Fjallkonan - 13.10.1905, Síða 1

Kemnr út einn sinni i
vikn. Verð árgangsins 4
krðnnr (erlendis 5 krðnnr
eða l'/2 dollar), borgist
fyrir l. júlí (erlendia fyrir-
fram).
BÆN
DABLAÐ
Uppsögn (skrifleg) bnnd-
in við áramðt, ðgild nema
komin sé til útgefanda fyr-
ir 1. október, enda bafi
kaupandi þá borgað blaðið.
Afgreiðsla og skrifstofa
Hafnarstr. 22.
YERZLUÍÍAIIBLAÐ
XXII. árg.
Reykjavík, 13. október 1905.
Xr. 42
Ættingjar okkar og vinir nær
og fjær eru hér með látnir vita,
að 9. þ. m. andaðist elzti sonur
okkar,
Sigurður,
á 15. ári, eftir nær því 8 mánaða legu.
Jarðarför hans fer fram frá
heimili okkar, Mjóstræti 2, þriðju-
daginn þ. 17. þ. mán., og hefst
kl. 11V, f. h.
Reykjavlk, 12. okt. 1905.
Gislina Hjörleifsson
Einar Hjörleifsson
j
Veturinn er i nánd!
Verzlunin EDINBORG í Reykjavík
hefir nú fengið afarmiklar birgðir af alls konar vefnaðarvörum sérstaklega ætlaðar í vetrarfatnað
svo sem: efni í yfirfrakka og kvenkápur, þar á meðal ný tegund er nefnist Selskinn einkennilegt,
hlýtt og ásjálegt. Einnig tilbúnar kvenkápur, Boa, vetrarsjöl, licrðasjöl, vetrarliúfur, rúuiteppi, rekkju-
voðir hvítar og misl. Millipils og nærfatnaður.
Regnliapur karla, kvenna og barna. Skúlatöskur handa börnum o. fl. o. fl.
Ennfremur allmikið af ýmsum Slirailtvarilillgi.
S I L K 1 af öllum tegundum koma með næsta skipi.
Vörur þessar eru keyptar á kentugum tíma, valda eftir NÝUSTU TÍZKII og eru seldar óvanalega ódýrt
Bezt að kaupa sem fyrst. — Aðsóknin er afarmikil.
Goodtemplarfélagið í Reykjavík heldur
stóra Tombólu
dagana þann 14. og 18. október næstkomandi.
í umboði tombðlunefndarluuar.
Indriði Einarsson, Guðmundur Jónsson,
Páll Halldórsson.
Er tollhækkunin lítilfjörleg ?
Algengt er að stjórnarmenn beri
fram þá vörn í tollhækkunarmálinu
frá í sumar, að hækkunin á gjalda-
byrði landsmanna sé lítilfjörleg. Það
er erfitt að komast að þeirri niður-
stöðu með þeim og ómögnlegt, ef
hngsað er um málið. Hver sá, sem
reknr málið og leggnr það niður
fyrir sér, hlýtur að komast að ann-
ari niðurstöðu.
Tollhækkunin í sumar mun vera
mesta gjaldhækkunin, sem nokknrt
eitt þing hefir lagt á landsbúa. Hún
verður ekki heldur léttari fyrir það,
að hún var ónauðsynleg, því hefði
alþingi farið öðruvísi að í hraðskeyta-
málinu, þá hefði enga tollhækkun
þurft, eða litla sem enga. Það hefir
verið tekið fram sem bót í málinu,
að tollhækkunin væri samþykt til
tveggja ára að eins; þeir, sem lifa
1907, munu fá að sjá, hve mikið
verður úr því, að tollhækkuninni verði
aftnr létt af þá.
Til þess að sjá, hve mikið byrðin
eykst á landsmönnum við hverja
tollhækkun, eða hvern nýjan toll, sem
á er lagður, verður ekki að eins að
líta á, hverju hækkunin nemur sjálf
út af fyrir sig, eða hverju kanp-
mennirnir svara landsjóði fyrir að
flytja vöruna inn, sem tolluð er,
heldur verður einnig að gæta að því,
hvað kaupmenn taka í innheimtu-
laun af tollinum. Fjallkonan hefir,
til þess að komast fyrir það, átt
tal við kaupmenn hér um þetta,
og hefir komist að þeirri niðurstöðu,
að kaupmenn yfir höfuð að tala
leggi 20 af hundraði ofan á tollinn.
Þar sem samkepnin er mikil, leggja
þeir sjálfsagt nokkuru minna, t. d.
hér í Reykjavík, en þar sem sam-
kepnin er lítil eða engin, má ganga
að því vísu, að þeir leggi meira en
20 af hundraði af tollinum á vöruna
fyrir innheimtunni, sem löggjafar-
valdið leggur á þeirra herðar.
Frumvarpinu um tollhækkunina,
sem lagt var fyrir þingið í sumar,
fylgdn útreikningar á því, hverju
tollarnir hefðn nnmið að meðaltali
síðustu 5 ár, þegar tollarnir voru
5 ára eða eldri. Yngri toilar voru
áætlaðir eftir færri ára meðaltali,
af því að hitt meðaltalið var ekki
til. Eftir þessu þingskjali höfðu all-
ir aðflutningstollar numið árlega 465
þús. krónum. 30 af hundraði af þeirri
upphæð eru................... 139000 kr.
og 20 af hundraði, sem
kaupmenn leggja á, um 28000 —
Byrðin, sem kemur á
landsmenn verður öll 167000 —
sem ekki verður kallað lítilræði, eða
sérlega létt kvöð að svara.
Þó er þetta án efa of lág áætlun.
