Höfuðstaðurinn - 05.01.1917, Blaðsíða 3

V
ið flytjist ekkert af fitu eða olíum.
Það er þó auðvitað að þess mundi
þó ekki þegar sjá staði. Þjóöverj-
ar eru menn til að mæta miklum
þrautum og þeir hafa búist vel við
erfiðum vetri.
Langa kistan.
Eftir Edgar Allan Poe.
---- Frh.
Eg hafði drukkið of sterkt te nokk-
ur kveld og svaf þess vegna mjðg illa,
já tvær nætur kom mér ekki dúr á
auga. Klefi minti sneri út að stóra
salnum, eins og klefar hinna ókvæntu
manna, en klefi Wyatts sneri að litla
salnum og var að eins rennihurð
rnilli klefans og salsins, sem eigi
var rent fyrir á nóttunni. Það kom
oft fyrir, þegar skipið valt, að dyrn-
ar opnuðust, og þegar enginn hirti
um að láta þær aftur, stóðu þær
opnar. Eg lét mínar dyr alt af standa
opnar vegna hita, og rúm mitt sneri
þannig, að eg gat^séð alt sem íram
fór í litla salnum, sérstaklega þeim
rnegin, sem kiefi Wyatts var,
Þær tvær næíur, sem eg gat ekki
sofiö, sá eg frú Wyatts fara út úr
klefa síuum hér unt bil kl. 11 og
ganga inn í tóman klefa, sem hún
dvaldi í, urtz maður hennar sótti
hana aftur að morgninum. Það var
Ijóst af þessu, aö þau voru ekki
samvistum. Þau höfðu hvort sinn
svefnklefa og biðu þess að líkind-
nm að verða skilin að iögutn, og
þetta var ið dularfulla við auka-
klefann.
HÖFUÐSTAÐURINN
Það var enn þá eitt, sera jók
forvitni mína og áhuga á þessu
máli.
Báðar næturnar, sem eg varð
andvaka og hafði séð frú Wyatts
fara út úr klefa manns síns, heyrði
eg einkennilegt hljóð inni í klef-
anum. Eg hlustaði í geðshræringu
nokkrar mínútur, og mér hepnað-
ist að komast fyrir orsökina. Hljóð-
ið kom frá verkfæri, sem Wyatt I
skrúfaði með lokið af löngu kist- >
unni, Eg sá greinilega þegar hann >
náöi lokinu af og setti það upp við
vegginn í klefanum. Þá datt alt
í dúnalogn, og eg heyrði aðeins
eitthvað, sem líktist ekka eða hálf-
kæfðu andvarpi og muldur, sem
tæplega heyrðist. Ef til vill var það
ímyndun sjálfs mín. Eg segi, mér
heyrðist það vera ekki eða and-
vörp, en þegar eg athugaði þetta
nánar, sannfærðist eg um, að það
h 1 y t i að vera ímyndun. Wyatt
hafði tekið lokið af, til þess að
skemta sér við að skoða gripinn
og var nú að láta í Ijós aðtíáun
sína á listaverkinu. Þegar fór að
Ijóma af degi, heyröi eg greinilegar
að hann negldi lokið á aftur, og
er hann hafði iokiö því, kom hann
alklæddur út úr klefanum og sótti
kouu sína.
Vér höfðum verið sjö daga t
hafi, er á oss skall ofsa landsunn-
anrok undan Kap Hatteres. Vér
vorum vel búin undir rokið, með
því að þaö hafði vofað yfir í marga
daga. Alt var undirbúið, og þegar fór
að hvessa, bjuggumst vér til að liggja
af oss storminn með brandsegli og
tvfrifaðri húnhyrnu. Þannig lágum
vér fjörutíu og átta klukkustundir,
og af þvt að skipið fór fyrirtaksvel
t' sjó, gaf lítið á. Eftir þetta óx veðr-
ið að miklum mun. Brandseglið
rifnaði í tætlur og hver sjórinn reið,
eftir annan yfir skipið. Þrír menn
skoluðust út af þilfarinu, setskálann
tók út og náleg3 alt sem upp stóð á
þilfarinu bakborðsmegin, Vér höfð-
um naumast jafnað oss eftir þetta
þegar húnhyrna rifnaðin í tirjur. Vér
settum upp stormsegl og burgutn oss
þannig í nokkrar klukkustundir.
Skipið valt minna en áður, Rokið
fór sífelt vaxandi, og það leit alls
eigi út fyrir, að það lægði bráölega.
Á þriðja degi, kringum kl. 5 féll
aftursiglan. Vér bisuðum nálega
eina klukkustund við að koma henni
í burtu, en áður en oss tókst það,
var oss sagt, að sjórinn væri orð-
oiðinn fjögra feta djúpur í lestinni.
Ofan á þetta bættist ólag á dælun-
um, svo að litlu tauti varð við þær
komið. Alt var oss andstætt.
örvílnan og uppþot varð nú um
alt skipiö. Vér reyndum að létta
skipið meö þvf að kasta nokkuru
af farminum fyrir borö og búta
sundur báðar siglurnar, sem eftir
: stóðu. Ett vatnið fór stöðugt hækk-
andi og dælurnar vóru í einlægu
ólagi. Um sólsetrið lygndi dálítið
og hafrótið lægði svo, að vér sáum
oss fært að bjarga oss á báti. Um
kl, 8 fór að rofa til í lofti og vér
urðum hughraustari, með þvt að
tungi var líka, sem betur fór, t fyll-
ingu. Eftir mikla erfiðismuni kóm-
um vér skipsbátnum á flot og allir
skipverjar og flestir farþegarnir skip-
uðu sér í hann. " Hann fjariægðist
oss óðum og náði inn í flóann við
Ocracoke eftir mikið voik og erfið
leika. y
Skipstjórinn varð eftir á skips-
flakinu, ásamt 14 farþegum, bein-
línis í þeirri trú að geta bjargað lífi
stnu á litla skipsbátnum, sem festur
var aftur á skipinu. Vér kómum
honum fyrirhafnarlaust á flot, en
það var hreint og beint kraftaverk,
að hann skyldi eigi velta um, þeg-
ar hann kom á sjóinn. Skipstjór-
inn og kona bans fóru í bátinn,
Wyatt og fjölskylda hans, herfor-
ingi frá Meliko með konu og fjór-
un börnum og eg sjálfur með
svörtum þjóni.
