Þjóðviljinn - 15.05.1945, Síða 4

ÞJÓÐVILJINN — Þriðjiiclagur 15. maí 1945
Dtgefandi: SameiningarflokkuT alþýSu — Sósíalistaflokkurinn.
Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Sigurður Guðmundsson.
Stjómmálaritstjórar: Kinar Olgcirsson, Sigfús Sigurhjartarson.
Ritstjórnarskrifstofa: Áusturstrœti 12, sími 2270.
Afgreiðsla og auglýíingar: Skólavörðustíg 19, sími 218ý.
Áskriftarverð: í Reykjavík og nágrenni: Kr. 6.00 á mánuði.
Dti á landi: Kr. 5.00 á mánuði.
Prentsmiðja: Víkingsprent h.f., Garðastrœti 17.
Sýnum vilja í verki
Vér höfum dáð hetjubaráttu Norðmanna og Dana í ræðu og
riti. Vér höfum látið orð, full ástríðu, falla úm bróðurhug vom
í garð þessara frændþjóða vorra. Vér höfum gengið þúsundum
saman á fund sendiherra þeirra sigurdaginn og hyllt þá og
þjóðir þeirra af meiri fögnuði og fjálgleik en oss er tamast að
sýna. Vér höfum og safnað fé til að létta hma sárustu neyð
þessara þjóða. Allt er þetta gott og sjálfsagt, en sjálfsagðast er
að sýna nú enn betur en orðið er viljann í verki og gera þá
skyndisöfnun, sem ríkisstjórnin beitir sér nú fyrir til hjálpar
Norðmönnum og Dönum, svo veglega sem auðið er.
Vér íslendingar þekkjum eina hlið stríðshörmunganna:
Vér þekkjum þann harm, sem er að þúsundum kveðinn,
þegar synir og dætur þjóðarinnar falla fyrir'vígvélum óvinanna.
Mannfall vort í þessu stríði jafnast á við mannfall margra þeirra
þjóða, sem tekið hafa þátt í stríðinu á vígvöllimum sjálfum, og
er að tiltölu meira en mannfall þeirra sumra. Samfara þessu
þekkjum vér þau óþægindi, sem leiða af missi framleiðslutækja
og skorti.á efnivið til að endumýja þau, svo og skort á efni til
húsagerðar. Aðrar erfiðar hliðar stríðsins þekkjum vér lítt eða
ekki. Vér höfum haft gnótt fæðis og klæða. Atvinna og af-
koma hefur verið mjög góð, svo góð, að vér erum aflögufærir.
•
En vinir vorir og frændur í Noregi og Danmörku hafa aðra
sögu að segja. Þeir þekkja allt það erfiða, sem vér þekkjum í
sambandi við stríð, en auk þess kúgun svo svívirðilega og villi-
mannlega, að langt tekur fram því sem ímyndunarafl hinna
skáldlegustu bölsýnismanná*’ hefði getað framleitt fyrir nokkrum
árum, og til viðbótar öllu þessu kemur svo skortur fæðis og
klæða, skortur, sem sigurinn einn saman vinnur ekki bug á.
skortur, sem ef til vill sverfur átakanlegast að nú þegar hin
langþráða og bjarta stund frelsisins er upp runnin.
Hér getum vér lagt fram okkar skerf til úrbóta.
Esja siglir bráðlega til Noregs og Danmerkur til að sækja
íslendinga, sem bíða heimfarar. Hún mun ekki héðan fara öðru
vísi en fullhlaðin matvörum og fatnaði og þessi farmur verður
að vera gjöf íslendinga til bræðraþjóðanna. En slíkur farmur
kostar að sjálfsögðu mikið fé, það fé ber oss nú að leggja fram,
allir eigum vér að leggja eitthvað af mörkum smátt eða stórt
eftir hvers eins getu. Vér skulum ekki líta smáum augum litlu
upphæðirnar. Ef allur hinn vinnandi fjöldi gerði sér að skyldu
að gefa sem svarar eins dags vinnulaunum, þá er að vísu fram-
lag hvers eins ekki stórt, en framlag allra yrði vegleg upphæð.
Ef. t. d. 20 þúsund íslendingar gæfu hver 50 krónur, þá er
framlag þeirra alls 1 milljón.
