Austri - 15.05.1903, Síða 1

KemHriu 31ltoiai ámanuði
Í2 arlcir minnst til nœsta
nýáts, kosiar hér á landt
aðtins 3 hr., erlcndis 4 Ir.
SHaJddagi 1. júlá.
XIII- Ar.J
AMTSBÓKASAFNTD á Seyðisfirði
er opið á laugardögura kl. 2—3
e. m.
fmsrjUfM:sMrssrssr.vMTSJr-vrs/SMssjrssr-:rTsxji
Dr. Valtýr Guðmundsson
Og
stefnuskrárnar.
Eptir
ó, F. Daviðsson.
Niðurlag.
Hið fyrsta, sem dr. Yaltýr segir
um árarpið, er. að pað byrji á tveims-
kouar ósannindum. Hin fyrri eiga að
vera pau, að Framsóknarflokkurinn
hafi lofað að berjast fyrir öllum pess-
um 19 flokkum mála, sem ávarpið
telur upp, á næsta 6 ári kjörtímabili.
Hér getur nú auðvitað alls eigi verið
um nein ósannindi að ræða, heldur í
hæsta lagi rangan skilning á orðum
ávarpsins. ’pa? virðist vissuiega liggja
næst, að skilja svo ískorunina til
kjósendanna um, að kjósa pá eina
menn á ping fyrir næsta kjörtimabil,
er í öllum aðalatriðum geti fallixt á
stefnuskrána, sem flokkurinn ætli sér að
berjast fyrir ö’lum málunum á pessu
kjörtímabili. fví t>að væri sannar-
lega roeira en lítið heimskulegt, að
vilja nú eDdilega hafna manni, sem
væri góður og mikilsmetinn framsókn-
armaður í peim máluæ, sem berjast á
fyrir á kjörtímabilinu, vegua pess að
bann gæti ekki fallizt á sum hin, sem
ekki eiga að koma fyrir fyr en ein-
hverntíma seinna. Orðin um, að sum
málin eigi að sitja í fyrirrumi fyrir
ödrum, lá pví næst oð skilja svo, að
par væri aðeins átt við, að sum yrðu
tekin fyrir fyrr á kjörtímabilinu, en
sum síðar. En nú hefir dr. Valtýr
upplýst menn um, að petta sé okki
meiningin og honum er náttúrlega
trúandi til a* vita hvað ha,nn fer, en
um leið slær hann reyndar sjálfur úr
bendi sér beittasta vopnið, sem hann
ætlar að bera á Heimastjörnarflokk-
inn, svo sem síðar mun verða roinnzt
á- Hin ósannindin eiga að vera pau,
að eDgum manní í Heimastjórnar-
flokknura hafi verið jiefinn kostur á,
að k}mna sér ávarp Framsóknarflokks-
ins; og virðist ekki pörf að ræða mikið
um pað atriði. J>að er áður búið að
'rpp'ýsa, hvemig sú missosn orsakað-
ist, ^.f missögn skyldi kalla, og pö
Klemens Jónssyni væ>i sýnt ávarpið
rétt áður en pví var útbjtt prentuðu,
pá var pað varla meira en kurteisi
við hann qem forseta neðri deildar,
par sem skjalinu var útbýtt í deildinni.
þar sem dr. Valtýr segir, að sér sé
fullkunDUgt un>, að bæði áður og eptir
að ávarpinu Var útbýtt hafi verið
gjörðar mirgar og ítrenaðar tiiraunir
tolað fá coenn úr Heimastjórnarflokkn-
Seyðisfirði 15. mai 1903.
t—.—■ - 1 -- • ■ 1 ---=» —
: um til pess að ganga í Eramsóknar-
i flokkinn, p i fer hann sjálfur með ösann-
I indi, Slíkt var alls eigi reynt; ogenginn
maður í Heimastjórnarflokknum hafði
minnstu hugmynd um, hvað til stóð
fyrr en ávarpinn var útbýtt. Slíkar
tilraunir myndu auðvitað hafa orðið
árangurslausar, pó pær hefðu verið
gjörðar, en ekki vegna valdaspurning-
arinnar, sem Valtýingar víst eru einir
um, heldur veana hins megna van-
trausts, sem foringjar flokksins að
: maklegleikum hafa hjá oilum góðum
; Heimastjórnarmönnum. f>essir menn
, voru svo ljósJega búnir að sýna, hvað
[ var efst á blaði hjá peiro, og engir
l heimastjórnarmenn hefðu víst verið
Isvo einfaldir að ætla, að peir myndu
skipta mikið um fyrirætlanir, pó
, peir tækju upp nýtt flokksnafn og
gæfu út framsóknarstefnuskrá í 19
| greinum.
