Norðri - 31.01.1859, Blaðsíða 2

2
fsjer liann, afc harn gæti solt sumt af vörum sín-
utn be tur en aínir, sem fyrireru, og liaft þó vib-
unandi ábata á þeim; aptur sjer hann, ab hann
gctur ekki selt abrar nema annablivort dju-ari en
liinir, eba þá sjer í ska'a. Nú er ekkt hugsandi
til þess fyrir liann ab selja upp liærra verb á
neiia vöru en abrir, og mtindi hann því rába af
ab jafna svo verblagib á vöntnum, ab liann ynni
upp á annari, ji ab sem hann yrbi fyrir halla á
hinni, tba meb öbru n orbum, seija sem allra
líkast þeim sem fyrir væri.
Ab sfnu leyti er því eins varib meb vörurn-
ar sem vib höfum til ab selja; þær eru ekki all-
ar eba alstabar jafn-útgengilegar. I einum stab
er, t. a. m., eptirsókn eptir ullinni okkar, af því
menn tæta þar úr hcnni, og þar borga menn hana
bezt; uptur í öbrum stab vill enginn eiga hana
nema fyrir lítib verb, því þar verbur hún ekki
tætt og ekki höíb til annars en ab senda
hana þangab sem hún er unnin; og ab sínu leyti
er því eins vaiib meb allar okkar vörur. Meb-
an gamla verzlunar abferbin, scm jeg kalla skræl-
ingjaverzlun, er hjá okkur, þá lilýtur liver kaup-
mabur ab fá borgun , fyrir þab sem liann selur
okkur, í innlenduin vörum; sumar þeirra getur
nú útlendi kaupmaburinn, ef til vill, keypt meb
ábata sínum, og gelib þó betur fyrir en abrir
kaupmcnn á sama stab, abrar getur hann aptur
ekki borgab ein3 vel ogabrir, nema sjer til skaba;
mundi liann þá ekki taka þab ráb ab jafna verb-
ib og borga allar vörur sem líkast því cr abrir
kaupmenn gerbi? Ilann getur livort seraerekki
hugsab til ab fá þá vöruna ehigöngu sem hann
girnist helzt, meban bændur haga verzlun sinni
cins og þeir nú gjöra.
Ab lýsa nákvæmlega liinniröngu stefnu, sem verzl-
un okkar hefir, er meira mál en svo, abjeg geti
skrifab um þab til lilítar í þessu stutta brjefi;
því um þab mætti rita heila bók, og jeg lield
hana stóra. Enjeg vil nú ab eins segja ybur meb
fám orbum, hver ráb mjer sýnast liggja næst fyr-
ir okkur til ab koma verzluninni í nokkub ebli-
legra horf, svo hún þyrfti ekki ab vera skræl-
ingjaverzlun um aldur og æfi.
Helzta abalatribib í þessu máli, er ab mínu
áliti þab, abfækka smákaupunum enfjölga
s tó r ka up un u m. Jeg þarf ekki ab færa frek-
ari sönnur á þab, hvab miki’I ávinningur þab
væri, cf menn gæti keypt sem flestar vöruteg-
Undir beinlínis þaban scuj þær eru tilbúnar eba
þeirra er lyrst aflab, en selt aptur hverja okkar
vöru þangab sem hún er útgengilegust og fæst Lezt
borgub; En þetta takmark nálguinst vib aldrei meban
vib vcrzlum eins og hingab til í smásmökkum
vib önnur lönd. jietta hafa líka margir hyggnir
inenn fundib, og þess vegna reynt ab koma á
fjelagskap í sveitum til verzlunar. Eiga þeir sem
byrjubu á slíku, og síban hara ab því stutt, hinar
mestu þakkir skiiib fyrir þab, því meb þessu er
stigib hib fyrsta fet til ab koma verzluninni í
betra horf En þó vib höfum þokazt einu feti
nær takmarkinu, þá er enn þá harla langt tíl
þess;og megum vib því meb engu móti nema
stabar, heldur verbum vib ab reyna eptir megni
ab stíga enn feti fram betur, «g svo livort
af öbru.
Avinningurinn af svcitafjelögunnm hefir,
eins og vib vitum, orbib talsverbur, bæbi fyrir
fjelögin sjálf og abra út í frá; en síban fjelögin
fjölgubu, getur á vinningurinn ekki orbib eins ber-
sýnilegur og allra sízt jafn, þar eb eitt fjelag
gctur stundtiin komib f bága vib annab og þau
geta jafnvel þurft ab keppa hvort vib annab, þeg-
ar lítib er um aíflutninga. Mjer viríist því, ab
hib næsta stie, sem menn verbi ab stíga, sjc þab,
ab svcitafjelögin í öllum þeim sveitum, er ab
sama kaupstab sækja til verzlunar, gansi nú apt-
ur í samband, og verbi þannig ö!l í sameiningu
eitt stórt verzlunarfjelag. þetta sameinaba verzl-
unarfjelag ætti síban ab liafa hús til urnrába í
kaupstabnum og setja þar unibobsmann sinn til
ab standa fyrir öllum kaupum og sölum fjelags-
ins. Fjelagsmenn ættu fyrir fram ab láta hann
vita, livab mikib þeir ætlubu hjer um bil ab kaupa
af hverri útlendri vörutegund, svo liann gæti í
tíma vitab, hvab mikib hann þyr ti ab útvega fje-
luginu, og gjört sem stærst kaupin. Hann ætti, t.
a. m., ab fá skipsfarm af eintómum trjávib, þab-
an sem trjávib væri ab fá meb bezta verbi, korn-
farm þaban sem kornib væri ódýrast, o. s. frv.
þá þyrfti cinungis ab borga vöruna eins og hún
kostabi þar sem liún væri keypt, og ab auki flutn—
ingskaup (Fragt) þaban og lúngab, og svo þókn-
un til þess, sem stæbi fyrir kaupinu fjelagsins
vegna. Ab sínu leyti eins, skyldi umbobsmabur
selja hinar innlendu vörur fjelagsins í stórkaup-
ura, þegar bezt tækifæri bybist, eba koma þeim
þangab sem þær yrbi seldar meb mestum áLata.
þab segir sig sjálft, ab fjelagib yrbi ab fá sjer
skiptavirii í ýmsum stöbum utanlands. þegar þetta