*
Það eru áreiðanlega til 20 þúsund íslendingar, sem vilja og
geta gefið 50 krónur hver. Spumingin er aðeins hvort þeir láta
það undir höfuð leggjast af því að þeim finnist upphæðin of
lítil, eða af einhverjum trassaskap. En hvorug þessi ástæða má
aftra, hvorug á rétt .á sér. Þeir, sem mikil peningaráð hafa,
munu gefa stórar upphæðir, en aðeins með þátttöku þeirra mörgu
og smau náum vér því marki, sem eitt er sæmilegt, að gjöfin
verði í senn stórmannleg og rétt mynd af þeirri almennu aðdáun
og yinsemd, sem vér berum í brjósti í garð Norðmanna og Dana.
Þessvegna.
Tökum öll þátt í skyndisöfnuninni, — enginn má sitja hjá!
Aldrei
Verkalýður Akureyrar!
Þessi hátíðalhöld okkar í dag —
á’ hinum alþjóðlega hátíðis- og
baráttudegi verkalýðsins — falla
saman við ein hin merkilegustu
tímamót í sögu mannkynsins.
Ilinni ægilegu heimsstyrjöld, sem
staðið hefur hálft sjötta ár, er að
verða lokið. — Veldi fasismans,
hámark villimennsku, grimmdar
og mannfyrirlitningar, er að velli
lagt a. m. k. um sinn'— og von-
andi fyrir fullt og allt. — Þjóðir,
sem um löng og ér'fið ár hafa var-
íð frelsi sitt og föðurland með vopn
í hönd og fórnað blóði vöskustu
sona og dætra, snúa nú til frið-
samlegra framleiðslustarfa — til
endurgræðslu sinna sundurflak-
andi landa — til uppbyggingar
sinna hrunclu borga. — Þjóðir,
sem hernumdar hafa lotið áþján
fasismans — verið kúgaðar til að
þjóna böðlum sínum og smíða
vopn á vini sína, fá nú frelsi og
taka örlög sin í eigin hendur.
Sú .bitra reynsla sem þjóðirnar
haJfa hlotið í þessari grimmustu
og fórnfrekusíu styrjöid mann-
kynssögunnar, virðist hafa kennt
leiðtogum þjóðanna þann mikils-
verða sannleik, að þær þjóðir, sem
elska friðinn, verði að hafa stöð-
ugt og náið samstarf til verndar
honum — og í krafti þeirrar
reynslu og þess sannleika, er verið
að gera alvarlega og merkilega til-
raun til að skipuleggja fjánhags-
!eg og stjórnmálaleg samskipti
þjóðanna þannig, að friður megi
haldast í heiminum — þannig, að
hver þjóði fái sanngjarnan aðgang
að hráefnalindum heimsins — skil-
yrði til hagnýtingar þeirra að sín-
um hluta og nauðsynlega markaði
fyrir framleiðslu sína — en bar-
áttan um auðsuppsprettur heims-
ins og skilyrðin til gróðavænlegr-
ar hagnýtingar þein’a er megin-
orsök hinna vopnuðú styrjalda.
Um slíka skipulagningu á frið-
samlegri sambúð þjóðanna er nú
þessa dagana fjallað á ráðstefn-
unni í San Franeisco, þar sem við
íslendingar höfum þó, iilu heilli,
engan fulltrúa.
★
Sú hrikalega saga, sem orðið
hdfur hin síðustu ár, hefur ekki
gerzt án bátttöku verkalýðsins.
Og þær glæstu vonir, sem menn
nú gera sér um betri og bjartari
heim, munu ekki rætast nema á-
hrifa verkalýðsins gæti miklu
meira, en verið hefur.
Undir ofurþunga styrjaldarinn-
ar hafa jafnvel leiðtogar hinna
stríðandi auðvaldsþjóða orðið að
viðurkenna gildi vinnuaflsins.
