Suðurland - 07.08.1915, Blaðsíða 1

SUÐURLAN
Alþýðublað og atvinnumála
Y. árg.
Eyrarbakka 7. ágúst 1915.
Nr. 29.
„SUÐURLAND'1
*
kemur út á laugardögum. Tekið
við auglýsingum í prentsmiðjunni;
þar er einnig, afgreiðsla og inn-
heimta. Auglýsingaverð: kr. 1,50
fyrir þumlunginn á fyrstu síðu, en
kr. 1,25 á hinum. Smá auglýs-
ingar borgist fyrirfram.
Sparisjóðir á þingi.
Stjómin heflr nú í þriðja sinn
lagt „trumv. um sparisjóði“ fyrir
þingið, og er það gleðilegur vottur
um umhyggju hennar fyrir slíkum
þjóðnytja stofnunum, sem spari-
sjóðir eru. Tveir eru aðalkostir
sparisjóða: þeir ávaxta fje fyrir
almenning og veita hinu innlagða
fje út í viðskiftalífið. Verða þeir
á þann hátt til þess að koma
nokkuð talsvert í veg fyrir það,
að fje liggi ónotað heima, eða þá
að því sje sólundað fyrir þá sök
einá að ekki sje tryggur staður Lil
að geyma það. Engin stofnun er
einhlít til að tryggja þetta hvort-
tveggja til fullnustu, en ómetanlegt
gagn hafa sparisjóðir gert í þá
átt; því neitar enginn.
Þar sem nú tilvera sparisjóðanna
byggist á innlögðu fje, þá er einkar
mikilsvarðandi að almenningur
beri traust til þeirra á allan hátt;
enda ófært að leyfa slíka starfsemi
sem þeir hafa, nema fjársafnendur
geti óhultir trúað þeim fyrir fje
sínu. Þetta er það líklega, sem
vakað heflr fyrir stjórninni, fremur
eu það að takmarka starfsemi
sparisjóðanna. Sjerstök ástæða er
tii að halda við sparisjóðunum hjer
á landi, þar sem svo er strjálbygt,
vegalengdir miklar og fjármagn
lítið í landinu; veitir eigi af að
nota það til hins ítrasta.
Sparisjóðirnir íslensku hafa vorið
misjafnlega giftudrjúgir, sumir hafa
aukið veltufje sitt ár frá ári og
engu fje tapað svo teljandi sje,
aðrir hafa hjarað við sult og seyru
og lognast út af að lokum. Margar
orsakir geta legið ti) þessa ham-
ingjumunar, og h'klega eigi ávalt
hinar sömu, en það er bert að
þing og stjórn ætti eigi að láta
þetta mál afskiftalaust. Stjórnin
heflr nú þrisvar kveðið sína vísu
hálfa, en þinginu aldrei tekist að
botna.
Stjórnarfrumvarpið, sem nú ligg-
ur fyrir þinginu, leggur mesta
áherslu á að settur verði sjerstakur
umsjónarmaður sparisjóða, og
nefndin sem kosin var til að fjalla
um málið, hefir líka lagt mesta
áherslu á það atriði og klofnað í
þrent, fimm manna nefnd. Iíjer
verður ekki farið út í ágreining
nefndarinnar, því hún mun mæla
sjálf fyrir sinum gjörðum. Aftur
er nokkur ástæða til að benda á
sumt, som nefndinni hefir ekki
orðið að sundutþykki.
