Norðurljósið - 01.04.1893, Síða 3

39
Heimskautsnóttin byrjar.
Eptir N. Juel-Hansen.
Seinast í október hvarf sólin á bak við fjöllin í suðri.
í>á hófst heimskautsnóttin. Hún varir í fjóra mánuði.
Ekki kom þó þessi langa nótt yfir oss allt í einu.
Fyrst framan af var hálfrökkur nokkrar stundir á
hverjum degi, svo að leysa mátti af hendi öll vana-
leg störf við þá skímu.
En rökkrið varð æ skammvinnara með hverjum
deginum, sem leið og loks var það úti með öllu. Þá
gekk hin niðdimma nótt í garð og með henni bloss-
uðu upp hin furðulegu norðurljós. Þau sáum vjer
því nær á hverjum degi, ýmist skær eða dauf. Stund-
um voru þau eins og dauf ijósglæta, eða eins og fá-
einar skínandi ijósdoppur á lopthafinu, stundum voru
þau eins og geislar, sem titruðu og brunnu með sjón-
glepjandi hvitum eða rauðum loga. Þau kviknuðu
út við sjóndeildarhringinn, og þeyttust alllangt upp í
loptið, námu þá staðar, breiddust svo út um himin-
inn eins og slegin með töfrasprota. Meðan áþví stóð,
kom nýtt ljós f'ram á öðrum stað eins og kerfi af
eldgeislum, er breiddist út eins og blævængur, dofn-
aði síðan og dó út, eða það var eins og löng og gull-
rauð fortjöld er ýmist væru brotin saman eða rakin
sundur, svo sem væru það eldbylgjur, er bærðjist fyr-
ir vindinum. Öll þessi furðulegu himinljós köstuðu
bjarma yfir jörðina, svo hvergi bar skugga á, því að
þau komust hvervetna að. Ekki sýndust þau svífa
hátt í lopti og oss furðaði næstum á því, að vjer
skyldum ekki heyra þytinn af fiugi þeirra.
Það var tíðast að norðurljósið var eins og geisiandi
logi, sólhvítur eða glóandi rauður. Út frá honum
gengu geislar, sem uxu og skiptust í skínandi fána,
komust upp í miðja himinhvelfinguna og urðu þar
að stórum Ijóshjáimi eða eldhvolfi, sem ljómaði af öll-
um litum og dó smátt og smátt út síkvikandi.
Þessi furðusjón var næstum því eina fagnaðarsjón-
in, sem bar fyrir augu vor á þessari löngu heimskauts"
nótt; náttúran hafði eigi annað betra að bjóða. Eeynd"
ar var okkur nokkur huggun í því, að horfa á nið-
dimman himininn, sem blíkaði af óteljandi stjörnum.
Þær komu hvorki upp nje gengu undir, heldur fóru
þær hringför um himinhvelfinguna éins og tunglið.
Þegar það kom upp fyrir sjóndeildarhring skínandi
bjart, gekk það í hring og var á lopti 8—10 daga
í senn.
Þetta var nú öll lýsingin frá náttúrunnar hálfu.
Hún var sannarlega fögur, en eigi nógu mikíl. Vjer
urðum því að láta lampana loga í skipinu öllum
dægrum.
Jeg hjelt, að jeg vissi, hvað kuldi væri, en nú komst
jeg að raun um, að það var mesti misskilningur.
Kuldinn, sem jeg hafði áður vanizt, var ekki annað
en blíður og þægilegur vorylur í samanburði, við
frost það, sem heimskautsnóttin hafði í för með sjer.
Frostið gerði fyrst vart við sig með því, að öll
sponsgöt frusu á tunnunm okkar, þeim, sem einhver
lögur var í. Ef tinstaup var látið standa í fimm mín-
útur, þá var botnfrosið, það sem í því var, hvort sem
það nú var öl, vatn eða te. Neyzluvatn höfðum vjer
áður sótt- í læk, er rann skammt þaðan, en nú botn-
fraus hann; vjer urðum þá að höggva upp glerharða
ísmola og bræða þá og hafa það vatn til drykkjar.
