt það
sem sagt hafði verið og skrifað um
Kelly, sem og það sem Kelly hafði
skrifað sjálfur. Á árunum 1946 og
47 málaði Nolan þessar 27 myndir
sem segja söguna (hver þeirra
90x121 sm og málaðar með plast-
málningu á krossvið), og nokkrar
til, en á þeim tíma var hann að búa
sig undir að snúa baki við Ástralíu
og flytja til Evrópu. Á því breytinga-
skeiði skipti myndröðin Nolan miklu
máli.
Nolan var vel undirbúinn til að
takast á við þetta verkefni og einn-
ig til að hasla sér völl í Evrópu.
Hann var gríðarlega vel lesinn í
evrópskum bókmenntum og þekkti
myndlist 20. aldar eins vel og hægt
var að kynna sér hana í gegnum
bækur og tímarit. En hann vissi Ifka
af því, eins og hann sagði árið 1942,
að „málarar fortíðarinnar hjálpa þér
að sjá, en ég veit ekki um neinn sem
hjálpar þér að mála.“
Dauði lögregluþjónsins
Scanlon. 1946.
„Hann var um það bil að hleypa
af að nýju þegar Ned Kelly hleypti
af, og Scanlon féll af hestinum
og lést nær því samstundis.11
MENNING/
LISTIR
í NÆSTU VIKU
MYIMDLIST
Kjarvalsstaðir
Sigurður Árni Sigurðss. og Kristinn
G. Harðars. til 11. september. Verk
Jóhannesar Kjarvals í Austursal.
Nýlistasafn
Lilja Björk Egilsd., Amgunnur Ýr
og Kristín María Ingimarsd. sýna til
28. ágúst. _
Listasafn íslands
Sumarsýning á myndum Ásgríms
Jónssonar.
Gerðarsafn
Sýningin „Frá Kjarval til Erró“ fram
í miðjan ágúst.
Norræna húsið
Jóhanna Þórðard. sýnir til 28. ágúst.
Ráðhús Reykjavíkur
Leiftur frá lýðveldisári-Bæjarmál
1944.
Gallerí 11
Einar Falur Ingólfsson sýnir til 25.
ágúst.
Önnur hæð
Ilya Kabakov til 31. ágúst.
Gallerí Úmbra
Ritva Puotila til 24. ágúst.
Ásmundarsafn
Samsýning á verkum Ásmundar
Sveinssonar og Kristins E. Hrafns-
sonar til áramóta
Safn Ásgrims Jónssonar
Þingvallamyndir fram í nóvember.
Listasafn Siguijóns Ólafssonar
Hátíðarsýningin íslandsmerki og
súlur Siguijóns til áramóta.
Listsalurinn Portið
Karola Schlegelmilch frá 13. ágúst
Gallerí Fold
Bragi Ásgeirsson og Sara Vilbergs-
dóttir til 3. september.
Hafnarborg
Sýning úr safni Hafnarborgar til 29.
ágúst. Kjarvalsmyndir úr safni Þor-
valdar Guðmundssonar í Sverrissal.
Olivia Petrides sýnir í kaffístofu.
Gallerí Sævars Karls
Kristinn G. Harðarson til 25. ágúst
Listhús Laugardal
Daði Guðbjörnsson sýnir út ágúst.
Listmunahús Ófeigs
Rósanna Ingólfs. sýnir til 24. ágúst.
Café Milanó
Fimm listakonur sýna frá 21. ágúst.
Perlan
Heidi Kristiansen sýnir textílmyndir.
Hulduhólar
Anna Eyjólfsd., Bjöm Bimir, Helga
Magnúsd. og Steinunn Marteinsd.
sýna til 21. ágúst.
Spektarhúsið
Sölusýning.
Gallerí Suðureyri
Róbert Schmidt sýnir út ágúst.
Slunkaríki/Ísafirði
Sara Ekström sýnir pappírsverk
Menningarstofnun Bandaríkj-
anna
Olivia Petrides sýnir til 25. ágúst.
Listasafnið á Akureyri
Jón Laxdal sýnir til 31. ágúst.
Deiglan-Akureyri
Aðalheiður S. Eysteinsdóttir sýnir
frá 20. ágúst.
Café Karólína, Akureyri
Hlynur Halls. sýnir kaffihúsaverk.
TONLIST
Laugardagur 20. ágúst
Mótettukórinn flytur óratóríuna Sál
ásamt 8 einsöngvurum og hljóm-
sveit í Skálholtskirkju kl. 14.00.
Norræn alþýðutónlistarhátíð, tón-
leikar í Norræna húsinu kl. 20.00.
Kammertónleikar á Kirkjubæjar-
klaustri.
Sunnudagur 21. ágúst.
Óratóríuna Sál í Hallgrímskirkju kl.
20.30.
Norræn alþýðutónlistarhátíð, há-
tíðartónleikar á Hótel Sögu kl.
21.00.
Mánudagur 22. ágúst
Den Danske Blæserkvintet leikur í
Norræna húsinu kl. 20.30.
Ljóðatónleikar Gerðubergs í Borgar-
leikhúsinu kl. 20.30.
Þriðjudagur 23. ágúst
Hólmfríður Þóroddsd. óbó, Darren
Stonham fagott og Sólveig Anna
Jónsd. píanó í Listasafni Sigurjóns
Ólafssonar kl. 20.30.
Naomi Iwase píanó og Jón Ragnar
Örnólfs. selló í Bústaðarkirkju kl.
20.30.
Fimmtudagur 25. ágúst
Naomi Iwase og Jón Ragnar Örn-
ólfs. í Akureyrarkirkju kl. 20.30.
LEIKLIST
íslenska óperan
Hárið kl. 20.00 og 23.00 lau. 20.
ágúst, kl. 20.00 sun. 21., fim. 25.,
föst 26. ágúst.
Tjarnarbíó
Light Nigts alla daga nema sunnu-
daga kl. 21.00.
Að kyimast
Lögregluþjónninn Fitzpatrick og
Kate Kelly. 1946.
„Kate, önnum kafin við skyldur
heimilisins, var að ganga fram hjá
Fitzpatrick þegar hann seildist til
hennar og dró hana niður á hné
Nolan gerði sér grein fyrir því að
Ástralía er einstakt land, sem og
fólkið sem það byggir, og að hann
þyrfti að tengja þau sérkenni við
Kelly. Hann sagðist gera það með
„Kellys eigin orðum, tollverðinum
Rousseau, og sólarljósi." Með Ro-
usseau átti hann við naívistann
franska og hvernig hann gæddi alla
atburði og senur dularfullri drama-
NED
KELLY