Þjóðviljinn - 08.11.1940, Blaðsíða 2

Þjóðviljinn - 08.11.1940, Blaðsíða 2
Föstudagur 8. nóvember 1940. DJðfiVILJlNN tUðSVIUlNM Otgefaadi: Sampiiningarftokkttr aijjýöu — Bósialfctfaflokfcurinn. Kitetjórar: Einar Olgeiræon. Sigfúb A. Sigurh jartarson. Kitstjóra: Hverfísgötu 4 (Víldngs- prent) ¦ámi 5BT0, AtgníMn «g aagr/vincaakrlf sUfa: Auatarstrati 12 (1. kwð) súni 2184. Askriffcargjaid & máauoi: Reykjavík og nigranni kr. 2.50, AnnarMtaðar á. land- inn kr. 1,75. í lamsaaoru lð anra eintaktð. Vikittgsprént k.f., Hverfísgötu Sígurför hræsn~ ínnar Morgunblaðið skrifar leiðara sinn i gær «m forsetakosningarnar í Bandaríkjunum undir fyrirsögninni „Sigur lýðræðisins". Og Morgunbl. þykist allt í einu vera fylgjandi lýðræði, gegn einræði og ofbeldj. Þær eru krampakenndar, til- raunimar, sem Morgunblaðið gerir nú til að dyljast undir lýðræðis- grimunni. Hvar stóð Morgunblaðið, þegar lýðræði og einræði háðu sinn sorg- lega hildarleik á Spáni? Morguu- blaðið tútnaði út af hatri tii lýð- ræðisstjórnarinnar á Spáni, kallaði hana í fyrirlitningarskym „rauð- liða", en hóf Franpo til skýianna og vegsamaði landráðalýðinn og eiðrofana sem „þjóðernissÍRna". — Morgunblaðið heimtaði söfnunina til styrktar spánska lýðræðinu bann- aða á Islandi. Það efaðist enginn um það þá, að Morgunbl. var hatramasta and- stæðingablað lýðræðisins á Islandi. Og hvernig var afstaðan til Hitl- ers og þýzka fasismáns? Þá sýndi jnnrætið sig ekki síð- ur. Þegar Göring lét kveikja í Rík- isþinghúsinu og kenndi. kommún- istum, þá var Morgunblaðið eitt hinna erfáu blaða í Evrópu, sem téku undir með Göbbels <og notuðu Rikisþinghúsbrunann til kommún- istaæsinga. Það var þá Morgunbl. sem spurði, hvort bíða ætti með klommúnistaofsóknirnar hér þangað til það logaði við Austurvöll. Og síðan gátu hvorki Morgunblaðið né Vísir leynt því hvemig þau titruðu af fögnuði við hvert spor, sem fas- isminn steig fram á við. „Samein- ing þýzku þjóðarinnar!" hrópaði Mogginn, þegar Hitler hertók hið litla Austurriki. „Friðurinn tryggð- uaj!" æpti þetta blað, þegar Cham- berlain sveik Tékkóslövakíí^ í hend- ur Hitlers. Og Morgunblaðið t6k að birta greinar um auð Ukraínu, til að undirbúa menn undir næsta sameiginlegt skref Hitlers og Chamberlains. Og Vísir hóf merki Gyðingahatursins á Islandi, sýndi á að samkvæmt vísind'um (Rosen- bergs!) þyrfti ekki nema 53 Gyð- inga til að eyðileggja hinn íslenzka kynstofn, og þvi ætti að hrekja Strfðlð gegn mannkynlnn Ræða flntl af Halldóri Kiljan Laxness 7. nóv. 1940 Mér finnst að á afmæli verka- lýðsbyltingarinnar; í ár sé okkur fátt hollara en að líta í kring um okkusr á það sem er að gerast i auðvalds [ heiminum. Það vill svo vel til, að öfl heimsauðvaldsins eru nú að verki á alveg sérstaklega hreinan og ótvíræðan hátt án nokkurs veru legs hálfkáks, eða að minnsta kosti eigum við erfitt með að gera okk- ur í hugarlund að kapítalisminn geti komizt nær því að njóta eðlis síns til fullnustu en hann gerir á þessum dögnm. Svd það er óhætt að óska kapítahsmanum 1il ham- ingju að því leyti. Boðskapur