Stefnir - 02.03.1899, Síða 1

Argang. 24 nrkir. VcrðSkr., er-l
lemiis U kr. 50 ». Jiorgist fyrir
lok júiim. Uppsögn ógild nema
komin sje til útsölumanns l. okt.
STEFNIR.
Sjöundi árgangur.
Augl.kosta 75a.hver þuml. dálks
eða 12 a. línan af ranalegu letri
tiltölulcga meira af stærra letri.
þuml. 9Ó a. á 1. síðu. 15 a. línan
>r 2.
Akureyri, 2. marz.
1899.
Ár 1899, þann 15. febr, lijolt sú 7 manna
liefnd fund með sjer á Hjalteyri, er kosin
liafði verið á fjölmennum fundi að Fagraskógi
1. þ. m. t.il þess, að ræða um, og velja liina
heppilegustu lcið til þess, að hvaladrápi við
íslands strendur hætti framvegis.
Var fundarstjóri kosinn skólastjóri J. A.
Hjaltaiín, og til skrifara Stcf. Stefánsson í
Fagraskógi.
1. Var kosinn meðnefndarmaður Fr. Jóns-
son á Hjalteyri.
3. Tók þá til umræðu verslunarstjóri E.
Laxdal, og skýrði mjög ijóst og skorinort frá
þeim skaðlegu áhrifum gagnvart fiski- og
síldveiðum landsmanna, er hvalaveiðar Norð-
manna nú um undanfarin ár sýnast hafa vald-
ið. Fleiri af fundarmönnum ljetu skoðun
sína uppi í þessu máli, og kom þeim öllum
saman um, að allra frekustu líkur bentu til,
að hvaladrápið væri bæði porsk- og síldveiði
innfjarða bið stærsta mein.
3. Var jiá borið upp til atkvæða, livort
fundurinn óskaði, að með lögum væri bann-
að hvaladráp við strendur íslands, og var það
samþykkt með öllum samldjóða atkvæðum
nefndarnianna.
4. ]>á var framlagt skjal, er verslunarstj.
E. Laxdal hafði undirbúið, sem áskorun til
alþingis. Eptir ítarlegar umræður var það
að mestu óbreytt samþykkt og undirskrifað af
öllum nefndarmönnum.
Fundargjörð lesin, og fundi slitið.
Jón A. Hjaltalín Stefán Stefánsson
fundarstjóri, skrifari.
* *
*
Áskorun fundarins.
pað er alkunnugt, hve innfjarðafiskiveið-
ar hafa brugðizt hin síðari árin nærfellt alls-
staðar hjer við land, sumstaðar svo algjörlega
að til hallæris og manndauða horfir í þeim
sjávarsveitum, þar sem almenningur eingöngu
lifir af bátfiskiveiðum.
Botnverpingum hefir hingað til verið
kennt um þetta stórkostlega aflaleysi eingöngu,
en vjer álítum, að hvaladrápið við strend-
ur íslands hin síðari árin eigi engu síður þátt
í því.
Vjer höfum átt kost á því, að tala við
allmarga Norðmenn um þetta mál, og hafa
þeir allir sem einn maður lýst yfir því, að
það væri þeirra full sannfæring, að hvala-
drápið hjer við land mundi alveg eyðileggja
innfjarðaveiði. J>etta hafii ekki verið þeir
einir, sem stunduðu síldar- og þorskveiöár,
heldur og jafnvel líka menn, sem voru í þjón-
ustu norskra hvalaveiðamanna. Allir sögðu
þeir, að þetta væri orðin óræk reynzla í Nor-
egi, og þó að hvaladráp væri enn ekki bann-
að með lögum þar, þá væri flestir sjómenn
og aörir þeir, er skyn bæri á málið, orðnir
svo æstir út af þessu, að hvalaveiðamenn
bcfði ekki þorað, að skjóta þar hvali, og flytja
til lands hin síðari árin. J>etia væri aðalá-
stæðan fyrir því, að svo mörg norsk fjelög
hefði í seinni tíð flutt stöðvar sínar til íslands.
Ástæðuna fyrir því, að hvalaveiðar hefði
ekki verið bannaðar með lögum í Noregi,
kváðu þeir, að á þinginu væri meiri hlutinn
stóreignameun, sem margir ætti hlutbrjef í
hvalveiðaútgerðum, er gæfi góða vexti, og
sveitabændur, sem hvorki þekkti til málavaxta,
eða heiði nokkurn liug á, að kynna sjer þá.
Nú í vetur liöfum vjer frjett, að mál þetta
væri til meðferðar á þinginu í Noregi, og að
mikið útlit væri fyrir, að hvalaveiðar yrði
bannaðar við strendur Noregs.
