Óðinn - 01.09.1905, Page 2

r
42 ó Ð I N N .
eru á næsta fjárhagstímabili ákveðin 800 krónur
á ári.
Þorsteinn er vart meðalmaður á hæð, fremur
grannvaxinn og hefur verið heilsutæpur. Hann er
glaðlyndur maður og ræðinn. Kærustu umræðu-
efni hans eru trúmál og skáldskapur og mun
einginn geta svo við hann talað leingi, að ekki
berist talið að öðruhvoru þessu efni, og fer hann
hvergi dult með lífsskoðun sína.
Utan úr heimi.
III. Vilhjálmur Tcll.
Síðan Schiller reit sagnaleikinn » Wilhelm Tell«,
er Tell orðinn að þjóðhetju Svisslendinga og hjer-
að hans, Úrí, orðið að sama skapi frægt og fjölsótt,
einkum þann tíma sumars, þegar bæjarmenn í
Altdorf leika sjálfir leik þennan. Hann minnir þá
á dáðríkasta kaflann úr sögu þjóðarinnar, og sá
dagur, er Altdorfarnir leika, er talinn hreinasti
þjóðhátíðardagur þar um sveitir, enda sækir þá
múgur og margmenni að Altdorf.
Altdorf liggur skammt frá Rígí, sem er einstakt
fjall sunnanvert við Vierwaldstáttervatnið. Við
systir mín höfðum verið í Altdorf skömmu áður
og virl fyrir okkur styttuna, sem Svisslendingar
hafa reist Tell. Hann heldur þar hendinni að
höfði sveinsins, sonar síns, eins og hann sje að
lofa forsjónina fyrir, að honum auðnaðist að skjóta
eplið af höfði hans án þess að verða sjálfum hon-
um að meini. — Nú vorum við komin upp á Rígí,
og fagurt er útsýnið þaðan yfir Fjögraskógafylkin,
þegar gott er veður. En við höfðum hreppt
versta veður upp fjallið, slagviðri og þrumuveður
svo hatrammt, að eldingunni sló tvisvar niður rjett
fyrir framan okkur. Þetta var þó að eins til að
minna okkur á leikinn, og þegar við komum upp
á tindinn slotaði veðrinu um stund. Útsýnið var
ekki mikið; það sást rjett yfir að Altdorf og yfir vatn-
ið, sem lá blágrænt fyrir fótum okkar, undurfagurt.
Þarna niður við vatnið hefst einmitt leikritið.
Það byrjar á því að lýsa helstu dráttum úr sveita-
lílinu í Sviss. Það hefst ineð saung. Saungur berst
upp frá vatninu, dillandi þýður eins og blævakin
bára, — það er saungur fiskimannsins. Saung ber
úr hlíðunum eins og bjölluhijóm, -—þar fer hjarð-
sveinninn með hjarðir sínar. Saungur liljómar of-
an að eins og ernir hlakki; þar er Tell á gemsu-
veiðum; stendur hann uppi yfir og þeytir horn sitt.
En þrumuveðrið er í aðsígi. Hinn óþægilegi,
andheiti »fön«-vindur blæs af tindunum. Menn
vita á hverju þeir eiga von og allir flýja til byggða,
ofan að vatninu. Svo tystur óveðrinu á. Þrumu-
veðrið kemur eins átakanlega fram eins og í inn-
gángnum að músik Rossinis við leikinn. Alt leik-
ur á reiðiskjálfi, alt ætlar um koll að keyra. Það
er fyrirboði óstjórnar þeirrar og kúgunar, sem er
að ríða yfir landið.
Tell bjargar strax manni, sem flýr undan þræl-
um fógetans, fer með hann í veðrinu, þó einginn
annar þori, yfir vatnið, og skýtur honum undan.
Atriði þetta í leiknum minnir mjög á Brand Ibsens,
þar sem Brandur fer yfir fjörðinn, en einginn þor-
ir með lionum að fara nema Agnes. Eingin er þó
Agnes í hátnum hjá Tell, og Hedvig' kona hans
situr heima. Hún er gæflynd kona og ann
svo manni sinum, að lnin gerir fremur að telja
hann ofan af stórræðunum en hvetja hann til
þeirra, og henni blöskrar það, þegar Tell er að
hætta lífi sínu fyrir aðra, eins og hann gerir svo
þráfaldlega.
En nú er að öðru að hyggja. Austurríkis-
menn geysa yfir landið. Rán og spellvirki hefjast.
Fógetar keisarans svívirða konur Svisslendinga,
kasta eign sinni á jarðir þeirra og gripi, blinda
feður þeirra og hneppa syni þeirra fjötrum. Gessler
er þeirra verstur, og hann skapraunar Úrí-búum
með því að heingja liatt keisarans á staung á torg-
inu í Altdorf; ætlast hann til að bændur sveigi
svirann og taki ofan fyrir hatti keisarans.
En bændur Fjögraskógafylkjanna, sem aldrei
lutu neinu erlendu valdi, una þessu illa og bind-
ast svardögum á Rutli um að verja land sitt og
eignir gegn Austurríkismönnum. Þeir bindast sam-
tökurn um að vinna kastala þeirra fógetanna. En
hvar er Tell, hinn sjálfkjörni fyrirliði þeirra?
Teller fáskiptinn og einginn fleiprari. Honum
er lítt gefið um allar ráðagerðir; hann vill lieldur
sýna það í verki, að hann ann þjóð sinni. Hann
segir einum svardagamanninum það, að hann
kunni ekki við þetta ráðabrugg, en þurfi þeir sín
við í verki, megi þeir senda sjer orð.
Svo er Tell einu sinni sem optar á gángi á
torginu í Altdorf. Þar hángir hattur keisarans og
þar er Gessler að láta gera sjer virki. Tell leiðir
son sinn úngan við hönd sjer og er að tala við
hann um liin sólauðgu Iönd fyrir sunnan Alpafjöllin.