Stöðugt háværara hafa þeir orðið
að skírskota til verkalýðsins og
samtaka hans um að sigurvon
])jóðarinnar væri svo mjög háð af-
kastagetu verkaíýðsins við fram-
leiðslu hernaðarþarfanna. Það cru
hinir vopnuðu verhamemi á víg-
völlunum. og verkafólláð í verk-
smiðjunum og á ökrunum eða öðr-
um jramleiðslu- og jlutningastöðv-
um, sem hafa lagt fasismann að
velli í þessari styrjold. — Og þó
hefur ráðið úrslitum um þennan
sigur, að ekki aðe ns verkalýður
,.vesturveldanna“ lagði fram alla
framar aivinnuleysi
Ræða Steíngríms Aðalsteínssonar á útísamhomu
verkalýðssamtahanna á Akureyrí 1. maí 1945
krafta sína, undir þjóðfélagslegri
forystu stéttarandstæðinga sinna
— heldur einnig átti verkalýður-
inn í austri sitt eigið viðlenda og
vel uppbyggða ríki — sinn eiginn
þrekmikla og þjálfaða rauða her,
sem með takmarkalausri fórnfýsi,
þrautseigju og þjóðarstolti varði
sitt verklýðsríki gegn þraut undir-
búinni leifturárás fasismans — og
síðan með stjórnlist og sterkum
hernaðaraðgerðum sneri hinum
brynvörðu fasistahjörðum á flótta
— og stendur nú yíir höfuðsvörð-
u m þeirra — í þeirra eigin höfuð-
borg.
í krafti þeirra fórna, sem verka-
lýðurinn hefur fært í þessari styrj-
öld •— jafnt á vígvöllunum, sem
á hcimavígstöðvunum — jafnt í
austri' sem vestri — héfur hailn,
ek’ki aðeins rétt, heldur einnig
skyldu til að hafa =em mest áhrif,
að hann getur, á þá nýsköpun,
sem stendur fyrir dyrum með
hverri ])jóð — og þá um leið sem
mest áhrif á þá alþjóðlegu skipu-
lagningu á samskiptum þjóðanna,
sem umræður eru hafnar um, og
ætlað cr að tryggia viðvarandi
'frið í heiminum. — Verkalýður-
inn á hvað mest undir því, að
komist verði hjá hinum ægilegu
eyðileggingum styrjaldanna. Þess
vegna munu Kka þau ríki, þar sem
verkalýðurinn fer með völd — og
upp úr þessari styrjöld mun þeim
áreiðanlega fjölga — verða í
broddi fylkingar þeirra ríkja, sem
af mestri alvöru vilja vernda frið-
inn með þjóðunum og vinna sam-
eiginlega að bættum lífskjörum
fólksins með hverri einstakri þjóð.
Við íslendingar eigum því láni
að íagna, að við eigum land okkar
óskemmt að lokinni þessari styrj-
öld.fVið höfum að vísu orðið fyrir
.tilfinnanlegu manntjóni, af völd-
um styrjialdarinnar. Og stórt skarð
hdfur verið höggvið í skipastól
okkar — bæði fiskiskipa og flutn-
inga.
En við höfum líka grætt fé á
styrjaklarárunum. Á mælikvarða
smáþjóðar, sem okkar, eigum við
stórfé inni í erlendum bönkum.
Þetta fé verður fyrst og fremst
að nota til þess — ekki aðeins að
fylla skörðin í skipastól okkar —
heldur til að framkvæma víðtœka
nýsköpun í öUu okkar atvinnulifi,
lil lands og sjávar.
Við f'slendingar búum við ein
auðugustu fiskimið í heimi. En
þó sjávaraifurðir hafi að vísu ver-
ið megin hluti útfíutningsverð-
mæta okkar, höfum við ekki hag-
nýtt þessi auðugu fiskimið nema
að tiltölulega litlu leyti. Erlend-
ar þjóðir hafa sótt hingað á
djúpmiðin og ausið hér upp ó-
grynni verðmæta — með' miklu
fullkomnari tækjum en íslenzku
sjómennirnir ha'fa átt kost á að
fá. — Og sá fengur, sem íslenzk-
ir sjómenn hafa dregið úr djúp-
um hafsins, hefur að mestu ver-
ið fluttur út, lítið eða ekkert unn
inn, og þannig orðið þjófjinni
miklu verðminni en efni standa til
— og með þvi hefur farið forgörð
um geysileg atvinna, sem lands-
fólkið gœti hiaft af því að vinna
þessar vörur útbúnar til neyzlu
kaupendanna, eða til annarra
þeirra þarfa, sem þær ganga til.
