Þjóðólfur - 20.04.1888, Side 2

78
Og finna menn ekki, að hjer hefur eins
og annars staðar knúð hann áfram hans
fölskvalausa ættjarðarást?
Vjer höfum ekki nefnt það fyrri, að
Sigurður hafði alla æfi hrennandi áhuga
á frelsi íslands og stórnarbót landsins, og
var hann einn af þeim, sem mætti á Þing-
vallafundinum 1873; var hann fulltrúi
fyrir Reykjavík og geta menn af því ráð-
ið, að ættjarðarást hans kom alls staðar
fram og það sannar enn betur, að
það er rjett, sem vjer sögðum í upphafi,
að það var að einu leytinu ættjarðarást
hans, sem olli því, að hann afrekaði það,
sem uppi muni verða, meðan landið er
byggt, og að hinu leytinu olli fátækt hans
og dauða á besta aldri, og gjörði hann að
píslarvotti fyrir ísl. þjóðerni og ísl. þjóð.
íslands óhamingju verður allt að vopni.
Þess bestu menn hafa einatt dáið,
einmitt þegar þeir gátu farið að beita
sjer til að vinna ættjörðu sinni gagn.
Eggert Ólafsson dó 41 árs, Baldvin Ein-
arsson dó í blóma lífsins 31 árs, Tómas
Sæmundsson dó 34 ára og Brynjólfur Pjet-
ursson dó á besta aldri, 41 árs, einmitt
þegar hann var kominn svo hátt, að hann
hefði getað farið að beita sjer, til að vinna
íslandi gagn, og einmitt þegar mest reið
á. En í stað hans fengum vjer mann
sem fylgdi dönsku stjórninni trúlega og
studdi hana, til þess að reyna að innleiða
hjer þrældómsanda hjá embættismönnum
og ala embættismannaefni upp í honum.
Sigurður var allra manna frjálslyndast-
ur, hreinskilnastur og djarfmæltastur, og
því geta menn skilið, að hann átti ekki
viðurkenningar eða aðstoðar að vænta f'rá
dönsku stjórninni eða hinum ráðandi mönn-
um og það var svo langt frá því, að hann
nyti nokkurrar aðhlynningar, að hann
þvert á móti bakaði sjer með frjálslyndi
sínu, bæði hatur og illmæli frá þessum
mönnum. Það er merki upp á göfuglyndi
að meta menn eptir mannkostunum, en
slíks höfum vjer ekki að vænta úr þoirri
átt. Það er auðvitað, að stjórnin sýnir
eigi sams konar kúgun og Filippus ann-
ar Spánarkonungur, en allir vita að blóm-
in þurfa lopt, Ijós og hita. Þau þurfa
sólskin til að geta dafnað, og þess þurfa
þau á voru kalda og fátæka landi frem-
ur en nokkurs staðar annarstaðar. En
danska stjórnin er fúl og köld, og af henni
stendur nístandi nepju næðingur á allt, sem
er þjóðlegt og frjálslegt á ísiandi. En um
Sigurð má segja að
„úr klungururð hann óx í þrá
við allt, sem vildi kefja“.
Af því fræi, sem hann sáði í hjörtu ungra
manna, sem kynntust honum, og í hjörtu
allra góðra íslendinga og af þeim plönt-
um, sem harin gróðursetti, erum vjer sann-
færðir um, að vaxa muni fögur blóm og
fagrir ávextir fyrir ísland, þrátt fyrir það
illgresi, sem danska stjórnin hefur sáð, og
sáir meðal vor.
Jafningja Sigurðar í hans greinum fá-
um vjer et til vill eigi á næstu þúsund
árum og ef til vill aldrei, en vjer óskum.
að vjer fáum meðal þeirra, sem nú lifa
og eptir hann koma, jafningja hans í öðr-
um greinum. Og vjer óskum, að þeir
menn eigi við betri kjör að búa en hann,
og fái aðstoð til að nota fulla krapta sína
og að
„G-uð styrki livern frjálsan og frækinn
mann,
Sem framför sannasta þekkir,
Sem landslýðinn bætir og berst fyrir
hann
Uns bresta þeir síðustu hlekkir".
Um fundarályktun ísfirðinga.