j ]pað, sem dr. Valtýr leggur einna
j œest að sér með, er, að sanna að
í Heiraastjórnarflokkurinn sé í rauninni
| rammasti apturhaldsflokkur. Fyrsta,
• sönnunin, sem hann færir til, er sú, að
. haun hali skipað sér i sérstakan flokk
sem mótsetning við Framsóknarflokk'
mn. J>etta virðist vera næsta undarleg
staðhæfing, pví pað vita pó allir, að
Heima.itjórnarflokkurinu var til áður
en Vultýingar tóku upp petta nýja
flokksnafn sitt, og að hann gjörði ekki
annað, en halda áfram að vera til.
|>að mæt.ti pví með rniklu betri ástæðu
segja, að Valtjiagar befðu skipað sér
í flokk andstæðan Haimasíjói nar-
flokknum og væri pví réttuefndur
Anti-Heimastjórnarflokkur; enda er eg
viss um, að ef rannsakaðar væru innstu
bugranir sumra pesssara Framsóknar-
flokksmauna, pá myndi sanoast, að su
tilgáta hefði við töluvert að styðjast,
Næsta sönounin, og sú sem víst á
að vera sterkust, eru pessi orð í
ávarpi flokksins: „En pvi lýsum vér
jafnframt yfir, að öll pau mál, sem
í ávarpinu standa, munu hafa fullt
fylgi vort á sínum tíma, enda mikill
hluti peirra átt vora menn anuaðhvort
sem forgöngumenn eða fylgismenn. En
á næstu 3 pingum verðum vér að
takmarka oss, og velja úr pau mál sem
brýnust nauðsyn ber til að styðja.“ Dr.
Valtýr segir, að einmitt petta sé
einkenni allra apturhaldsflokka, að
peir segist vilja styðja öll framfara-
mál á sínum tíma, en enginn viti
hvena-r sá tími komi, hvort heldnr að
10, 20 eða máske 50 árum hðnum, og
svo að peir vilji ekki segja, á hvern
hátt peir vilji styðja pau t.il pess
ætið sé hægurinn hjá, að segja, að
tíminn sé ekki kominn eða að flokk-
urinn hafi hugsað sér stuðninginn
öðruvísi o. s. frv. Eg er nú v ss um
að flestum mun virðast senr hinn
heiðraði höfundur hafi hór látið löngun-
ina til að gjöra HeimastjórDarflokkinn
að apturhaldsflokki frra með sig í
slæmar gönur. Vér skulum snöggvast
l(ta á eina greinina í ávarpi Eram-
sóknarflckksius og sjá hvað hún segirj
hún hljóðar svo: „Vór búumst auð*
vitað ekki við pví að allir geti orðið
á eitt mál sáttir um pað á h v e r n
háttvérbezt getum unnið
að framförum landsins, eða
h v e r f r a m f a r a m á 1 eigi að
sitja í fyrirrúmi og hver
bíða betri tíma.* Um petta
hljóta skoðanir manna jafnan að verða
skiptar og um það verður baráttan
i framtiðarpólitik vorri að standa.“
Dr. Valtýr heldur pví sjálfur fast
fram, að einmitt i pessum orðurn né
skýrt afmarkað „prógram" Framsókn-
arflokksins, nefnilega að láta nauðsyn-
legustu málin sitja í fyrirrúmi en hin
bíða betri tima, pví flokknum sé pað
full-ljóst, að þinginu só ofvaxið að ráða
paim öllum tii lykta á eiuu kjörtíma-
bili. Ea mun pá nokkrum manni, er
óháðum augum litur á bæði ávörpin,
geta dulizt að hér er sagt alveg hið
sama sem Heimastjórnarflokkurrnn
segir, aðeins með dálítið meira útflúrj
í orðunum. J>að dettur vist engum
óblutdrægum manni í hug að segja að
oiðatiltækið að „láta málin bíða betr-
tima4' sé i nokkru ákveðnara, en hitt
að „heita mtlunum fylgi á, sínum tíma,
ellegar að pað, að sum málin eigi að
„sitja í fyrirrúmi fyrir öðrum“, sé ekki
alveg sama sem að „takmarka . sig á
næstu pingum“. Hvortveggju pessi
orðatiltæki eru jafngild, réttmæt og [
mjög skynsamleg, en á þeim er engan j
mun bægt að gjöra, nema með pvj j
eina móti að láta pau pýða sitt á I
hvorum scaðnum, eins og dr. Valtýr
gjörir. Og þegar svo par til Kc-raur
að ákveða hver rnálin skuli sitja í fyr-
irrúmi, pá eru pað samkvæmt útskýr-
íng dr. Valtýs landbúnaðarmál, mennta-
mál, skattamál og fátækramál, sem
Framsóknarflokkurinn álítur Dauð-
synlsgast, en Heimastjórnarflokkurinn
telur fyrst öll atvinnumálin: landbúnað,
sjávarútveg, iðnað, verzlun og sam-
göngur og svo menntamálið. |>að má
náttúrlega ætíð deila um pað, hver af
þessum málum séu aptur allransuð-
synlegust, en allir ættu pó að geta
séð — at þeir vilja sjá — að Heima-
stjórnarflokkurinn fer ekki skemmra,
en binn, heldur öllu lengra. Og pegar
dr. Valtýr ætlar að reyna að draga út
úr pessum ummælum beggja flokkanna
pá ályktun, að Framsóknarflokkurinn
fari eindregið í framsóknaráttina, en
Heimastjórnarflokkurinn jafneindregið
í apturhaldsáttina, pá stimplar hann
sig ekLi eiuungis sem hlutdrægan
dómara, heldur nlýtur hann að verða
til athlægis fyiir frámunalegan nagla-
skap.