Ef við íslendingar eigum að
verða hlutgengir sem sjálfstæð
þjóð — og það viljum við verða
— þá verðum við að láta fiski-
menn okRar fá þau fullkomnustu
veiðitæki, sem völ er á. Við verð-
um að fá, í stórum stíl, verksmiðj
ur og önnur vinnutæki — svo við
getum látið vinnuafl okkar eigin
þjóðar hafa ærið viðfangsefni til
verðmætisaukningar útflutnings-
vörum þjóðarinnar — og til hag-
sældar hinu vinraandi fólki með
þjóð vorri. — Við verðum að til-
einka okkur tækni tímans í öllu
okkar atvinnulífi. — Og umfram
allt:Fícf verðum að hagnýta vinnu-
orku þjóðarmnar með skvnsam-
legum hætti. Atvinnuleysi má ekki
framar eiga sér stað, hjá þjóð,
þar sem slík stórvirki bíða óunnin,
sem hjá okkur eru.
Þó land okkar sé ekki herjað,
né bæir okkar og byggðir í rúst-
um — eins og hjá styrjaldauþjóð-
unum — þurfum við samt, eins
og þær, að hefja hér stórfelda ný-
sköpun, vegna þess, að framleiðslu
tæki þjóðarinnar nú í dag svara
alls ekki kröfum tímans. — Og
verkalýðssamtökin verða að vera
driffjöðrin við framkvæmd þeirr-
ar nýsköpunar — það árvakra
aúga, sem ávallt gætir þess, að
framkvæmdir fylgi fyrirætlunum,
en ekki sé látið sitja við orðin tóm.
Seint á s.l. ári var mynduð hér
ný ríkisstjórn. Þessi ríkisstjórn
setti sér það mark, að framkvæma
þá nýsköpun atvinnuveganna, sem
þjóðinni nú ríður svo mikið á
sem fjárhagslegum grundvelli fyr-
ir hið nýfengna stjórnarfarslega
sjálfstæði. — Verkalýðshreyfing-
in styður þessa stjórn — og full-
trúar verkalýðshreyfingarinnar
eiga sæti í henmi.
Stjómin hefur þegar umnið
ýms nyfcsöm verk, eins og t.d. í
fisksölumálunum. Og hún 'hefur
fengið lögfest, að mjög verulegan
hluta hins erlenda gjaldeyris þjóð
arinnar megi ekki nota til anmars
en að kaupa fyrir framleiðslu-
tæki ýmiskonar, og- aðrar þarfir
vaxandi atvinnuKfs Og „Nýbygg
ingarráð“. sem fengið hefur verið
það verkefni að gera áætlanir og
lillögur um framkvæmd nýsköpun
arinnar, hefur með höndum ýmis-
konar undirbúnimg og hefur m.a.
ákveðið um byggingu allmargra
fiskiskipa innanlands. — En við
skulum fyrir alla muni ekki halda
að með þessu sé allt fengið, og
við þurfum ekki að gera annað
en bíða öftir framkvæmd nýsköp-
unarinnar. — Nýsköpunim verður
ekki, og getur ekki orðið, verk
ríkisstjórnarinnar einnar — held-
ur þjóðarinnar allrar, eða ami.k.
þesú hluta hennar, sem horfir
frarn á leið.
Við vitum, að þó núverandi
ríkisstjórnin hafi meira fjölda fylgi
en nokkur önnur ísl. ríkisstjórn
héfur haft, þá á hún þó nokkuð
öflugri mótspyrinu að mæta —
öflum, sem af pólitískum ástæð-
um vilja umfram allt hindra ný-
sköpu naráform ríkisst jór n arin n-
ar. Og þessi andstöðuöfl standa
að því leyti vel að vígi, að þau
eiga marga valdamikla fulltrúa í
fjármála- og viðskiptakerfi þjóð-
arinnar — m.a. í lánsstofnunum
ríkisins, bönkunum — en án eðli
legrar þjónustu þeirra verður ný-
sköpunin ekki framkvæmd.
Við vitum líka, að ríkisstjórn-
in er mynduð og studd af flokk-
um, sem í grundvallaratriðum
halfa mjög mismunandi sjónarmið,
og meðal flokkslegra fylgjenda
stjórnarinnar finnast án efa ein-
staklingar, sem hafa takmarkað-
an áhuga fyrir nýsköpunaráform-
unum.