og inntak kapitahsm ans hefur æfinlega verið strið: það á aö heyja þrotlaust og til- hliðnmarlailst stríð im gæðí jarðarinnar, stríð miUi þeirra . sem framleiða og hinna sem eíga, strið um aftjakstur vinnunnar, strið um auðinn, stríð um jörðina yfir- leitt, stríð um öll mannleg verð- mæti. Það er kenning kapítalismans að einn hópur, sem einhver til- viljun — glæpur eða „verðleikar" •— hafa veitt aðstöðu þar til, eigi að hafa sérréttindi í heiminum á kostnað annarra manna, réttindi til að svæla undir sig gæði jarðar- innar á kostnað annarra manna, vinnuafl annarra manna, og af- rakstur vinnunnar, þannig að skipt- ing gæðanna sé sú, þegar bezt lærur, að annar aðilinn fái i sinn hlut lágmark þess sem til þarf að landflóttamenn þá, er flúö höfðu ofbeldi Hitlers, frá okkur. Þetta eru blöðin, sem þykjast vera með lýðræðinu í dagi. Og þarf ekki langt að Veita tiL að finna skýrmgarnar á afstöðu þeirra. Ef fhórsurum eða samsvarandi auðmaimaklíkum erlendis (t. d. Ju- an March á Spáni, skuldugri junk- ^rastétt í Þýzkalandi,* „200 fjöl- skyldunum" i Frakklandi) stendur hætta af þvi," að alþýðan kunni (að raota lýðræðuð i sína þágu, þá er lýðræðið í augum Morgunblaðsins „óstiórn", .yrauðliðar", .veinokun" ,yeinræði". Og þá ber tafarlaust að berja slikt lýðræði niður á Hitlers visui. En ef lýðræðið er meinlaust grey, sem hlýðir hverju kalli Tbors- aranna eða slíkra auðmannaklíkna, þá má lýðræðið lifa — þá er Morg unblaðið skjól þess og skjöldur. Og það er auðsiáanlegt að Morgunbl. trays'ir auðvaldinu í Banc"ar:kiunum, vel til að nota lýðræðið í þágu Morgans & Oo. Þessvegna hrópar það nú um „sigur lýðræðisins" jafn ákaft og það hrópaði upp sigra Hitlers iog Francos forðum. En það gætir þess vel að minn- ast ekki á „sigra rýðræðisins" í Indlandi á meðan: fangelsun Nehr us! ' hann geti haldið áfram að strita, en hinn aðilinn hirði gróðann af vinnu hans. Síðan er skipulag kapí talismans með þeim hætti, að auð- fyrirtækin sjálf heyja strið hvert við annað bæðíi I smáum og stór- um stíl, í hinu smáa um verzlunina í einu þorpi, í hinu stóra um heims markaðinn. Þessar imibyrðis-«tnd- stæður kapítalismans hafa á seinai árum meira og meira hnigið að þvi að taka á sig mynd iwldugra Halldór Kiljan Laxness. heimshrjnga, sem keppast um að skattleggja heiminn, eins og t. d. ensk-ameríski olíuhringurinn, og gera riki og landsstiórnir að verk færum sínum í baráttu, sem tekur yfir alla jörðina. í hverju auðvaldsþjóðfélagi eru einhver sérstök imðfyrirtæki og fjárplógsmenn, sem hafa náð að- stöðu til þess að draga til sin af- raksturinn af vinnu þjóðarinnar. Heimsvcldin aftur á móti eru þau auðvaldsfyrirtæki, sem náð hafaað- stöðu til að halda uppi arðráni ekki aðeins jnnan srns heimaHands, heldur út í Trá, á nýlenduþióðunum og hinum svokölluðu annars flokks rikium, hinum fiármagnssnauðu ríkj um. Heimsveldin eru kapítalistar á alþióðamæhkvarða, stefna þeirra er sú að stunda sem víðtækust arð rán, hvar sém því verður við kom ið á heimskringlunni, þau standa {þrotlaust í 'meira eða minna