Fjallkonan - 11.02.1890, Page 1

FJALLKONAN.
AUKA-ÚTGAFA TIL FRÓÐLEIKS OG SKEMTUNAR.
M 2.
BEYKJAVÍK, 11. FEBBÚAB
Áriö 1889 erlendis.
Margir höfðu spáð því, að árið sem leið mundi
verða ófriðarár, og að þrumur og eldingar mundu
dynja yíir úr skýjum þeim, er svo lengi hefir dreg-
ið saman, enn sú spá rættist ekki, og var árið
sannkallað friðarár, þótt herbúnaðinum væri haldið
fram af alefli. Tíðir samfundir kónga og keisara
hafa og stutt að því að tryggja friðinn. Milli
Frakklands og Þýskalands fór alt skaplega, sem
hættast þótti við að lenda mundi saman. Árásir
þýsku stjórnarinnar, eða réttara sagt Herberts Bis-
marcks, á Robert Morier, gerðu sundrþykki um
stundarsakir milli Þýskalands og Englands, enn
það jafnaðist óðara aftr, einkum er Þýskalands
keisari kom sjálfr til Englands. Ágreiningrsá ervarð
milli Þýskalands og Sviss út af þvi, að þýskr lög-
regluembættismaðr Wohlgemuth hafði verið tekinn
fastr, var allharðr um tíma, enn lauk með sátt og
samkomulagi. Að því er snertir nýlendubrask
Þjóðverja i Afríku, hefir það að vísu gengið mjög
misjafnlega, enn þegar á alt er litið, hefir þeim orð-
ið talsvert ágengt. I janúar f. á. veitti ríkisþing-
ið fjárlán til Austrafríku leiðangrs, er Wismann
kapt. var skipaðr yfir, og hepnuðust honum vel
fyrirtæki sín og náði að siðustu á vald sitt Buschiri,
Araba foringjanum, og lét taka hann af lifi. Á Sam-
óa-fundinum, er haldinn var i Berlín í vor @r var,
vóru jafnaðar hinar gömlu þrætur milli Þýskalands
annarsvegar og Englands og Ameríku hins vegar
út af Samóa-eyjum. Yarð Þýskalandsstjórn að
slaka til og setja í völdin aftr Malietoa konung,
er þeir höfðu afsett. I marsmán. urðu Þjóðverjar
fyrir því óhappi, að þrjú herskip þeirra fórust við
Samóa-eyjar og týndist margt manna. Af laganý-
mælum Þjóðverja eru merkust lögin um framfærslu
örkumlaðra og ellihrumra verkmanna, er samþykt
vóru í mai f. á. og ætluð til að brjóta odd af æs-
ingum sósialdemókrata. Enn óvíst er hvort það
tekst og hvort sósíalistar muni lengi þiggja steina
fyrir brauð, enda urðu í sumar stórkostleg verka-
föll í kolanámunum á Yestfali og í Saarhéraðinu,
svo til vandræða horfði, og varð keisari sjálfr að
miðla málum milli verkmanna og verkdrotna.
Framan af árinu var í Frakklandi vegr Boulangers
svo mikill, að ekki þótti örvænt, að hann mundi
steypa þjóðveldinu og verða alræðismaðr, einkum er
hann 27. jan. var kosinn fulltrúi Parisar. í febr.
varð ráðaneyti Floquets að fara frá og Tirard kom
i staðinn sem stjórnarforseti, og var hann harðari
i horn að taka og ekki síðr Constans, hinn nýi inn-
anríkisráðherra. Hið nýja ráðaneyti rauf þegar
þjóðvinafélagið, og lét höfða mál mót oddvitum þess
(Dérouléde o. fl.). í apríl var Boulanger sjálfr
kærðr, enn hann beið ekki boðanna, og flýði til
Briissel og þaðan til London; síðan var mál höfð-
1890.
að gegn honum og málsrannsókn. Hm þessar mund-
ir vígði Carnot forseti heimssýninguna miklu á
Marsvelh'num i París, og sást brátt, að hún mundi
verða glæsilegr sigr fyrir þjóðveldið; hún glæddi
þjóðernistilfinningu Frakka og dró auð fjár inn í
landið. Fylgjarar Boulangers tóku nú að yfirgefa
hann hópum saman og hann gat ekki beitt sér við
kosningarnar. í sept. var hann dæmdr til æfilangr-
ar útlegðar. tJr því var hann fallinn og þjóðveldið
bar nú eindreginn sigr úr býtum við kosningarn-
ar. Boulanger kúrir nú á eynni Jersey, og virð-
ist sem hann eigi sér ekki uppreisnar von, enn
hagr þjóðveldisins hefir aldrei verið vænlegri enn
nú. I fjárhagslegu tilliti hefir árið sem leið verið
framfara ár fyrir Frakkland og sýningin gert þar
sitt til. Að því er nýlendumál snertir, hefir Frökk-
um orðið vel ágengt; í Tunis og á Madagascar er
alt í góðu lagi, enn í Tonkin eru sífeldar óspektir.
— Stjórnin hefir samþykt ný herlög, sem leggja
landinu þunga byrði á herðar; riddaralið og stór-
skotalið hefir verið aukið til svo stórra muna, að
Þjóðverjar hafa ekki séð sér annan kost, enn að
auka her sinn að sama skapi. — Panamaskurðar
fyrirtækið er komið i óvænt horf, enn í það hafa
frakkneskir auðmenn sett að 80 miljónum.
Innanlands framfarir hafa verið mestar á Eng-
landi árið sem leið, þó engum sérlegum réttarbót-
um hafi orðið þar framgengt, enn sjálfstjórnarhreyf-
ingin hefir stigið þar stórstigum. Á fulltrúafundi,
er haldinn var í Manchester, var samþykt sköru-
leg frumskrá iprógramin) í lýðveldislega stefnu og
auk þess hafa Œadstonesmenn unnið hvern sigrinn
á fætr öðrum við aukakosningar, svo varla er efi á,
að írar fái sjálfstjórnarkröfum sínum framgengt
áðr langt líðr. Yiðleitnin að setja blett á þjóðvina-
félag íra og Parnell „hinn ókrýnda konung ír]ands“,
með málsrannsókn þeirri, er hafin var á hendrhon-
um, mistókst, og falsbréf Pigotts urðu til stórrar
vanvirðu fyrir blaðið „Times“, málgagn Torymanna.
Yerkaföll urðu mikil á Englandi árið sem leið, og
ryðr sú hreyfing sér meira og meira til rúms, enda
hafa frjálslyndu blöðin tekið í þann strenginn, og
þeim var það að þakka sem verkmenn fengu á
unnið. — I nýlendu málum Englendinga er það
merkast, að stpfnað var „hið breska Suðr-Afríku
félag“, sem ætlar sérekki minna enn að komaáfót
nýju heimsríki, er nái frá Góðrarvonarhöfða upp í
Mið-Afríku að Zambese fljóti. Sömuleiðis eflist
Austr-Afríku félagið og Egyptaland ummyndast smá-
saman í enskt skattland, þrátt fyrir undirróðr frönsku
stjórnarinnar. (Niðrl. næst).
Fáein atriði heilsufræðinnar.
(Framh.). Fœðið. Álika og hver vél þarf að hafa
efni nokkurt til að framleiða aflið, þarf líkami manns-