Verkalýðssamtökin verða ' þess-
vegna að vera á verði. — Þau
eiga að láta ríkisstjórnina hafa
stöðuga vitneskju 'um það, að þau
taki nýsköpunaráform hennar al-
varlega, og að stuðningur þeirra
við ríkisstjónnina sé alveg ákveð-
ið bundinn því, að stefnuskrá henn
ar sé fylgt. — Þau eiga að lýsa
sig fús til fulltingis rfkisstjórn-
inni við hverskonar ráðstafanir,
sem reyinast kunna nauðsynlegar
til að ryðja hindrunum úr vegi
nýsböpunarinnar. — En þau
eiga jafnframt að gefa til kynna,
að hverskonar linkind og hálf-
velgja stjórnarvaldanina unr fram
kvæmd nýsköpunarinnar muni
hiklaust leiða til vantrausts verk-
lýðs'hreyfingarinnar.
★
Og hvað svo úm okkar fagra
og ágæta bæ, Akureyri? Verður
okkur send nýsköpunin í pósti? —
Nei, áreiðanléga ekki. — Og
ekki lieldur verður hún .sótt á
vörubíl, eða öðru flutningatæki
— heldur verður hún að fara jram
hér á staðnum.
Við vitum Öll, hversu atvinnu-
lífið hér á Akureyri hefur verið
ófullnægjandi þörfum hins vinn-
andi fólks. — Úr því verður að
bæta. Við verðum að fá hingað
stórvirk framleiðslutæki — tog-
ara og önnur fiskiskip og verk-
smiðjur til að vinna hráefnin. Við
eigum að hafa hér skipabyggingar,
tumiusmíði og ýmiskonar iðnað,
í miklu stærri sfcíl, en er.
Og þetta getum við fengið, ef
þeir, sem eiga peninga, vilja leggja
!þá í lífrænan atvinnurekstur, og
lánsstoífnanir þjóðarinnar veita
eðlilega þjónustu.
Það er hlufcverk bæjarvaldanna
pg „einkaframtaksins“ í bænum
að sjá um það, að höfuðstaður
Norðurlands verði ekki eftirbát-
ur annara bæja og landshluta við
nýsköpun afcvinnuveganna. •— En
við höfum nokkra reynslu af á-
huga þessara aðila um atvkmu-
framkvæmdir, og sú reynsla gef-
ur okkur til kynna, að verklýðs-
samtökin verða að halda þessum
aðilum við efuið, éf eitfchvað á
að -gerast.
Verklýðssamtökin verða lát-
laust að brýna bæjarstjórnina —
og þá aðra aðila bæjarins, sem
fjárráð hafa — um það að útvega
atvinnutæki til bæjarins, svo að
íullnægi atvinnuþörf allra bæjar-
búa.
Aldrei framar atvinnuleysi er
kjörorð okkar, ekki síður en
K.R. vann Tjarnar-
boðhlaupið
Þriðja Tjamarboðhlaupið fór
fram á sunmtdaginn var. Voru 5
sveitir sem Icepptu og bar A
sveit K.R. sigur úr bítum í þriðja
sinni í röð.
Leiddu þeir hlaupið alla leið-
ina. Í.R.-ingar voru þó
skammt undan en tókst aldrei að
ógna verulega sigri K.R., og má
vera að mikið lakarí skiftingar eigi
þar nokkra sök. Þessi tími K.R.
er bezti tími sem enn hefur náðst
í þessu hlaupi.
Tími sveitanna var þessi:
A sveit K.R. 2,36,4
A sveit Í.R. 2,37,8
. A sveit Á. 2,41,0
B sveit K.R. 2,46,8
B sveit Í.R. 2,50,0
í sveit K.R. voru:
Skúli Guðmundsson, Jón M.
Jónsson, Sveinn Ingvarsson, Brynj
ólfur Jónsson, Páli Halldórsson,
Hjálmar Kjartansson, Björn Vil-
mundarson, Jóhann Bernharð,
Þór Þormar, Brynjólfur Ingólfs-
son.
Hljómkikar Mandó-
línhljómsveitar
Reykjavíkur
Mandólínhljómsveit Reykja-
víkur hélt fyrstu hljómleika
sína s. I. sunnudag í Tjamar-
bíó. Leikin voru verk eftir Off-
enbach, Verdi, Schubert o. fl.
Hljómleikunum var forkunn-
ar vel tekið af áheyrendum og
varð hljómsveitin að endurtaka
sum atriðin og leika aukalög.
Hljómsveitarstjóranum, Haraldi
K. Guðmundssyni, var afhentur
blómvondur.