Norðmenn þessir gjörðu oss skýra orsök-
ina til sambands þess, sem væri milli hvala-
veiðanna og aflaleysisins innfjarða, og bún er
sú, að hvalirnir reka síldina að landi,
og inn á firði, en þorskur og aðrar fiski-
tcgundir fylgja síldinni. Ef hvalur væri
ekki til að reka síldina, hjeldi hún sig í dýp-
inu, nema þegar hún á vetrum gengur upp
á grynnslin til að hrygna, eða ef kolkrabbi
rekur hana, en það er mjög stopult, og lítið
á það að treysta.
peir bættu því við, að jægar síldin gengi
að landi, til að lirygna, væri liún svo mögur
og lítilsverð, að það á engan bátt borgaði sig,
að veiða liana sem verslunarvöru.
Oss er nú afeigin reynd fullkunnugt, að
rökfærsla Norðmanna er sönn í þessu efni, þó
að oss dytti ekki í hug fyrri, að setja orsak-
irnar og afieiðingarnar í samband bvað við
annað, fyr en þeir bentu oss á það. Vjer
skulum leyfa oss, að benda á, að síðastliðið
sumar sögðu skipstjórar á fiskiskipum þeim,
sem úti voru í ágústmánuði og fyrri hluta
septembermánaðar, að þeir hefði sjaldan orðið
varir við eins mikla síld hjer úti fyrir, eins
og þá; það hefði mátt segja, að ein óslitin
síldartorfa hefði verið frá Ströndum og að
Siglunesi, en sú síld gekk aldrei inn á firði.
Hvalveiðamenn munu fyrst hafa byrjað
vei^i fyrir vestan land, og færðu sig svo aust-
ur og norður með landi, enda hafa þorsk- og
síldarveiðar mjög svo minnkað þar í þeim
veiðistöðum, sem hvaladrápið hefir átt sjer
stað úti fyrir, og lieita má, að á Eyjafirði
liafi enginn haust- eða vetraráfli verið.
I>að má að vísu segja, að iiskileysisár
hafi komið áður, og þá hafi ekki hvaladrápið
verið. En vjer ætlum, að svona langvarandi
aílaieysi á öllum fjörðum hafi ekki verið, sízt
síðan fiskiútgerð varð svo jafn almenn, og
vel stunduð, og öll tæki eins góð, og þau
nú eru.
En setjum nú svo, að full sönnun þyki
ekki fengin fyrir þessari skoðun vorri, að
hvalaveiðarnar eyðiieggi innfjarðaveiðar, þá
viijum vjer samt leyfa oss, að benda á það,
að hvalaveiðavnar stunda að eins útlendir
menn með útlendu fje, og allur ágóðinn, að
lítilfjörlegum tolii og útsvörum til einstakra
hreppa fráskildum, rennur til útlanda, en af
fiskiveiðunum á mikill hluti íslendinga að
liafa atvinnu sína og framfærslu. Finnst oss
því efaiaust, að gróði útlendinganna eigi að
verða ijettari á metunum en hættan á því,
að fiskiveiðar vorar geti eyðilagzt.
Ef okkert ætti að gjöra, fyr en öllum
þykir full reynsla fengin fyrir binu sanna í
þessu efni, gæti svo farið, að fiskiveiðarnar
væri þá eyðiiagðar um óákveðinn tíma, og
íieiri eða færri af íslendingum flúnir af landi
burt, eða dánir úr harðrjetti. »J>að er seint,
að byrgja brunninn, þegar barnið er dottið
ofan í,« en það er of seint, að byrgja hann
þá fyrst, þegar allir þeir, sem í hann geta
dottið, eru drukknaðir.
A7jer ætlum, að bezt yrði ráðin bót á
liættu þeirri, sem vjer álítum, að fiskiveiðum
vorum standi af hvaladrápinu, á þann hátt,
að bannað sje með lögum allt livaladráp í
landhelgi við strendur ísiands, og hvalveiða-
mönnum sje bannað, að flytja í landhelgi þá
hvali, er þeir skjóta lijer úti fyrir, eða nota
sjer afurðir þeirra í landi.
Nefnd sú, er kosin var vestan megin
Eyjafjarðar, til að láta í ljós álit sitt um þetta
mál, leyfir sjer því, af framangreindum ástæð-
um, að skora á hið háttvirta aiþingi:
ab semja lög, er banni allt hvaladráp
í laiidhelgi við sfrendur íslands, og
landflutning þeirra livala, er drepnir
eru utan landhelgi,
eða til vara:
að leggja svo liáan útflutningstoll á
lýsi og abrar afurðir bvalsins, ab ekki
geti svarab kostnaði, að reka þessa
atvinnu framvegis.
Á fundi á Hjalteyri, 15. febr. 1899.
Eggert Laxdal, Jóhannes Davíðsson,
Magnús Baldvinsson, M. Sigurösson,
Jón A. Hjaltalín, Stefán StefánssQn,
Jón Stefánsson, Friöiik Jónsson.
Stjórnarskrármálið.
Hvað verður gjört við stjórnarskrármálið
á þingi í sumar? Svona spyrja margir, og
það er engin furða, þótt það sje gjört, því
meiri hringlanda, en í því máli hefir komiö
fram, er eigi unnt að finna, en það er, vel
að merkja, bjá þingmönnumim, sem þessi