Norðri - 31.01.1859, Blaðsíða 4

4
brJeHegri nppástnngn amtmanns HaTsteins, aíi gefa
í því skyni Tissan binta af san?)fje því, er þeir værn rjett-
ir eigendnr a%, þegar skaíabóta - tillagi?) ætti af hendi aí>
leysast, en sem þú ekki mætti fara fram yflr hlnta
allrar saubfjireignariunar; og var þetta skilyrí)! fyriskaba-
bóta-endnrgjaldino aptnr ánýjaíi af bændnm vií) kosningn
amtsfnndarmannanna á manntalsþingl í vor et> var.
Nú er þa?) orti?) angnm ljóst af „tfíiindunnm frá amts-
fnndinnm á Aknreyri", eptir því sem embættisbrjef sýslo-
mannsins i Eyjafjartarsýslu skýrir frá,“ a% ekki þarf til
skaílabóta-endurgjaldsins nema hjer nm bil 20. hverja kind
af þvf er heiti?) var, þegar miíla?) er viþ fjárframtöln bænda
l vor etb var, og enda ekki einn sinni svona mikiíi, þegar
vi?) tillög bænda bætast einnig gjaflrannara út í frá, eins og
sjálfsagt hlýtnr a? veríía á sínnm tíina.
Af þessu loitiir þá beinlinis, aíi jeg og a?)rir sveitnng-
ar mfnir ekki þnrfnm lieldnr aí) láta í tillagi?) nema hjer
nm bil 20. hverja kind af sanífjáreign vorri; og af þvf
þetta tillag vort á enn fremnr, samkvæmt áíur greiudn
skilyrÍJi, a?) mi?ast vit fjáreign þá, sem til er, þegar til-
lagit á aí> greitast, vertur heldur ekki heimtat af okkur
nema 20. hver kind af fje því, er vjer ernm rjettir eig-
endur at, þegar greitslan á ah fara fram — 20. hver met-
alkind af fjáreigninni, en hvorki meira nje minna1. Jietta
viitist mjer liggja svo í angnm uppi, at ekki þurfl frekari
sönnunar vit.
Jjat lítur annars svo út, scm höfiindur fyr tjetrar
greinar hafl ekki haft nokkra ljósa hngmynd nm þaí), sem
kallat er skileyrisgjald, því þá er ekki um neina vissa
vertnpphæt aí) tala, heldur alleina nm hitt, a? skileyrinn
sje leystur af hendi eins og áskiliíi hefiir verit; en eptir
skotun höfnndarins gæti vel farií) svo, at kind sú. er f sjálfu
sjer værl fullgild, og sem í eitt skipti hefbi nát einhverri til-
teklnni verímpphæt, þyrfti aptnr f næsta skiptiþ töluvert aí)
bætast npp, af því sem verfcil) á henni hefbi í millibilinn
failiþ f kaupnm og sölum manna á milli; og er þetta meí)
öllu gagnstætt e'fcli alls skileyrisgjalds. Enda felst einnlg f
þessn, a?) mjer flnnst, nokkurs konar ósanngirni, þvf kindin
er fyrir bóndann nokknrn veginn jafngó?) inu í búih hvort
sem ver?lagií) á henni er hátt eíiur lágt.
jþví er enn fremnr hreift, a?) Húnvetningar verii, ept-
ir þessnm greiílslnmáta, fyrir töluverínm halla, og sje þa?)
ekki rjett, en þetta á höfunduriun eptir aí) sanna; þvfþó
hin ákveíina dalatala knnni me?) þessn mótinn ekki a?) nást
npp a?) fullu og öllu í þetta skipti?), getur vel fari? svo, a?)
Húnvetningar vinni þa?) upp apturáokkur vi?> seinni sau?)-
fjárgrei?)slnna, svo allt Jafni sig. En enda þótt nú a?>
höfnndurinn hef?i satt, a?) mæla f þessu tilliti, er þa?> alls
ekki okknr a?> kenna, sem aldrei höfum lofa?) nokknrri vissri
peninga npphæ?), heldur a?) eins vissum skepnufjölda, og
hefbi því veri?) nær fvri höfundinn a?) beina þessn a?) mats-
nefndiuni, sem ekki hef?i gætt a?> því, a?) leggja þeim mun
meira útsvar á þá, er lofa?) höfþu tillagiuu í peningnm,
Bem minna gat fengizt hjá okkur, svo ska?abóta-npphæ?)in
hef?i geta?) ná?st upp, eins og nefndin hef?i sjálfsagt
’) J>a? er sjálfsagt, a? ef fjártalan hjá einhverjum vex
e?nr vanast frá þvf sem var í vor e? var, breytist hlut-
falii? á skepnugrei?slunui a? þvf skapiuu til.
