Austri - 05.05.1917, Qupperneq 2

2
AUSTRI
rnanna skipanna og stjórnar fé-
lagsins. Og þetta liefir leitt af sér
Og alið upp ytrðrepsskap, hylm-
ingu og ólöghlýðni, og aðrar *góð-
ar dygðir«, sem bannlög og þving-
«n á athafnafrelsi manna skapa.
Brytarnir, sem eru útlendingar,
og fæddir með þeim mannlega
breyskleika að þykja væpt um
Mammon — eins og sumum bann-
vinum þykir sjálf^agt líka — hafa
séð að þetta hefir getað gengið,
og notað sér tækifærið óapart.
Alt þetta þrífst ágætlega, — í skjóli
bannlaganna, laganna sem bann-
menn eru altaf að prédika að séu
það bezta hnoss, sem þessu landi
hefir hlotnast, — laganna, sem
auðga útlenda okrara, svifta lands-
sjóð margra tuga þúsunda króna
tekna, féfletta landsmenn, ala upp
óloghlýðna og þýlynda borgara,
auka varmensku í viðskiftum, —
laganna, sem lenna mönnum að
neyta »koges«, »spólu«, nárvatns
og »Hoífmanns«; laganna, sem,
þegar öllu er á botninn hvolft,
minka mjög lítið áfengisneyzlu í
landinu.
Og þess bið ég allar góðarvætt-
ir og alla drenglundaða og mæta
menn, að styðja að því, að bann
og kúgunarandi sá, sem nú um
hríð fer um land vort, nái ekki
að kollvarpa og koma fyrir ætt-
ernisstapa þjóðþrifafyrirtækjum,
eins og Eimskipafélagið er. En
það er viðbúið að svo fari, ef
gegnir menn og góð mál fá ekki
þrifist í landinu fyrir »úvættum«
þesium.
Og svo er verið að stofna félag
til þess að verndu þennan »úvætt«.
Hv'ernig lýzt ykkur á?
Ætla landsmenn að láta það
þrifna, eins og templarafélagið,
sem vann með góðum árangri í
rétta átt, þangað til það rang-
hVerfðist, — og láta svo þetta nýja
félag skapa af sér annan »úvætt«,
sem verður argari en bannlögin?
Sigurj. Jóhannsson.
* *
*
Bann-i>ett ósannindi
Sigurjóns Jóhannsonar.
„Pað rg fregna á pessu landi,
þó um megnið sgnist fátt,
hafi þegna í þraut og grandi
þarfa og gegna Bakkus átt.u
(Alþingisrímur.)
Enn á Bakkus sþarfa þegna í
þraut og grandi* og þá að ýmsu
leyti góða og gegna. Má nú til
þeirra telja fyrverandi bindindis-
frömuð Sigurjón Jóhannsson kaup-
roann, sem nú skipar sér í brodd
fylkingar Bakf usarliðsins og býð-
ur okkur bindindis- og bannvin-
um til orustu hér í blaðinu.
»Rök« letlar hann ekki að nota
að vopni »í þetta sinn«, segir hann,
og stendur við það. Mundi það
þó bitrast enn sem fyr, en ekki
er að undra þó eigi festi hendur
á því menn, sem berjast eins og
Sigurjón gerir nú. Vopni þessu er
'jafnan örðugt að beita þegar bar-
ist er fyrir röngu máli. Þvi eðli-
jegt að Sigurjón beiti öðrum vopn-
um: Öfgun, útúrsnúningi, slæm-
um getgátunl o. fl. af því tagi.
»Betra er að veifa röngu tré en
«ngu«, álítur hann senmiéga-. Þétta
treysta margir bannhatarar á þeg-
ar þeir ráðast örvita af æsinga-
ofstæki á persónur bindindis- og
bannvina. Gera þetta af því þeir
treysta sér ekki til að ráðast á
málefnið með neinu viti eða rök-
Um. — Þeir vilja aðeins gfla veldi
vinguðsins, — það vita þeir, og
reyna svo að æpa svo öll þjóð
hevri: »Þrælalög, frelsis- og mann-
réttindarán, harðstjórnarofbeldi!
Bannmenn eru að traðka persónu-
frelsi og mannréttinduml Lifi
Bakkus!*
Þessi frjálsræðis- og mannrétt-
indaránsbrígsl láta þeir dynja á
bannvinum — alt rakalaust — í
þeirri von að brígslyrðin hríni á
persónum þeirra og geri þeim
erfilt að vinna sínum göða mál-
stað og göfugu hugsjónum gagn.
Sigurjón ætlar nú að gefa þess-
um brígslyrða-austri meiri áhríns-
mátt en ella með tilstyrk þess, að
setja bannhataraöfgarnar í sam-
band við fyrirtækið, sem allur
þorri þjóðarinnar ann hugástum.