Hljómleikarnir verða endur-
teknir 1 Tjamarbíó í kvöld kl.
11,30 og á fimmtudaginn 17.
maí, á sama stað og tíma.
Eftir þeim ágætu viðtök-
um sem þessir fyrstu hljómleik-
ar Mandólínhljómsveitarinnar
fengu, má gera ráð fyrir að
hljómleikar hennar verði mjög
vinsælir.
verkafólks annara staða. — Og
við skulum mininast þess, éf bæj-
arstjórnin vaknar ekki við sjálf-
sagðar krö'fur okkar um lífræna
atvinnu í bænum, að þá getum
við — éftir nokkra mánuði —
skipt um bœjarstjórn.
Ef til vill verður það vopnið,
sem bezt bitur!
Eg nefndi það í upphafi, að
þessi hátíðaihöld verkalýðsins í
ár féllu sama,n við merkileg táma-
mót mannkynssögunnar. — Þjóð-
irnar standa á vegamótum. —
Verkalýðurinn víða um lönd mun
á næstu vikum og mánuðum taka
ríkisvaldið í sínar hendur og
skapa stjórnarstefnur og form,
sem miða að almennri hagsæld
hins vinnandi fólks
Það er einnig verkefni íslenzka
verkalýðsins að styrkja svo sam-
tök sín og samstarf við aðrar
vinnandi stéttir þessa lands, að
álhrif þeirra á rekstur þjóðarbú-
skaparins og stjóm þjóðmálanna
fari hraðvaxandi — unz verkalýð-
urinn sjálfur tekur ríkisvaldið að
fullu í sínar hendur, og skipar
málum samkvæmt kjörorðum -al-
þýðunnar; *
Jafnrétti — frelsi% og brœðrala-g.
No&ksratr
semdír
Framhald af 2. síðu.
Þá er í niðurlagi greinarinnar eitt
atriði, sem skylt er að drepa á,
þar eð það skiptir nokkru máli í
þessari sennu. Eg hafði treyst svo
á hæfni þessa ritdómara um staf-
setningarreglur, að ég hélt, að hann
gæti sett greinarmerki svo lýta-
laust, að ekki yrði um villzt, hvað
væru tilvitnanir í aðra höfunda l g
hvað væru hans eigin ummæli.
Hann bendir mér á, að þar hafi ég
gert sér of hátt undir höfði, og bið
ég hann fúslega afsökunar á of-
traustinu. En það, sem máli skipt-
ir, er það, að hvorki er um yfir-
sjón í prófarkalestri að ræða eins
og ég hafði haldið, né rangt mál
H. H., eins og G. F. hélt fram,
heldur eingöngu um heilaspuna rit-
stjórans. Hann telur rangt af H. H.
að segja: „Það er mikill munur á
búðar- og húsmóðurstörfum“, og
telur að búðarstörf tákni störf búðar
innar. Enn get ég ekki stillt. mig um
að gerast svo „hamstola“ og „skyni
skroppinn" að spyrja ritstjórann:
Eru landbúnaðarstörf störf land-
búnaðarins, ritstörf störf ritsins,
verzlunarstörf störf verzlunarinnar,
skrifstofustörf störf skrifstofunnar
o. s. frv.? Eða eru öll þessi orð og
önnur, sem eins eru mynduð, al-
röng? Eg held varla.
Þá sé ég mig að endingu til
neyddan að benda G. F. á það, að
grein mín var ritdómur um pistil-
inn „Bókarkornsfrétt“ eftir Gunnar
Finnbogason, en ekki um Stafsetn-
ingarreglur eftir Halldór Halldórs-
son, og tel ég mér því hvorki skylt
né þarft að lesa þær staf fyrir
staf og mun aldrei gera að nauð-
synjalausu. Aðeins einu sinni fra
upphafi vega hafa komið út fleiri
bækur á íslandi á einu ári heldnr
en árið 1944. Og mig varðar ekkert
um, þó að það samrýmist ekki bók-
menntaþörf — og smekk ritstjór-
ans, að ég skyldi finna í þessu úr-
vali aðrar bækur girnilegri til lest-
urs heldúr en þennan litla stafsetn-
ingarpésa, sem hann hafði einan
bóka lesið svo rækilega, að hann
treysti sér til að setjast niður og
ritdæma hann.