Auðvitað var ekki rúm í bátnum
fyrir annað en bráðustu nauðsynj-
ar, dálítið af matvælum og mun-
um, sem við gátum borið á oss.
Enginn hafði reynt að bjargaöðru,
Menn muni því geta iarið nærri
um, hve forviða vér urðum, þegar
Wyatt stóð upp og krafðist bein-
línis, að skipstjórinn sneri aftur, til
þess að hann gæti náð löngu kist-
unni.
— Setjist þér, hr. Wyaíi, hróp-
aði skipstjórinn reiður. Þér hvolfið
bátnum, ef þér verðið ekki rólegir;
skvettlistarnir eru nálega í sjó.
— Kistan mín! endurtók Wyatt
standandi. tg verð að ná henni.
Herra skipstjóri, þér g e t i ð ekki,
m u n u ð ekki neita mér um það.
Hún vigtar svo sem ekki neitt. f
nafni móður yðar, t nafni himins-
ins, t nafni sátuhjálpar yðar, leyfið
Þjóðin og einstaklingurinn.
1Ö
Svo að ungi maðurinn tapar þá 2500—3000
kr. á þessu erfiði.
En þá kemur annað tii athugunar.
Á þessum 10 árum hefir maðurinn tram-
fleytt fénaði á landinu og á þeim fénaði
hefir liann aflað þessara 2500—3000 kr. og
meira þó, ef alt fer skaplega, — afurðir
reiknaðar eftir því verði, seni landafurðir
voru í fyrir stríðið.
En hvaðan koma honum peningar til þess
að koma upp þessum fénaði?
Þess ber að gæta, að auk þess sem hann
vann að landinu, þá var hann t kaupavinnu
mikið af slættinum og stundaði fjárgeymslu
eða eitthvað annað að vetrinum. Eitthvað
ætti honum að vinnast inn á þennan hátt.
Það er einnig margreynt, að fénaður marg-
faldast furðu fljótt hjá einhleypum mönn-
Um, ef þeir sækjast eftir að eignast kvikfé,
þótt annað verði uppi á teningnum hjá fjöl-
skyldumönnum.
Þegar öllu er á botninn hvolft, þá má
fara afarilla, ef þessi maður þolir ekki sam-
jöfnuð við meðal lausingja, sem hefir f þessi
10 ár hringlað úr einu í annað og vitan-
•ega oft haft vasana fulla af peningum, en
úm leið haft sinn skerf af þeirri sýki, sem
20
svo mjög þjáir slíka menn á þessu aldurs-
tímabili — eyðslusýkinni.
Væri hægt aö gera þetta »móðins«, eg
tala nú ekki um, ef þessir landkrabbar næðu
jafnháum sessi í hugum ungu stúlknanna
og meðal búðarmaður eða skrifari þá mundi
margur stórhuga unglingur leggja út á þessa
braut.
Svo getur hver og eínn athugað með
sjálfum sér, hvaða áhrif þetta hefði á hugs-
unarhátt þeirra manna, setn þessa stefnu
tækju.
En þetta eru loftkastalar, munu menr. segja.
Oetur verið. En ef það er ekki eitthvað í
þessa átt, sem stefna á, til þess að ala upp
sjálfstæða menn í sveitum, og ef það er
ekki á einhvern hátt líkan þessum, sem
ræktun landsins næst fljótast og einstak-
lingnum hentungast, þá er leiðin vandfund-
in. —
Því er ekki neitað með þessu, að fyrir-
tækjum sem þarf mikið té til, þurfi hið op-
inbera að hrinda af stað og reka þau í
stórum stíl.
En unga kynslóðin við sjávarsfðuna ?
Er nokkuð hægt að gera fyrir hana í
þessu efni?
21
í kaupstöðunum œtti ekki að vera mikiít
vandi að finna ráð, þar sem hlutafélög og
ýms framleiðslufyrirtæki eru á prjónunum.
Þjóðfélagið ætti að sjá um, að þar væru
félög, sem altaf veittu móttöku fé unglíng-
anna til ávöxtunar, ef þeir óskuðu. Viss-
um upphœðum ætti að veita móttöku í
senn. Það yrði fastara en á sparisjóðum
og ekki eins auðvelt að grfpa til þess.
í flestum kauptúnum cru einnig óræktuð
lönd, sem taka mætti til í þessum tilgangi.
Hugmynd þessi þyrfti að vísu ítarlegri
skýringu, en eg set hana hér fratn í fáum
dráttum, sem eg vona að nœgi til þess að
hver og cinn skilji.
Það á þá að gera ungiingana að gróða-
bralismönnum, munu menn segja.
Það er einmitt mín hugmynd, að fá unga
manninn sern fyrst til þess að taka þátt f
baráttu hinna fullorðnu. Þvf fyr sem hann
ræðst í eitthvað, því fyr vex honum ároeði
og sjálftraust, og því betra, ef hann nýtur
aðstoðar og leiðbeiningar hinna reyndati.
Eg hcfi margan mann hitt, sem hafði
öll skilytði til þess að ráðast í sjálfstæða
baráttu cn vantaði aðeins eitt, — traustið
á sjálfuti'. sér.