opin- berri styrjöld sín á milli, kappkosta að gera alla iörðina í senn að þrætu epli sínu og vígvelli. Við lifum á tímum, þar sem heimskapítalism- inn má heita dreginn saman í fjórar höfuðeiningar, sem berjast um heimsvöldm, berjast um öll lönd, allar þjóðir, alla menn og víla ekki fyrir sér að stofna öllum verðmæt- um mannkynsins í hætru vegna þessa stríðs síns. Þessar fjórar kap ítalistisku höfuðeiningar, sem berj ast um heimsyfirraðin, eru auð- vald Stóra-Bretlands, Bandaríki- anna, Þýzkalands og Japans. Öll önnur kapítalistisk lönd eru ýmist nýlandur, undirgefin riki eða lepp- ríki einhvers þessara fiögurra heims velda, eða allra í sénn. Þessi fjög- ur auðvaldsriki eru verkfæri, vopn og vigi voldu'gra auðfélaga og arð- ránsfyrirtækia, sem eDu í stríði við allt mannkynið. Það eru þessir fjórir kapítalistisku höfuðaðiliar, er berjast gegn ölhim þjóðum heims- ins, sínum eigin þjóðum fyrst ¦aP' fremst, og hafa þá einu hugsjón að kúga allt mannkynið, þrælka það og ræna. Sú opinbera styrjöld, sem nú hefur staðið eitt ár, og virðist þó aðeins vera að hefjast, skap- ast af andstæðunum milli þessara samkynja höfuðræningja heimsins, þar sem hagsmunir þeirra rekast á. Eftír síðustu heimsvaldastyijöld kapitahsta tókst að bægja þýzka auðvaldirru frá aðstöðu til þess að geta orðið ræningi af fyrsta ftokki, á heimsmælikvarða, og sú meðferð á þýzkum kapítalisma, að stugga honum frá iötunni og gera hann aðeins að annarsflokks ræningja, er orsökin til hins blöskranlega æð- is, sem einkennir framferði hans umfram önnur heimsveldi á þess- um tíma. Munurinn á framferði þýzku heimsvaldastefnunnar og a. m. k. hinnar brezku og bandarisku er hverjum manni augljós, það er eins mikill munur og á hungruðum úlfi, sem eltir allt lifandi uppi, á fannbréiðum vetrarins, til að éta það, og söddum rólegum úlfi í sum arhlýium skógi þar sem veiði er nóg. Það heimsvaldastríð, sem við lifum nú eru fyrst og fremst átök hungraða þýzka úlfsins við hinn sadda og feita bróður sirin, brezka kapítalismarm. Þýzki kapítaUsminn heimtar að fá aðstöðu til að arð-. ræna heiminn, hvað sem það kost- ar, eins og bræður hans. Hann heimtar nýlendur, heimtar tæki- færi til að fá að féfletta annars flokks-ríki með fjármálavaldi, heimtar heimsforustu sem auð- valdsríki. Til að geta fylgt fram þessari kröfu sinni sem fastast hefur þýzki kapítalisminn samein- að alla krafta hins þýzka þj'óðfé- lags undir einn vilja, um eina kröfu, lagt allt undir eitt spi.i, gert alla hluti aðra að hégóma- málum, gerzt reiðubúinn að fórna öllum verðmætum þýzku þjóðar- innar fyrir þá hugsjón að geta orðið höfuðræningi heimsins. Þessu takmarki nær hann ekki nema með því að hnekkja hinum gamla, gróna brezka kapítalisma, sem skapazt hefur við ólíkar for- sendur á mörgum öldum. Það er þennan sjónleik sem kapítalistar bjóða okkur upp á að skoða þau misseri sem eru að líða. Við fáum tækifæri til að sjá heimskapítai- ismann opinbera fyrir okkur sitt rökrétta innihald. Við sjáum þetta meinvætti fyrir okkur í allri sinni nekt og komumst að