— Böglast við að gera mér og
öðrum upp hugsanir og orð, —
þykist geta lesið á milli línanna
hjá okkur það, sem hvorki höfum
við hugsað eða talað — í þeirri
von, að ætla má, að þeir sem ekki
skilja mælt mál, og eru gæddir
þeirri tilhneigingu að gera náung-
anum illar getsakir til svívirðing-
ar, trúi og leggi óþokka á þá menn,
sem hugsanirnar og orðin eru upp-
gerð. Að nota þessa aðferð í stað
þes$ að »rökræða« málefnið, hlýt-
urað vera dálítið ófýsilegt aðgöngu.
fyrir þá menn, sem alls ekki hafa
lagt sig niður viö — og því ófor-
hertir í — að renna niður »koges«,
»spólu«, „hárvatni« °g »hoffmannír.
Jafnan er ilt að þurfa að fást
við þá menn, sem ekki geta eða
vilja rökræða málið, sem fyrir
liggur. Bannhatarar eru sumir
orðnir of æstir og hamslausir til
þess að þeir geti brugðið vitinu
fyrir sig í þessu efni. — Æsingin
er því sem næst öll orðin þeim
megin í málinu og stafar það af
því að þeir finna og sj í að átrún-
aðargoðið þeirra, gamli Bakkus,
er nú orðinn valtur i stóli og veldi
hans rýrnar um heim allan. Fyrir
því tryllast þessir herrar í örvænt-
ingu ösigursins að þeim, sem Bakk-
usi vilja á kné koma. Eg hefði
fúslega i'ökrætt bannmálið hér í
blaðinu við Sigurjón Jóhannsson,
ef hann hefði til umræðu stofnað
á þeim grundvelli. Máske vektir
hann rökræður um bannmálið, —
það væri gott, en mikið annað
gott leiðir nú tæplega af uppþoti
hans.
Að sinni verð ég að láta nægja
að snúa mér — aðallega — að
þeim kafla ritgerðar Sigurjóns, sem
er ástæðulaus og persónuleg árás
á mig og Jónas Jónsson|rá Hriflu.
Skal ég láta persónu Sigurjóns í
friði, svo sem unt er, — úr því
ég svara honum á annað borð —
þó öðruvísi hafi hann til stofnað,
og gefið slæmt fordæmi, sem ég
tel litlu betra til eftirbreytni, en
athafnir þeirra bannhatara, sem
fóturfi troðá baftnlögin bg uþpæsa
lægstu eðlishvalir sínar svo mjög
að þeir geta íéngið sig til að
sganga með grasið í skónum* á
eftir brytum skipanna, grátbæna
þá um áfengisólyfjan á geipiverði
og »auðga útlenda okrara« með
síðasta skilding sínurn og óvirða
þannig sig og þjóð sína í augum
sjálfra sin og annara, — því etvg-
um manni með öllu viti þykir
sömi að slíku endemi.
Ekki ætla ég að svara hér fyrir
Halldór Jónasson, Tryggva , Þór-
hallsson og Einar Hjörleifsson
Kvaran. Tel ég mig ekki gera Sig-
urióni rangt til þó ég ætli þá menn
á móti honum á þessu sviði og
því færa um að svara fyrir sig
betur en ég mundi gera, enda er
hver sínum hnútum kunnugas*ur.
Ekki tel ég Sigurjón heldur hafa
tekið niður fvrir sig þar sem Jón-
as er, en fyi’ir okkur Jónas báða
verð ég að svara nokkru, því Sig-
urjón íæðst á okirur ísameiningu.
Sigurjón telur Jónas »vekja held-
ur ski’ílskendar tilfinningar manna
en hitt« með skrifum sínum. En
ég spyr Sigurjón: Með hverju
móti hefir Jónas gert þetta og hvar?
Ekki hefir Jónas gert þetta í blaði
því sem hann er ritstjóri að, og
ekki í timaritinu »Réttur«, sem
hann er ritnefndarmeðlimur að.
Á báðum þessum stöðum má finna
góðar og frábærlega vel ritaðar
greinar eftir Jónas, sem sanna ó-
tvírætt vitsmuni mannsins, ætt-
jarðarást og réttlætistilfinningu,
framsóknarhug og fagui’t hugsjóna-
svið. Greinar, sem miða að þvíað
upprœta skrílshugsanir hjá þjóð-
inni, eu vekja frelsis- og fram-
faraþrá, félagslyndi og samheldni
í velferðarmálum lands og lýðs.
Fgrir þessi ritstörf er Jónas orð-
inn alþektur.
