Þjóðviljinn - 02.04.1939, Blaðsíða 2

Sunnudagurinn 2. apríl 1939.
Þ-JOÐVIIJINN
þlÓfSVILJINN
Otgef andi:
Sameiningarflokkur . alþýtiu
— Sósíalistaflokkurinn —
Bitst jórar:
Einar Olgeirsson.
Sigfús A. Sigurhj artarson.
Bitstjórnarskrifstofur: Hverf-
isgötu 4 (3. hæð), sími 2279.
4ígreiðslu- og auglýsingaskrif-
stofa: Austurstræti 12 (1.
hæð) sími 2184.
4skriftargjald á mónuði: .. .
Reykjavík og nágrenni kr.
2,50. Annarsstaðar á landinu
kr. 1,75. 1 lausasðlu 10 aura
eintakið.
Víkingsprent h. f. Hverfisgötu
4. Sími 2864.
Frnmvarp Sðsíalistailokkslns nm
nýsklpnn Atvegsmðla og stofnnn
Baksfungumenn
Madrid er fallin. Lýðveldis.
Spánn er fallinn. Ein þau féllu
rkki fyrir vopnum Franco9.
Pau féllu fyrir rítingnum aft- I
an frá, fyrir bakstungumönn-
lunum. — En spanska þjóðin er
ekki sigruð, þó hún sé nú svik
!n í hendur fjandmönnum sín-
Btn. Meðan nokkur Spánverji
er til, verður frelsisbaráttan
háð og þrátt fyrir öll svik og
þrátt fyrir hrannmorð FranooS
mun spánska þjóðin sigrast á
böðlum sínum að síðustu.
mm
„Engin borg er óvinnandi, e£
asni hlaðinn gulli kemst innum
hlið hennar“, sagði Filipua
konungur Makedóníu. Fasismi
má segja að svo lengi hafi hann!
von um sigur sem einhverjir
svikarar leynast meðal and-
stæðinga hans.
Spánska lýðveldið vtajr tví-í
svikið. Fyrst að undirlagi Hitt-
ers og Mússolinis af eiðxiofum,
sem trúað hafði verið fyrirstöð
um í hernum áfram. Síðan að
undirlagi Chamberlains ogi
Bonnets, af varmennum, sem
lýðveldisstjórnin ekki varaðisig;
'á í tíma. 1
Fyrri uppreisnin, Franoos.var
uppreisn yfirstéttarinnar, hins
eðlilega og fædda fjandmannsi
lýðræðisins. Pað var framferði
úr þeirri átt, sem alþýðan alltaf!
gat átt von, á iog alltaf á að bú-
ast við. i
Síðari uppreisnin, CasadoSj
ogBesteiros, var rýtingsstunga
hugleysisins og lítilmennsk.
unnar, leiguþýjanna. Pað erein
af ógæfum Iýðræðis nútímans,
hve lengi slíkir menn, sem yf-
ir svikum búa, geta leynst inn
an vébanda þess. Pað eru spill-i
ingarmerki hnignandi auðvalds-
skipulags, sem hér koma íljós.
Mútuþeginn, ógeðslegasti fylgi
fiskur borgaralega lýðræðisins,
hirtist hðr í sinni Ijótustu mynd.,
Pau svikafyrirbrigði, sem voru
næstum óhugsandi eðá eins-l
dæmi í sögu frelsisbaráttú
þjóðanna fyrir hundrað árum,
eru orðintíð nú. Ogþaðsem er
ægilegra tákn um siðferðislega
hnignun hjá ákveðnum mönn-
um, sem enn dirfast að skýla
sér undir grímu lýðræðisins,
— menn fyrirverða sig ekkifyr
ir að hæla svikunum og státa
sig af níðingsverkum annarra.
Morgunblaðið þorði aldrei að
taka eins ákveðna afstöðu með
Franoo og gegn lýðræðisstjóra
inni, — eins og Alþýðublaðið
tók með uppreisnarstjórn Casa-
dos og gegn hinni löglegu
stjórn Negrins.
Casado og Go. ætluðu sér-i
staklega að kaupa sér hylli Fran
oos með því að ofurselja hon-
Hér birtist orðrétt frumvarp
Sósíalistafokksins um nýskipun
útvegsmálanna. Futnuingsmenn
eru ísleifur Högnason, Ein-
ar Olgeirsson, Héðinn Valdi-
marsson.