Aðalmunurinn á ávorpunum, sero
allir hljóta að taka eptir, er sá, að
*) Auðkennt af mér.
Ó. F. D.
Ufpscgn shrideg hvndin > tð
ámmót. Ovrld n ma kovm
sá til ritstj. fyr>r 1. ol. tó -
l*r. lnnl. angl. 10 otva
Vman,eða 70 a. hver þv».l.
dá Iks og hálfu dýrara á l
iíðu.
| HH. 17
HeimastjómarflokkurÍDn lofar Ykveð'ð
jafaframt umbótum á atvinnurnálunum
og öðru' er til‘jjpjóðpri('a miðar, að
leggja fram krapta sína til, aó tryggja
sem bezt heimastjórn pá, sem vér nú
eigum von á, en pessu sleppir Fram-
sóknarflokkurínn alveg, sjálfsagt af
gildum ástæðum. Og eg er alveg frá
að ætla, að kjósendur i landinu muni
telja Heimastjórnarflokknum petta til
ámælis, pó dr. Valtýr sé að reyna, að
gjöra hann með pvi tortryggilegan í
augum peirra.
I»að er annars næsta eptirtektavert
hv« meinilla dr. Valtý er við petta
loforð Heimastjórnarflokksins um, að
leggja fram krapta sína til að trygeja
pinginu hæfileg áhrif á stjórnina, sér-
staklega með pví, að koma f.ram ráð^
gjafaábyrgðarlögum og lögum um inn-
lendan politiskan dómstól. f>etta kallar
htnn að reka stórpólitik, og getur
pess til, að kjósendum mnni pykja
nóg komið af henni i hráðini . Nú
hefir dr. Valfýr og fylgifiskar hans
rekið stórpólitik í nokirur ár, einsog
kunnugt er, og að pví er auðsiáanlegt
er, með peim eina tilgangi, að flytja
stjórn sérmála vorra sem mest út úr
landinu og koma vissum mönnum að
valdasess’. En pegar er p. ir eru
búnir að sjá, að lítil líkindi eru til
að peim takist petta, pá snúa peir við
blaðinu. Og pegar svo Heimastjórn-
arflokkurinn bendir á, aö sjátfstjórn
vor sé ekki nægilega tryggð m ð ha-
setu stjórnarinnar einni, heldur purfi
ýmislegt ann*ð að fylgja, sem hokki
urinn iofar að vinna að eptir roætti, pá
krossar dr. Valíýr síg og sigriir og
æpir hástöfum: „Vik frá mér Sitan!
eg vil enga störpólitik framar, pví nú
ei komið nóg af henni. Lítið á Frara-
sóknarflokkiun, kjósendur góðir par
or flokkur sem er búinn að fá sig
fullsaddan á síórpólitik; hann skuluð
pér senda á ping, en ekki pessa
Heimastjórnar menn, sem alltnf vilja
vera að heimta meiri og meiri sjáll-
stjór*“. Auðvitað er petta al t rojög
skiljanlegt. J>að er nú sem sé eina
lífsvon Valtýinga, að fá menn til að
gleyma fortíð flokksins, gleymn pvi að
honum hafði nærri tekizt með sir.ni
stórpólitiw, að girða fyrir pið uro
óákveðinn tíma, að vér fengjum inn-
lenda stjórn. jpessvegna er Fraimókn-
arflokksnafnið fandið npp, pcssvegna
prédika blöð Valtýinga frið og eia-
drægni og engan mannamun, uro leið
og pau ausa saur á mótstöðumenn sina
eptir mætti, og pessvegna æpir dr.
Valtýr nú að Heimastjórnarflokknum
fyrir pað, að hann vill eptir mætti
tryggja íétt pingsins gagnvart stjórn-
inni.
Sömuleiðis er pað mjög skiljonlegt,
að dr. Valtýr sé gramur við heima-
stjórnarflokkinn fyrir pað, að hann
lét ekki leiðast til, að hafna frumva’ pi