Sigurjón segir að Jónas ráðist
»nú síðast« á stjórn Eimsk félags-
ins, vilji vekja óhug á henni, Ing-
vari skipstjóra á »Lagarfossi« og
Nielsen útgerðarsljói’a. Að Jónas
»vilji« þetta í Sigurjóns-skilningi
er ósatt Eg þeKki Jónas og ég trúi
Sigurjöni ekki. Enginn, sem þekk-
ir Jónas, trúir því að hann »vilji«
þetta. Sigurjón þekkir Jónas ekk-
ert. Les sennilega hvorki »Skin-
faxa» eða „Rétt“ og ólíklegt — eft-
ir orðum hans að dæma — að
hann hafi lesið ritgerð Jónasar í
»Hofuðstaðnum« um »Eimskipa-
félagið og bannlögin«. Aftur á móti
litur út fyrir að Sigurjón hafi les-
ið skammir um Jónas, sem al-ó-
merkir menn hafa ritað í blöðin,
t. d. »Landið« 10. tbl. þ. á., og
er ekki að furða þó Sigurjóni
förli sýn er hann lítur á afstöðu
.Tónasar til þessa máls í því „Mána-
skini«. — Sennilega hefir Sigur-
jóni sést yfir það, sem segir í 11.
tbl. »Landsins« um »Höfuðstaðar«-
ritgerð Jónasar, og er það leitt,
því þar er ritað af góðgirni og
viti. Þar segir:
»Við grein Sig. Arngrimssonar
í síðasta blaði var ekki ráðrúm til
að bæta við atliugasemd af hendi
blaðsins.
Hvað vem að öðru leyti líður
viðureign þeirra S. A. og Jónasar
frá Hriflu, og hvort sem íelja ber
átölur liin.v .víðarnefnda heppilega
orðaðar eða ekki, þá lætur „Lai«d-
ið“ sér þó ekkí dyljast, að vand-
læting Jóna.sar fyrir hönd Eimsk.fél.
ér léttmæt í sjálfu sér. Verður og
eigi séð, að gi-ein hans í „Höfuðst.4,
ér S. A. réðst svo freklega á hér í
blaðinu, muni spilla eða getaspilt
tyrir félaginu á nokkurn hátt, þar
sem hún er berlega af velvilja rituð«.
Þessum sannleika í 11. tbl.
»Landsins« trúir Signrjón auðsjá-
anlega ekki, — ef hann hefir lesið
blaðið. En hina frámunalegu »hrá-
bullu«-illgirni »Mánamannsins« í
10. tbl. sama blaðs leggur Sigur-
jón til grundvallar í skrifi sinu.
Og eftir að hafa óvirt Jónas
saklausan samkvæmt þessum góðu !
heimildum, kemur þessi prúðmann-
lega klausa hjá honum:
»Og þessum svívirðingum og
ósannindum fleytir svo íitstjói’i
»Austra« út yfir landið hér eystra
og dregur ekki úr dytgjunum, alt
að ástæðulausu, bara af því hann
er einn af þessum makalausu
bannvinum og siðferðispostulum,
sem nú hafa það fyrir mark og
mið, að brennimerkja alla þá, sem
ekki eru bindindis- og b*nnmenn«
o. s. frv.
Gott væi’i að Sigurjón gætti nú
vel að því, hvort hann er ekki
að reyna að „brennimtrkja* og
»alt að ástæðulausu«.
Ég hefi ekki lesið grein Jónasar
í wHöfuðstaðnum«, en af Þ*í ég
þekki Jónas, efast ég ekki um að
ummæli »Landsins um greinina
séu réttmæt og er þvi óhræddur
að byggja á þeim.
Ekki hefi ég því »fleylt« neinu
af ummælum Jónasar »út um land-
ið í „Austra", ekki heldur bréflega
né munnlega, svo orð Siguijóns
um þetta eru bannsett ósannindi,
eintómt draumarugl og þykir mér
hann dreyma mig illa, og veit ég
ekki hvað til kemur að ég skuli
valda honum svo harðra svefnfara.
En fyrst Sigurjóni þyki.’ sér
sæma að reyna að bi’ennimerkja
mig með því að flækja mér að
ástæðulausu inn í þetta mál, skal
ég með nokkrum orðum skýra af-
stöðu mína til hvers eins málsað-
ila, sem hann telur mig — vísvit-
andi ósatt — hafa »fleytt út* ,sví-
virðingum, ósannindum og dylgj-
um“ um.
Eimskipafélagsstjórnin: Eg hefi
ætíð talið og tel hana enn vel
skipaða. Því aldi’ei komið til hug-
ar að álasa henni með einu orði,
hvorki í ræðu né riti. Tvisvar hefi
ég minst á hana í Austra:
1. í 8. tbl. þ. á. — Þar íita ég í
beim tilgangi að vísa á bug á-
sökunum er ég hafði heyrt
ýmsa fleygja í hennar garð.
Sá tilgangur er augljós afþess-
um orðum, sem þar standa:
„Það er enginn efi á þvi, að
stjórn Eimskipafélagsins reynir
ir að haga skipaferðunum á
sem hagkvæmastan hátt, svo