Fyrst er þá það, að sparisjóðum
sem geyma 50000 kr. innistæðufé
eða meira, er gert að skyldu að eiga
auk varasjóðs, innistandandi í
L a n d s b a n k. að minsta kosti
3°/0 af innistæðufjenu samanlögðu,
eða „að hafa í vörslum sínum
ríkisskuldabrjef o. s. frv. fyrir
siíkri upphæð". Hversvegna er
hjer skipað fyrir um að geyma
ijeð endilega í Landsbankanum
einum? Það er eins og gengið
sje að því vísu, að traust og lip-
urð Landsbankans sje nú svo mik-
il, að annað jafngott geti ekki
hugsast, því síður betra. Látum
það þá svo vera, ef eigi fylgdi sá
annmarki, að ekki stendur eitt orð
um það, hverja vexti sparisjóðir
eigi að fá af þessu fje. Rjettast
væri áð þeir væru skaðlausir af
béssari ráðstöfun, ekki þarfari on
hún er. Þá kemur sami andinn
í 17. gr. um geymslu varasjóðs,
þar sem gert, er ráð fyrir, að alt
að 5 °/o innstæðufjenu sje geymt
á sama hátt og hinir 3 %. Það
verður samtals 8% af innstæðu
fjenu sem þannig er dregið úr
veltu, og má vel vera að ekki
veiti af því til tryggingar. En góð
er þá ekki meðferð fjárins, ef til
svo mikils þarftil að taka að jafnaði.
Einfaldara virðist að auka vara-
sjóðinn sem mest má og gera
h a n n sem tryggastan; það vekur
traust á stofnuninni, eigi síður en
þessi sundurliðun.
Ilvað er átt við með þessari
grein í frumvarpinu:
„Fje það sem lagt heflr Vorið í
sparisjóð, að vöxtum meðtöldum,
er undanþegið iöghaldi, meðan það
stendur þar“.
Skyldi manri vera vísað þangað
með aurana sína, þegar skuld-
heimtumennirnir koma ? Yerra
gat það verið.
Annars er margt gott í frumv.
og lög um þetta mál þuifa að
koma.
Nú á síðustu stundu frjettist
það, að n. d. hafi þegar felt burtu
öll ákvæði um eftirlit. har með
væti þá fallin meginstoðin undan
frumv., að skoðun stjórnarinnar,
ef satt væri.
Efri deild fær þá frumv. meiðsl-
um marið og undir henni er það
þá komið, livort það verður lækn-
að eða látið lognast útaf einu
sinni enn.
Einna rjettast væri að vísa mál-
inu enn til stjórnarinnar til frek-
ari undirbúnings. Ætti sá undir-
búningur m. a. að vera fólginn í
þvi, að leitað væri álits allra sýslu'
nefnda á landiriu, þar sem spari-
sjóðir eru og stjórna sparisjóðanna.
sjálfra, því enginn mun neita því,
að þeim kemur þetta mál við.
Það er illa til fundið að stjórnin
leggi frumv., um slíkt efni sem
þetta, fyrir þingið, án þess að gera
hlutaðeigendum kost á að segja
álit sitt um málið. Svo mun það
þó hafa verið um þetta mál.
Alþingi.
Á leiðinni eru þessi frumvörp
til laga:
Um breyting á jlögum 30. júlí
1909 um sóknargjöld. Flutnm.
Hákon Kristófersson.
Rafmagnsveitur. Lokið í e. d.
Breyting á lögum 8, okt." 1883
um bæjarstjórn á ísaf. Stjórnar-
frumv.
Um að selja hálfa Möðruvelli í
Hörgárda). Flutnm. Magn. Kr,
Breyting á fátækralögum 10.
nóv. 1905. Flutnm. Hákon Kr.
Löggilta vigtarmenn. Flutnm.
Magn. Kr. og Matth. Ólafsson.
Ullarmat. Afgreitt frá e. d.
Bann á útflutningi frá íslandi á
vörum inntluttum frá Bretlandi o.
fl. Afgreitt í e. d.
Mat á lóðum og löndum í Rvík.
Stjórnarfrv.
Sjerstakar dómþinghár í öxna-
dals- og Árskógarhreppum. Flm.
St. St. og H. Hafstein.
Stofnun kennaraenrbættis i líf-
færameinfræði og sóttkveikjufræði
við Háskóla íslands. Fiutnmgsm.