1. gr. Ríkistj. skipar 7 manna
útvegsmálaráð. Atvinnumála-
ráðherra skipar 3 menn,1 í ráð-j
ið ,en hlnir 4 skulu tilnefndirt
af þessum aðilum: Tveir skulú
kosnir af útvegsmönnum eftirl
reglum, sem atvinnumálaráð-
herra setur, og tveir kosnir í
almennum kosningum í sjói
mannafélögum landsins eftir
reglum, sem atvinnumálaráð-
herra setur.
Otvegsmálaráð skal skipaðtil
þriggja ára í senn, og skulu
jafnframt skipaðir jafnmargir
varamenn eftir tilnefningu og
skipun sömu aðila. Meðlimirút-
vegsmálaráðs skulu vera bú-
(settir í Reykjavík eða nágrenni.
Stofnanir þær, sem tilnefna
menn í útvegsmálaráð, getaþó
skipt um aðalmenn og vara-
menn að ári liðnu frá síðustu
tilnefningu, enda komi sam-
þykki ráðherra til.
Nú vanrækir einhver framan
greindra stofnana að tilnefna
menn í ráðið, og skipar ráð-
herra þá mann í hans stað.
Atvinnumálaráðherra skipar
síðan 1 af þessum 7 mönnum
formann ráðsins og annan vara-
formann, til eins árs í senn,
og nefnist formaður ráðsinsút-
vegsmálastjóri.
Heimilt er ráðinu að ráða
sér fulltrúa til að annast’ dag-
leg störf, svo og aðstjoðarfólk
eftir því ,sem nauðsyn krefur
og lög þessi mæla fyrir um.
2. gr. Tilgangur útvegsmáía
ráðs er: Að vinna að nýskipun
útvegsmála, að hafa eftirlit
með rekstri útgerðarfyrirtækja
útvegsmálaráðs
og aðstoða útgerðarmenn í mál1
um. sem nánar er ákveðið í lögj
um þessum.
3. gr. Útvegsmálaráð hefur
með höndum:
1. Að fýlgjast með bókhaldi
og rekstri íslenzkra útvegs-
fyrirtækja (endurskoðun).
2. Að gefa út aflaskýrstur og
aðrar skýrslur, sem sjáv,ar-
útveginn varða.
3. Að hafa eftirlit méð vél-
um í skipum fiskveiðaflot-
ans.
4. Að aðstoða útvegsfyrirtæki
með leiðbeiningum og ráð-
Ieggingum um þau mál,
sem útgerðinni viðkoma.
5. Tilraunir með nýjar veiðí-
og verkunaraðferðir.
6. Að afla afurð" - r t
vegsins nýrra markáða.
7. Að halda uppl fræðstu fyr-
Ir þá, sem fiskVeiðar stunda,
stofna til námskeiða -eða1
skóla fyrir fyrir vélgæzlu-
menn, fiskiskipstjóra og
fískimenn, þar sem íögð sé
áherzla á, að kennd verði
meðferð fiskjar, veiðarfæra
og annað það, sem að fisk-
veiðum lýtur og miðar að
því, að gera reksturinn hag-
kvæman.
8. Að hafa eftirlit með því,
aðl í byrjun hvers veiðitíma
sé nægileg beita til í Iand-Í
ínu og gera tímanlegar ráð-
stafanir til þess að svo sé.
9. Að hafa eftirlit með inn-
flutningi nýrra véla í veiði-
skip og ákveða um, hvaða
tegundir megi flytja inn í
Iandið.
10. Að hafa með höndum styrk
veitingar og verðlaun til út'-
vegsmanna af opinbera fé.
um Negrin, Del Vajo, Passíon-i
aríu og aðra helztu leiðtoga lýð
veldis-Spánar. Það var því allt
til gert að reyna að ná þessum
leiðtogum lifandi, en það tókst
ekki. Peim tókst að komast und
an — og eiga eftir að koma aft-
ur til Spánar til að stjórna frels-
isbaráttu alþýðunnar þar.
En klíkan í Burgos hvæsti af
reiði og blóðþorsta yfir að fá
ekki að murka lífið úr Negrin,
Del Vajo og Passí/onaríu. Og'
úti á íslandi hvæsti lítill blóð-
þyrstur hópur með —( í leiðaraí
Alþýðublaðsins — yfir að ekki
skyldi takast að myrða Passíon
aríu, Negrin og aðrar beztu hetj
ur Spánar. — Eins og Franoo
fengi ekki nóg að myrða samt.
Blóðþyrst kommúnistahatur
Alþýðublaðsritstjórans Jónasar
Guðmundssonar í þessu tilfelli
minnir átakanlega á atburð, er
gerðist í alþjóðlegu verklýðs-
hreyfingunni fyrir 20 árum.