í síðasta blaði ísafoldar er grein frá
ritstjóranum um fundarályktunina úr ísa-
fjarðarsýslu; en það er með þessa grein
eins og greinina um Þingvallafundinn,
að hún getur valdið misskilningi og
sundrungu meðal manna, sem engin þörf
er á. Það er þannig engin ástæða til
fyrir kjördæmi, sem áttu minnihluta-
menn á þingi síðast, að taka þessa fund-
arályktun óstinnt upp. Það verða allir
að viðurkenna, að hver maður á íslandi
hefur fullan rjett til að láta skoðun sína
í ljósi á sjerhverju velferðarmáli þjóðar-
innar, og það er engin ástæða til að vekja
rig á milli kjördæma út af þessu. Miklu
fremur má hverjum þykja vænt um að
vita, hvernig menn í öðrum hjeruðum
líta á þetta mál, og sjá, hvern áhuga
þeir hafa á því. Það er heldur engin
ástæða fyrir minnihlutamenn, sem eru í
sjálfu sjer með stjórnarskrár-breyting-
ingunni, til að verða málinu algjörlega
mótsnúnir; ef þeir í rauninni eru með
stjórnarskrár-breytingunni, þá má þeim
miklu fremur þykja vænt um þetta, þvi
að þegar þeir sjá, að þjóðin í heild sinni
hefur brennandi áhuga á þessu máli, er
það í rauninni miklu fremur hvöt fyrir
þá til að sleppa sínum efasemdum, held-
ur en að reiðast út af þvi formi, sem á-
hugi þessi lýsir sjer i. Þeir einir, sem
eru algjörlega snúnir i stjórnarskrár-
málinu, hafa ástæðu til að þykja miður
vænt um fundarályktun Ísíirðinga, en
hún er víst heldur eigi gjörð til að
gleðja þá.
Til höf. greinanna í Fjallkonunni
um heyásetning.
Höf. þessi er nú komin á þá skoðun,
að þá fyrst sje komið í gott horf, ef menn
„gætu fengið mætur á þeirri reglu í bú-
skap sínum“, að setja vel á hey sín.
Þetta er jeg honum næsta þakklátur fyr-
ir, því að af þvi sje jeg, að hann er bú-
inn að kasta rentukammerbrjefinu frá
1787 fyrir borð og kenningum þess um,
að það sje skaðlegt fyrir bændur að setja
vel á. — Annars finnst mjer, að höf.
hafi mjög lítið hugsað um, að afla sjer
fræðslu í þessu máli. Hann segir þann-
ig, að saga málsins sýni það, að hingað
til hafi aldrei tekist að skipa heyásetn-
ing með lögum, svo vel fari, en sann-
leikurinn er, að heyásetningur hefur ablr
eiveriðskipaður með lögum. Aptur á móti
hafa menn í Húnavatnssýslu, Þingeyjar-
sýslu, Dalasýslu og víðar sett reglur um
heyásetning, en það hefur alls staðar reynst
mjög ófullkomið, af því að meun höfðu
engin lög eða lögskipað vald í þessum
málum. Jeg skal nefna eitt dæmi: I
Hvammshreppi í Dalasýslu var hafður
heyásetningur haustið 1886, í góubyrj-
un kom einn af sveitarmönnum til að
bera sig upp og sagðist vera bæði hey-
laus og matarlaus: „Hvernig stendur á
því, skarstu ekki aðra kúna eins og víð
sögðum þjer ?“ „Nei, jeg gerði það nú
ekki“. „En skarstu þá ekki lömbin, sem
við sögðum þjer að skera?“ „Onei, jeg
skar þau nú heldur ekki“. „Þá er þjer
ekki viðhjálpandi“. „Já, það getur nú
verið, en jeg er heyiaus og matarlaus“.
Því mátti til að hjálpa honum einhvern
veginn. Það hefur alls staðar reynst
eins og Tryggvi G-unnarsson sagði á al-
þingi 1881: „Þeir hlýddu síst, sem helst
þurftu þess með og optast verða hey-
lausir". Annars vil jeg ekki vera að
fara frekar út i þetta, heldur vísa til
greinar minnar í haust i Þjóðólfi um
þetta efni, en helst vildi jeg annað, ef
jeg mætti vera svo djarfur, og er það,
að biðja hinn heiðraða höf., að koma
heim til mín til þess að tala um þetta mál
við mig, þvi að þá get jeg eftil vill gefið