raun um að morð og tortíming mannlegra Verðmæta er hið eina sem það fær áorkað, hið eina sem það skilur, hið eina sem það táknar. Við viss- um áður að normalt form kaítal- ismans er stríð, stríð er eðli hans og takmark í hinu smáa sem hinu stóra. Og við vissum að þar sem stríð er kapítalistiskt normal- ástand er allur kapítalistiskur friði ur aðeins grimuklætt stríð. Nú sjáum við heimskapítalismann starfa að hundrað hundruðustu í samræmi við eðli sitt. Við sjáum að normalástand heimsvaldastefn- unnar er heimsvaldastríð — og getur aldrei orðið annað. Það er óhugsanlegt að eðli, innihald eða takmark kapítalismans geti nokkru sinni orðið annað en þetta. Þann dag sem stríð, múgmorð og tortíming mannlegra verðmæta er hætt að vera eðli og takmark kap- ítalismans og heimsvaldastefnu hans, þann dag er kapítalisminn og heimsvaldastefnan liðin undir lok. Það hefur löngum verið stærsta eynd mannanna að þeir voru of góðir, of hrekklausir, of gæfir og trúgjarnir, of ófúsir á að ætla óvinum sínum íllt. Við þurfum ' ekki annað en virða fyrir okkiur soldáta kapítalistanna. Við sjáum heila heri mjakast áfram eins og tröllaukna skepnu eftir þjóðvegum Iandanna, teymda af agentum. kapítalismans út i fíflsleg stríð fyrir málstað kapítalistanna. En höfum við þá rétt til að ásaka allt þetta góða, einfalda og hrekklausa fólk um að það aðhyllist málstað kapítalista og heimsvaldasinna ? Fjarri fer því. Múgurinn er í eðli sínu einkennilega saklaus skepna, það er ótrúlegt hvað ófyrirleitnir agentar geta teymt hann langt frá sínum eigin málstað, i^trúlegt hve áróðursrugl kapítalista og heimsvaldasinna getur villt honum sýn íum einföldustu hluti. Ef nógic svívirðilegir agentar hafa í senn vald á hinum réttu sálfraðilegu meiulum og kunna að nota pau, er ekkert því til fyrirstöðu að þeir geti teymt snauðan múginn út í hvaða heimsku og voða sem vera skal fyrir málstað heimsvalda- sinna og til að vernda eignir kapí- talista. Vitur maður hefur sagt ið hermennska sé hin lægsta teg- und þrælahalds sem mannkynið þekkir, en það er einmitt þessi þrælkun heilastarfseaiinnar, sem kapítalistar framkvæma á múgn- um með áróðri sínum, sem gerir hermennsku í þagu þeirra ekki að- eins lægstu tegund þrælahalds, heldur hina svívirðilegiuistu. En það er athyglisvert um mannlegt eðli, að þótt óvjnum þjóðanna, kapítalistum og heims- valdasinnum, geti tekizt með áróð- ursrugli að sigrast á skynsemi múgsins, gera heilastarfsemi hans og ályktunargáfu sér undirgefna eins og t. d. hinum óða þýzka kapítalisma, nazismanum, hefur tekizt við þýzku þjóðina, þá hef- ur þó náttúran gætt manninn öðru líffæri sem er að ýmsu leyti gáfaðra en heilinn, eða getur að minnsta kosti komið vitinu fyrir hann þegar komið er í algert ó- efni, og þetta líffæri er maginn.. Með útvarpi, blöðum, skólum, kvikmyndum, bókum, kirkjum og þviumlíku virðist mega teygja og toga hjarta múgsins og heila til fylgis við hinar fáránlegustu kenn ingar kapítalista og heimsvalda- í D A G ep næsfsfDasti 9.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.