Pýzkir liðsforingjar, sem
stjóra Eberts hafði kallað sér
til hjálpar í bardögunum( við:
verkalýðinn í Berlín, höfðuskot
ið niður 14 verkamenn einn dag
inn í janúarbyrjun 1919. Bíað
sósíaldemókratisku stjórnarinn-
ar skrifaði að verkamenn lægju
þarna skotnir en Karl Lieb-
knecht og Rosa Luxemburg
lægju ekki á meðal þeirra. Pað
átti að sýna verkamönnunum,
hve svikulir foringjar þeirra
væru. Nokkrum dögum seinna
voru þau Karl og Riosa bæði
svikin í hendur afturhaldsins í
Berlín og myrt. Blóðþorsta
kommúnistahataranna var full-
nægt.
Við héldum að flestir, sem
einhvern snefil hafa af ábyrgð
artilfinningu gagnvart verklýðs-
hreyfingunni, hefðu fengið nóg
af bróðurvígum, hefðu skilið að
með blóðinu, sem úthellt var
15. jan. 1919 hefði fasisminnver
ið kallaður yfir þýzku þjóðina.
En svo er það auðsjáanlega
ekki. Það eru enn til menn, sem
hrópa á blióð kommúnista og
vinstri jafnaðarmanna til aðfæra
með því fórnir á altari fasism-
ians, - pg dirfast samt að kenna
sig við lýðræði og alþýðu. En
það að þessir menn hafa flúið
verkalýðinn á sínum heimastað
eftir að’ hafa leitt yfir hann
sundrung og eyðingu og reyna
svo með bandalagi við fjár-,
málabraskarana að kúga hana
og kljúfa, — það sýnir hvert
ferill þeirra liggur. Samúð
þeirra með verstu svi|kuram ver-
aldarsögunnar og hróp þeirra
á blóð verklýðs og lýðræðis-
leiðtoganna, sýnir á hverju ís-
lenzka alþýðan má eiga von,
frá þeim.
Spánska alþýðan hefur nú
fengið einhverja þá dýrkeypt-
ustu reynslu veraldarsögunn-
ar. íslenzka alþýðan þarf að
læra af þeirri reynslu ,efhún
á að komast hjá því að upplifa
i hana á sjálfri sér.
11. Úthlutun verkunarleyfa,
verði þau fyrirskipuð.
4. gr. Starfsvið útvegsmála-
ráðs er allt landið, sem skipt
er upp í umdæmi oftir reglu-
gerð, sem atvinnumálaráðherra
setur.
5. gr. I hverju umdæmi hef-
ur útvegsmálaráð skrifstofur,
og fer fjöldi þeirra eftir tölu
verkstöðva og staðhátta. Skrif-
stofum hvers umdæmis veitir
forstöðu útvegsmálaráðunautur,
sem launaður er og ráðinn af
útvegsmálaráði og starfar und-
ir yfirumsjón þess. Við ráðn-
ingu útvegsmálaráðunauta ska!
þess gætt, að þeir hafi stað-
góða þekkingu og reynslul í út-
vegsmálum. Auk þess ræður'
útvegsmálaráð á hverja skrif-'
stofu bókhaldsfróðan mann og
annað starfsfólk, ef mauðsyn
krefur. Ennfremur skal ráðinn
í hvert umdæmí starfsmaður,'
sem hefur sérþekkingu á vél-'
um, og hefur hann með hönd-
um stöðugt eftirlit með vélum'
veiðiskipa í umdæminu og
vínnur á vegum skrifstofu út-1
vegsmálaráðs.
6. gr. Störf skrifstofu útvegs-
málaráðs eru í því fólgin:
1. að aðstoða útvegsmenn með
bókhald sitt.
2. Að fylgjast með rekstrí
allra útvegsfyrirtækja við-
komandi staðar.
3. Að hafa stöðugt eftirlit með
ástandi og hirðingu véla1
veiðiskipaflotans.
4. Að gefa útvegsmálaráði
skýrslur um rekstur útvegs-
fyrirtækja á staðnum, afla og
önnur mál, sem sjávarútveg-
inn varða. I
5. Að aðstoða útvegsmenn með
leiðbeiningum og ráðlegg-
ingum um öll mál, sem sjáv-
arútveginum við koma.
7. gr. Skylt skal útvegsmönn-
um að láta útvegsmannaráði,
útvegsmálaráðunautum ogskrif-
stofum útvegsmálaráðs allar
upplýsingar í té viðvíkjandi
rekstri og framlagi útgerðar
sinnar. Allar upplýsingar, sem
þannig era gefnar og ekki eru
almenns eðlis, ber viðkomandi
starfs- og embættismönnum að
fara með sem einkamál. Upp-
lýsingar þær, sem útvegsmála-
ráð aflar sér þannig, skal það
nota til þess að auka þekkingu
útvegsmanna á hagkvæmum
rekstri og í þágu sjávarútvegs-
ins að öðra leyti.