Af þingskjalinu má sjá, að tolltekj-
urnar hafa aukist töluvert þau 5 ár,
sem lögð voru til grundvailar. Allir
vita, að fólkinu fjölgar í landinu.
Landsbúar munu vera yfir 80,000
nú, en voru full 78 þús. fyrir nokk-
urum árum. Tolltekjur hækka við
hvert þúsund manns, sem bætist við.
Þess vegna verður réttara að leggja
tolltekjurnar síðasta árið til grund-
vallar, heldur en 5 ára. meðaltalið af
þeim. Síðasta árið (1^03) voru þær:
af kaffi og kaffirót . 98 þús. kr.
—■- sykri.....................159 — —
- vínföngum . . . 145 — —
- tóbaki, vindium og
sígarettum . . .110 — —
- tei, súkkulaði og
brjóstsykri ... 8 — —
alls 520 þús. kr.
Þessu nema þær áður en hækk-
unin kemur. Sé henni bætt við eft-
ir þessum fjárhæðum og sé 20 af
hundraði bætt við hana, það er eins
og ætla má að kaupmenn leggi á,
fram yfir tollhækkunina, verður við-
bótin :
30 af hndr. 20 af bndr. Alls
á kafiitollinn 29,100 kr. 5,880 kr. 35,280 kr.
- sykurtollinn 47,700 - 9,540 - 57,240 -
- vínfangatollinn 43,500 - 8,700 - 52,200 -
- tóbakstolíinn 33,000 - 6,600 - 39,600 -
- te, súkkulaði, fl. 2,400 - 480 - 2,880 -
Alls 456,000 - 34,200 ~ 187,200 -
Hundrað áttatíu og sjö þúsund
krónur er fjárhæðin, sem landsmenn
iuunu svara árlega í ofanálag á það,
sem þeir borguðu áður. Það er ekk-
ert smáræði að fá þann bagga á
herðarnar. Viðbótin nemur 2 kr.
30 aur. á hvert mannsbarn, ef gert
er ráð fyrir, að hér á landi sén 81
þús. manna. Viðbótin nemur 14 kr.
20 aurum á hvert einasta heimili á
landinn til jafnaðar.
Og hvernig eru þessir peningar
teknir af oss?
Þeir ern teknir að þarflausu; þeir
eru teknir að gjaldþegnum óvörum.
Og til hvers?
Til þess að gengið verði að samn-
ingi, sem íslandi er til langvarandi
minkunnar og tjóns að hafa gengið að.
I.
Erlend tíðindi.
Khöfn, 30. sept.
Samningar milli ríkjanna Jíorvegs og
Svíþjóðar.
Hlé það, sem var á samkomulags
íundarhöldum fulltrúanna í Karlstað,
varð að eins fáa daga. Síðan héldu
þeir þangað aftur og tóku til óspiltra
málanna. Fnndir og allar umræður
fóru fram leynilega, sem áður. Þó
einatt talið, að útlitið væri hið
versta og aldrei mundu þeir koma
sér saman, þessir norsku og sænsku
fulltrúar.
Þ. 16. þ. m. létu þeir svo það boð
út berast, að ráðin tækju að vænk-
ast og friðsamlegrar endalyktar
væri brátt að vænta. Það þóttu
góðar fréttir, því að ýmsir með báð-
an þjóðunum létu allófriðlega.
Landamæraliðsveitum beggja ríkj-
anna var boðið að hörfa inn í landið,
og átti það að vera friðarmerkí.
Þ. 23. þ. m. höfðu fulltrúarnir alger-
lega lokið störfum sínum. Þeir kváðu
allt hafa fallið í ljúfa löð, og fór því
hver heim til sín. Eu samningur-
inn var birtur þ. 25. þ. m. samtím-
is í höfuðborgunum Kristjaníu og
Stokhhólmi. Hann á að leggja fyrir
þjóðþing ríkjanna til fullnaðarsam-
þyktar.
Aðalefni hans skal nú greint:
Gerðardómssamningur skal gilda
fyrir ríkin um 10 ár (fyrst um sinn),
og samkvæmt honum skal þrætnm
þeirra á milli skotið undir úrskurð
gerðardómsins í Haag. Undanþegin
ern þau atriði, er snerta sjálfstæði
landanna, heildarviðhald eður lífs-
skilyrði. Ef menn verða eigi sam-
mála um, hvað telja eigi til lífsskil-
yrða, skal gerðardómurinn skera úr
því. Þrætur sem kynnu að rísa út
af hinnm sérstöku samningnm um
sambandsslitin, skulu lagðar undir
bráðabirgðar gerðardóminn, en til hans
skulu ríkin velja sinn manninn hvort
og þeir aftur — eða þjóðveldisfor-
setinn í Svisslandi — þriðja dómar-
ann.
Beggjavegna landamæranna skal
vera lilutlaust svæði, 15 kílómetra
á báða bóga (breidd svæðisins alls
30 km,); þar má eigi hafa vígi,
flotakví eður herföng. Skulu því
og niðurrifin norsku vígin hin nyrri.
— hjá Frederikssten, Veden, Hjelm-
kollen, 0rje, Kroksund og Urskog;
en gömlu kastalarnir hjá Friðriks-
steini fá að standa, sömul. Kóngs-
vingurgirðingarnar.
Smásamingar hafa verið gerðir
nm hitt og þetta sameiginlegt.
Keglur hafa verið settar um, hvern-
ig sambandsslitin skuli fara fram.
Á sama tíma skal samningurinn
leggjastfyrir þjóðþing ríkjanna beggja.
Þegar þau hafa samþykt hann, skal
því skotið til ríkisþings Svía (rikis-
dagsins), að það fyrir sitt leyti leysi