Guðm, Hannesson.
Spatisjóði. Stjóruarfrv.
Fjáraukalög 1914—1915. Stjfrv.
Fjáraukalög 1912—1913. Stjfrv.
Landsreikninga 1912—1913.
Afhending á landi til stækkunar
kirkjugaiðsins í Reykjavík. Stjfrv.
Framlenging á gildi laga 3. ág.
1914 um ráðstafanir á gullforða
íslandsbanka, innstæðufje i bönk-
unr og sparisjóðum og á póstávís-
unum. Stjórnarfrv.
Heinrild fyrir ráðh. íslands tii að
leyfa íslandsbanka auka seðla-
upphæðina. Stjfrv.
Framlenging á gildi iaga nr. 30
22. okt. 1912 o. s. frv. (um vöru-
toll). Stjfrv.
Heimild fyrir ráðh. til að skipa
nefnd til að ákveða verðlag á
vörum. Stjfrv.
Breyting á lögunr 3. okt. 1903,
um aðra skipun á æðstu umboðs-
stjórn íslands (um 2 ráðherra).
Stjórnarfrv.
Breyting á lögum 11. júlí 1911,
um Stýiinrannaskólann í Rvík.
Stjórnarfrv.
Stofnun vjelstjóraskóla í Rvik.
Stjórnarfrv.
Atvinnu við siglingar. Stjfrv.
Breyting á lögunr um stofnun
landsbanka (3 bankastjóra. Stjfrv.
Atvinnu við vjelgæslu a gufu-
skipunr. Stjörnarfrumv.
Póstsparisjóði.
Breyting á skipun prestakalia
(tvö frumvörp). ♦
Veitingu prestakalla.
Breyting á lögum um ritsíma
og talsíma. (Bj. Þorl., Kr. Dan.).
Breyting á lögum um vegi (tvö
frumv). (Bj. J. og Sv. B., Bj. Kr.).
Deimild fyrir landsstj. til ráð-
stafana út af Norðurálfuófriðnum.
Dýrtíðarnefnd.
Breyting á bannlögunum (Bj. Þ.)
Stofnun hæstarjettar á íslandi
Bj. J. (Sama frumvarp og Jón
Þorkelsson flutti 1909).
Maurdrepandi aukabað á sauðfje
(B. J.).
Breyting á sveitastjórnarlögunum
Guðm. Ól. (Um leynilega atkvgr.
við kosningar í sveitastjórn og
sýslunefnd.
Breyting á fræðslulögunum (tvö
frumvörp) Matth. Ól. og Karl F.
Breyting á lögum um innl.
brunabótafjel. M. Kr., Matth. Ól.
Um mælingar á túnum og mat-
jurtagörðum. Flutnm. Þór. Ben.
og Sig. Sig.
Frumvarp til laga um stofnun
kennaraembættis í hagnýtri sálar-
fræði við Háskóla íslands. Flutnrn.
Matth. Ól., J. Jónsson, Sv. Björnss.
1. gr. Við Háskóla íslands skal
stofna kennaraembætti i hagnýtri
sálarfræði.
2. gr. Kennarinn í þessari grein
skal hafa á hendi vísindalegar til-
raunir til að bæta vinnubrögð í
landinu. Að öðru leyti hefir hann
sömu skyldur og ijettindi sem
prófessorar við háskólann.
Frumvarp til laga um bann
gegn tilbúningi áfengra drykkja o. fl.
FJutningsm. Björn Þorláksson.
1. gr. A íslandi er bannað að
brugga eða búa til áfenga drykki.
En það er áfeugur drykkur eftir
lögum þessum, sem í er meira
en 2Vi% af víanda eða alkohoÚ
að rúmmáli,
2. gr. Það er og bannað að
gera áfengi, sem er eða gert heflr
verið óhæft til drykkjar, aftur
drekkandi.
3. gr. Brot gegn 1. gr. varðar
200—2000 króná sektura.