8. gr. Útvegsmálaráðunautum
er skylt að gefa útvegsmálan
ráði skýrslur eftir hverja ver-
tíð (útvegstímabil) um rekstur
hvers einstaks útvegsfyrirtæk:-
'is í sínu umdæmji, I skýrslunum;
skulu vera upplýsingar um á-
stand og hirðingu skipa, véla
og veiðitækja, um hirðingu afl-
ans og um aðferðir og aðstöðu
við verkun hans. Ennfremur
skulu fylgja skýrslum þessum
ýtariegar upplýsingar um mál
og ástand útvegsins í umdæm-
inu. Skýrslur þessar skulugerð-
ar eft:r beztu vitund.
Skvlt skal útvegsráði að se-da
þeim lánsstofnunum, sem Iána
viðkomandí útvegsfyrirtækjum
fé til útgerðar, afrit af skýrsl-
um þessum. \
9. gr. Kostnaður af starfsemi
og ráðstöfunum útvegsmálaráðs
greiðist úr fiskimálasjóði. Þó
skulu útvegsmenn umdæmis
greiða skrifstofuhald útvegs-
málaráðfs í umdæminu að hálfu.
Skiptist þessi hluti kostnaðar-
ins á útvegsmenn eftir afla-
magni skipa þeirra.
10. gr. Fiskimálasjóður skal
vera undir umsjón atvinnumála-
ráðherra. Fé sjóðsins skalverja
samkv. 11. gr. laga þessara.
Tekjur fiskimálasjóðs eru:
1. Ríkisstjórninni er heimiltað
greiða úr ríkissjóði 550000
kr ájrlega til sjóðsins af út-
flutningsgjaldi sjávarafurða.
2. Við útflutning fisks og fisk-
afurða, annara en síldaraf-
urða, skal greiða gjald í sjóð-
inn, ‘er nema 1/2% — hálfum
af hundraði — af verðmæti
þeirra, miðað við fob-verð.
Pó getur ríkisstjórnin ákveð-
ið að undanskilja fisk og
fiskafurðir, sem sendar eru
til útlanda í tilraunaskyni.
Skilagrein fyrir því, hvernig
sjóðnum er varið, skal árlega
fylgja landsreikningi.
11. gr. Ríkisstjórninni erheim
ilt að veita stofnunum, félög-
um og einstaklingum lán eða
styrk úr fiskimálasjóði tilþess,
er hér greinir:
1. Að koma á fót niðursuðuverk
smiðjum fyrir sjávarafurðir
eða styrkja niðursuðuverk-
smiðjur, sem fyrir eru.
2. Að kaupa hraðfrystitæki í
þau frystihús, sem samkv,.'
áliti ráðherra og útvegsmála-
ráðs eru vel sett og hæf tit
þess að frysta fisk til útflutn-
ings, þó ekki yfir 15000 kr.
á hvert hraðfrystihús.
Ennfremur til að reisa hrað-
frystihús fyrir fisk á þeim
stöðum, þar sem mest nauð-
syn er fyrir hendi, allt að
Vt kjostnaðar, þó ekki ' yfir
2000 k'r. á hvert hraðfrysti-
hús. Þau hraðfrystihús, sem
reist hafa verið síðustu tvp
árin, svo og þau frystihús,
er á sama tíma hafa klomið
upp hraðfrystitækjum tit
fiskfrystingar, geta einnig
orðið hlunninda þessara að-
njótandi.
3. Að styrkja félög söjómanna
verkamanna og annara til að
kaupa í til;r,aunaskyni togara
með nýtízku vinnslutækjum,
og má styrkur nema allt að
25% — tuttugu og fimm af
huhdraði — af kostnaðar-
verði, enda leggi oigendur
fram 15—20% — fimmtán til
tuttugu af hundraði — af
verðinu. Félagið sé stofnað
undir eftirliti útvegsmíhráðs,
og er öllum sjómönnum,
verkamönnum og öðrum,
sem fúllnægja ákveðnum al-
mennum skilyrðum, er nefnd
in setur, heimil þátttaka.