Aðrar fjarstæður í grein G. E
virðast mér of augljósar öllum lýð
til að rétt sé að eyða dýrmætu
rúmi „Þjóðviljans“ í að leiðrétta
þær.
Er svo þetta útrætt mál frá minni
hálfu.
Fagurhólsmýri, 2. maí 1945.
Einar Bragi.
íslendingar í Dan-
mörku þakka
kveðjur ríkis-
stjórnarinnar
Eitt af fyrstu skeytunum, ei
ríkisstjórnin sendi sendiráði ís-
lands í Kaupmannahöfn, eftir
að beint símasamband náðist
þangað, var kveðja og árnað-
aróskir til allra Islendinga í
Danmörku.
Ríkisstjórninni hefur nú bor-
izt svar sendiráðsins, og er það
á þessa leið:
„íslendingar þakka kveðjur
ríkisstjórnarinnar, senda hug-
heilar kveðjur og árna ríkis-
stjóm og þjóð allra heilla“.
(Fréttatilk. frá ríkisstjórn-
inni).
LEIKEÉLAG REYKJAVÍKUR
Gifí eða ógifí?
Leikfélag Reykjavíkur hefur
frumsýningu annað kvöld á gam-
anleiknum Gift eða ógift? eftir J.
B. Pricstley. Þetta er gamanleik-
ur i þrcm þáttum og er fyrsti
skopleikurinn eftir Priestley sem
hér er sýndur.
Leikstjóri er Lárus Pálsson.
Kvenihlufcverkin bafa þessar leik-
konur á hendi: So'-'fía Gnðlaugs-
dóttir, Anna Guðmundsdóttir,
Reg.ína Þórðardóttir, Signin Magn
úsdóttir, Jóhanna Lárusdóttir,
Þóra Borg Einarsson og inga Lax
ness.
Þessir fara með karlhlutverkin:
/Evar R. Kvaran, Gestur Pálsson,
Haraldur Björnsson, Lárus Páls-
son. Brynjólfur Jóhannesson,
Ilaukur Óskarsson og Lárus Iing-
ól'fsson.
Á undan leiknum leikur hljóm
sveit undir stjórn Þórarins Guð-
mundssonar.
Frumsýningin átti upphaflega
að vera þriðjudagskvöld, en Vegna
veikinda Þóru Borg Einarson varð
að fresta henni og leikur Inga Lax
ness hlutverk Þóru Borg Einars-
son í veikindaforföllum hennar.

Þriðjudagur 15. maí 1945 — ÞJÓÐVILJINN

S0LUBÚÐIR
Höfum til sölu sölubúð ásamt bakherbergjum og góðu
geymsluplássi í kjallara á framtíðarstað í bænum.
Búðin er þannig innréttuð, að hægt er að skipta henni
í tvennt. — Búðin er leigð fyrir mjög góða leigu til 1.
marz 1947.
Fasieigna- &
Verðbréfasalan
(Lárus Jóhannesson hrm.)
Suðurgötu 4. , Símar 4314, 3294

Alþýðublaðið endur-
tekur óhróður kaup-
mannablaðsins á
Siglufirði
Alþýðublaðið brjálaðist af komm
únistahatri s. I. sunnudag — og
bregður engum við.
Blað kaupmanna á Siglufirði,
Siglfirðingur, og blað Alþýðuflokks
ins, Neisti, hafa birt upplognar töl-
ur varðandi vörurýrnun í Kaup-
félagi Siglufjarðar og notar Alþýðu
blaðið tækifærið til níðskrifa um
siglfirzka kommúnista. — Það
gleymir því í ákafanum, að fram-
kvæmdastjóri kaupfélagsins er
hinn sami og var og að hann liefur
verið Framsóknarmaður.
Rannsókn stendur nú yfir í
vörurýrnunarmáli þessu. Hefur orð
ið vörurýrnun í tveim búðum, mat-
vörubúð og vefnaðarvörubúð. Virð-
ist rýrnunin í matvörubúðinni nema
5%, en óupplýst enn um hina búð-
ina. Tölur þær, sem Alþýðublaðið
birti eru giipnar úr lausu lofti og
hefði blaðinu verið fyrir beztu að
vera ekki alveg svona veiðibrátt.
Ákveðið hefur verið að höfða mál
gegn Siglfirðingi og Neista á Siglu-
firði, og sennilegt að mál verði eínn
ig höfðað gegn Alþýðublaðinu vegna
ummæla þessara blaða.