Uöf.
gjört, heföi t. a. ro. eiun e?ur fleiri hreppar ekki viljað
lofa neinu endnrgjaldi, þá hef?i hún líklega lagt þeim mun
meira útsvar á hina gjaldendiirna, me?an þa? hef?)i ekki
fari? fram úr því, er gjafal ifor?in höf?u ákve?i?, En
þetta er heldur ekki matsnefndinni a? kenna, þvf þegar hún
var a? jafna ni?nr ska?abóta-gjaldinn á sýslurnar, vissi
hún — e?nr altjeud sumir hTerjir í henni — ekkert um
þa?, a? Húnvetningar ætlu?n a? bei?ast nokkurs hluta af
endnrgjaldinu þegar f haust, heldur hefur hún finynda?
sjer, a? þeir myndu geyma þa?, eins og áskili? var af
öllnm grei?endum, þanga? til klá?afaraldri? væri gjörsam-
lega npprætt úr Húnavatnssýslu, og þeir gætu flutt skepn-
urnar vestur til sín; en þann grei?s!umáta hefnr nefndin
áliti? ska?lausan fyri Húnvetninga, eins ok líka fle6tir ó-
vilhallir menn munu álfta me? þeim, og me?al annars get-
ur bezt sjest af því, a? fjena?ur vor er eptir ver?lags-
skránum talinn í fullt eins hán ver?i sem fjena?ur Hún-
vetninga; e?ur me? ö?rnm or?um, nefndin hefur áliti?,
a? þeim væri jafngó? kindin, goldiu in natnra, eins
og peninga-upphæ? sú, sem hún er ver?)ög? til í álits-
skjali matsnefndarinnar. J>a? er því fyllilega f e?li sínu,
þótt aflei?ingar af þessari ótímabæru bei?ni Húnvetninga
komi ni?ur á sjálfum þeim; og þykjumst vjer samt komast
fnllhart út af, a? þnrf a? svara í þetta skipti — eptirþví
sem enn á stendur í Húnavatnssýslu, út í hina mestu ó-
vissn — þveit ofan í skilyr?i vor, hinnm ákve?na hjuta
ska?abótanna, og verja svo miklum tíma og kostna?i tíi
þess í i)lvi?rnnnm í hanst, a? koma skepnniuim 1 peuinga,
án þess a? fá nokknrt endurgjald fyri þa?; og þa? þvf
framar, sem svo margt anna? kallar og kreppir a?, bæ?i
sknldalúkning og lánleysi hjá kaupmönnum, sem og hi?
þungbæra tí?arfar í sumar, er olia? hefnr bændnm í fleiru
enn einu tilliti svo þnngra búsyfja, þótt vjer ekki þar á
ofan förum, einnig þvert ofan í skilyr?i vor, a? bæta
Húnvetningnm upp skepnur vorar. Enda mælir og sann-
girni fram me? því, a? Húnvetningar, er skori? hafa ni?-
ur skepnur sínar, taki jafnan þátt vi? a?ra út í frá í hinu
bágborna árfer?i, er ví?ast hefur gengi? jafnt yflr, og sem
hef?i eins komi? ni?ur á skepnnm sjálfra þeirra, hef?u
þeir átt þær nokkrar til. Og fyrst mælt er, a? ni?ur-
sknr?armennirnir í Húnavatnssýslu hafl keypt í hanst bæ?i
þar innsveitis og svo einnig úr ö?rum sveitum töluvert af
fjena?i handa sjer, hafa þeir hloti? a? fá hann fyri líkt
ver? og kindur hafa selst fyri hjá okkur, svo ska?inn ver?-
nr ekki jafumikill fyrlr Húnvetninga, eins og í ve?rt er
láti? vaka
J>a? mun vart geta dnlizt nokkrnm eptirtektasömum
manni, a? ska?abæturnar til| Húnvetuinga hafa or?i? svo
fjarska háar, eins og almennt er vi?nrkennt, fyri þá skuld,
a? matsmennirnir hafa í mati sínn haft tillit til þess
feiki-háa ver?s, er skepnnrnar vorn alsta?ar stignar í haust-
iuu á?ur, og þess vegna heflr þeim líka þótt „rjettast“
a? ver?Ieggja þær eptir gjaldskrám þeim, «r or?nar voru
til úr þessu feiki-háa ver?l, svo þa? er ekki alls kostar
rjett hermt, er höfundurinn segir, a? hjer sje „tvennu
mjög ólíku blanda? saman, ska?abóta-upphæ?inni og ver?-
lagsskránnm"; eins og líka a? þa? er eitt af því, er liöf-
undurinn á eptir a? sanua, a? ver?lagsskráin eigi ekkert
skylt vi? þetta mál, a? ö?ru leyti enn því, a? hún var