Þeim ,sem fá styrk til togara-
kaupa, er óheimiit ,að veð-
setja skip, er stvrkur hefur
verið veittur til, fyrir hærri
fjárhæð en kostnaðarverði,1
að frádregnu framlagi fiski-
málasjóðs. Nú er slíkt skip
selt, og skal þá endurgreiða
fiskimálasjóði þann hlutasölu
verðsins, sem er hlutfallslega
jafn framlagi sjóðsins, til
togarakaupanna, þó því að-
eins, að veðhöfum sé áður
fullnægt um greiðslu veð-
skulda samkvæmt framan-
sögðu. 1
4. Að gera tilraun till að veiða
með nýjum aðferðum eða
nýjum veiðarfærum og leita
nýrra aflamiða.
5. Að verka fisk eða aðrarsjáv-
arafurðir með nýjum aðferð-
um, leita nýrra markaða fyr-
ir sjávarafurðir, svo og til að
auka sölu þeirra á hinun*
eldri og annað það, er týtur
að viðgangi sjávarútvegsins.
Ríkisstjórainni er heimilt, iel
henta þykir, að fela útvegs-
málaráði einu ýmsar fram-
kvæmdir samkvæmt framan-
skráðu ,eftir nánari fyrirmæl-
um ráðherra. ;
Ríkisstjórninni er heimilt áð
veita bezt reknu útvegsfyrirtækj
unum eða einstaklingum, sem
hjá þeim vinna ,verðlaun úll
fiskimálasjó^i. Við úthlutun,
verðlauna ber að takatilgreina:
Hirðing skips og vélar, veiðar-
færa og meðferð fiskjar.
Útvegsmálaráð annast iuití
veitingu lána, verðlauna og
styrkja úr fiskimálasjóði, sam-
kv. þessari grein, ,tölul. 4. og
5., að fengnu samþykki ráð-
herra.
12. gr. Útvegsmálaráð tekur
við öllum störfum, réttinduitt
og skyldum, sem fiskimála-
nefnd era falin í lögum nrj
75 frá 1. des. 1937, nema þeim,
sem ákveðin eiju í 14. gr. tölul;
1.—3., svo og öðrum þeim, sem
falin kunna að verða öðrum að-
iljum með sérstökum laga-
ákvæðum. !
13. gr. Með lögum þessumi
er úr gildi numin 1., 2., 13.
og 14. gr. laga nr. 75 1. des.
1937, um fiskimálanefnd, útftutn
ing á fiski, hagnýting markaða
o. fl., svo og öll þau ákvæðí
nefndra laga og önnur laga-i
fyrirmæli, sem brjóta í bág við
lög þessi.
14. gr. Lög þessi öðlast þeg-
ar giUdi.
Greinargerd:
Með framvarpi þessu er til
ætlazt, að styrkur við útveginn
af hálfu ríkisins sé fólginn I
aðstoð, sem sérfróðir mennlá^
útvegsmönnum í té, til þess að
stuðla að því, að útgerð verði
rekin á heilbrigðan og hag-
kvæman hátt. Sú kenning hei-
ur verið um langt skeið efst á
baugi meðal þeirra, sem látaj
sig þessi mál skipta, að útgerð-
ina beri annaðhvort að styrkja
með útflutningsverðlaunum eðá
gengislækkun. í
Hvor þeirra leiða ,sem fariri
yrði, myndi ekki geta fleytt
þeim hluta útgerðarinnar, sem
rekinn er með tapi til lang-
frama nema síður sé. 1 fyrsta
lagi væri ógerningur að greiða
úr ríkissjóði útflutningsverð-
laun, svo neinu næmi, því einS
og kunnugt er eru fiskiveiðarn
ar aðalatvinnuvegur þjóðarinn-
ar ,og enginn atvinnuvegur ann-
ar fær um að leggja fram fé tij
starfsemi hins opinbera, og
| halda jafnframt uppi tapreknum
i útgerðarfyrirtækjum með stvrkj
1 um. Slíkir styrkir myndu ekki
heldur, þótt fáanlegir væru á
neinn hátt bæta þá búskáparj
háttu, sem nú era á ýmsurri
útgerðarfyrirtækjum og aji
ment er viðurkennt að þurfiað
breytast. j
Qengislækkun myndi heldur
ekki stoða. Að sjálfsögðu
myndi sú ráðstöfun verða
einhver ávinningur fyrir stór-
útgerðina 1—2 fyrstu árin,
eða á meðan hið núverandi á-
stand í verðlagi og verkkaupi
væru að þokast upp til jöfnun
ar því tjóni, sem allur þorri
þjóðar biði af gengislækkun
í hækkuðu verðlagi á lífsnauð
synjum, auk þess sem á geng-
islækkuninni myndi einnig
verða fjöldi annarra ann-
marka, og þá ekki sízt hættari
FRAMHALD Á 3. SlÐl