Allur reiðinn á skipinu hvíthjelaði og strengir og járn-
stengur varð svo stökkt að vjer urðum að fara mjög var-
lega með það. Á þilfarinu var lítið lúkugat; þar
höfðum við gengið út og inn ; en nú varð það svo
fullt af ísstönglum, að engin leið var að nota það
til þess lengur. Vjer neyddumst þá til að nota í þess
stað stórar dyr, sem við höfðum sett á hlið skipsins.
í hvert sinn er hurðin var opnuð, streymdi inn í
skipið þykkt gufuský og fjell þar niður eins og hrím.
Upp úr ofnpípunum þeyttust purpurarauð ský og
þegar vjer önduðum frá oss, þá þjettist andgufan svo,
að hún var líkust reyk af skammbyssuskoti.
Öll matvæli vor urðu steinum harðari og skiptu svo
skringilega líkjum, að varla var hægt að vita, hvað
í tunnunum var, nema það stæði skrifað utan á þeim.
Þurrir ávextir, sem við höfðum, voru frosnir saman
og engu líkari en tilhöggnu grjóti. Vjer reyndum
margt, en loksins datt oss það ráð i hug, sem átti
við og það var að berja allt í sundur, bæði ávextina
og kisturnar, sem þeir iágu í, með stórum öxum og
þýða svo molana. Læknirinn hafði heilmikið af
súkkulaði í lyfjabúðinni. Vjer urðum líka að höggva
það sundur með öxum; molarnir voru líkastir svört-
um tinnusteinum. Kolið var orðið líkast gljásteins-
flögum ; ef vjer þurftum til þess að taka, brutum
vjer með hvössu eggjárni mola út úr því. Púðursykrið
var á að líta eins og sandsteinn. Það söguðum vjer
sundur. Fyrst skiptum vjer sykurtunnunum í tvo
jafna parta og síðan söguðum vjer hæfilega þykka
hleyfa af hálftunnunum. Nú slógum vjer stafina ut-
an af hleyfunum með öxi eða hamri; að því búnu
var hleyfurinn engu líkari en stórum, grófgerðum hverfi-
steini.
Smjörið var eiginlega sá hlutur, sem minnst hafði
breyzt og hægast var að fást við. Vjer þurftum ekki
að hafa annað við það en hamar og meitil; þá stökk
það sundur eins og gler með skeljabroti líkt og þeg-
ar tinna er slegin sundur.
Ekkert af matvælum vorum var eins seigt eins og
kjötið. Vjer hjuggjum og hjuggjum af alefli, en ax-
irnar unnu ekki á því. En það, sem ekki vinnst með
afli og ákafa, það tekst með þrautgæðinni; vjer tók-
um stóran og sterkan járnkarl og gátum svo náð nokkr-
um bitum út úr því. Annars höfðum vjer það ráð,
að ieggja kjötið inn í skiprúmið hjá ofninum, til þess
að þýða það; en langur tími gekk til þess. Ef vjer
ljetum inn litla tunnu fulla af kjöti, þá var ekki orð-
ið þýtt lengra inn en tveir þuml. eptir tvo daga. Þar
fyrir innan var kjötið harðfrosið. Þá tókum vjer yzta
lagið utan af og biðum svo aptur í tvo daga, þar til
ofninn hafði þýtt aðra skorpuna til.
Það var enginn smáræðishiti, sem slík kjöttunna
svelgdi i sig, þar til að innihald hennar var allt orð-
ið þýtt. Og allan þennan hita tók hún frá oss úr
farþegjarúminu. en þar var þó ekki of mikið fyrir,
því að hvað mikið sem vjer kynntum, þá sat gióhvít
og glitrandi hjelan á veggjunum og þó vjer værum
inni, þá gengum vjerí ullarfötum og skinnfötum og
höfðum enda fyrir vitunum.
Yjer höfðum kvikasilfurs-hitamæii; hann hjekk ut-
an á skipinu, en kvikasilfrið fraus, (því að það frýs
við 40° kulda), og varð eins og að blýkenndri málm-
stöng. Eptir það gátum vjer ekki notað annað en
vínandamæla. Ef vjer ljetum skeið niðurí hálfvolga
mjólk, þá fraus mjólkin utan á henni áður en vjer
komum henni upp í okkur. Ef vjer ætluðum að gefa
drengnum, sem stóð á brunaverði fyrir oss, heitt púns,
var það orðið að ísmöl, áður en hann hafði kom-