Dönsk yfirvöld hafa enn
ekki svarað fyrirspurn ís-
lenzka sendiráðsins í Kaup
mannahöfn um tildrögin
að aftöku Guðmundar
Kamban.
Nú þegar hefur utanríkisráðu
neytinu borizt bráðabirgðasvar
frá sendiráði íslands í Kaup-
mannahöfn, þar sem skýrt er
frá því, 'að sendiráðið hafi taf-
arlaust, þegar því barst hin
hörmulega fregn um Guðmund
Kamban, borið fram tilmæli til
hlutaðeigandi yfirvalda um að
fá tilgreindar ástæður fyrir til-
efninu til handtöku Guðmund-
ar Kamban, borið fram tilmæli
til hlutaðeigandi yfirvalda um
að fá tilgreindar ástæður fyrir
tilefninu til handtöku Guð-
mundar Kambans og því, að
"***• - ** -—*-—****!-•* ~ii r-—i—iii—11—n-irr»»—> rrnnnrtv r ri iyu»
"**‘ ‘ **.^ “*■*-**———*■-- **■ —-||*M- r*M»—irnhx’in rVw~» nfn.ii JW

'
Húseignin nr. 27 við
Þingholtsstræti
með 635 fermetra eignarlóð (hornlóð) er til sölu, ef við-
unanlegt boð fæst.
Húseignin getur verið laus til afnota með stuttum <
fyrirvara. — Tilboð sendist til undirritaðra, sem gefa frek-
ari upplýsingar ef óskað er, fyrir 20. þ. m.
Fasteigna- &
Verðbréfasalan
(Lárus Jóhannesson hrm.)
Suðurgötu 4. Símar 4314, 3294.

Friðarins minnzt
Hafnarfirði
Verkamannafélagtð lllíf, Hafn-
arfirði, minntist stríðslokanna í
Evrápu með lcvöldskemmtun, sem
félagið hélt s.l. miðvilcudag.
Efni kvöldskemmtunarinnar var
á þann veg, að Hermann Guð-
mundsson, form. félagsins, flutti
ræðu, Stefán Júlíusson, yfirkenn-
ari, las kvæði, sextett söng undir
stjórn Þórðar B. Þórðarsonar, og
að lokum var stiginn dans fram
sftir nóttu.
i
Aðalfundur Taflfélags
Reykjavíkur
Aðalfundur Taflfélags Reykja
víkur var haldinn 13. þ. m.
í stjóm vom kosnir:
ívar Þórarinsson, formaður;
Þórður Jónsson, gjaldkeri; Böð-
var Pétursson, ritari; meðstjórn
endur: Róbert Sigmundsson,
Hafsteinn Ólafsson og Kristján
Sylveríusson til vara.
hann var skotinn. Sendiráðið
hefur ennfremur skýrt frá því,
að svar sé að sönnu ókomið,
en samkvæmt þeim upplýsing-
um, sem fram að þessu liggi
fyrir, sé engin fullnægjandi á-
stæða fyrir fyrirhugaðri Kand-
töku hans, og því síður fyrir
verknaðinum. Loks segir, a3
Kamban hafi mótmælt handtök
unni og neitað að fylgja mönn-
unum þrátt fyrir hótun um að
hann yrði annars skotinn, og að
ekkert sé enn sannað um handa
lögmál frá hans hendi.
(Fréttatilk. frá ríkisstjórn-
inni).
Sendiherra Dana
r
þakkar Islending-
um samúð með
dönsku þjóðinni
Eftirfarandi bréf barst Þjóð-
viljanum í gær frá sendi'herra
Dana, hr. Fr. le Sage de Fontenay:
Hr. ritstjóri!
Dagana frá frelsisdegi Dan-
merkur hefur sendiráðinu á áhrifa
mikinn og margvíslegan hátt ver-
ið vottuð samúð og einlœg gleði
íslenzku þjóðarinnar vegna þess
að Danir megi aftur hugsa og
starfa frjálsir.'
Þessar mörgu innilegu kveðjur,
sem hafa borizt mér í bréfum,
með blómum, skeytum og á ann-
an hátt, hafa glatt mig meira en
frá verði sagt.
Mig langar því til að tjá hjart-
anlegt þakklœti öUum þeim, sem
sýnt hafa dönsku þjóðinni sam-
úð, og þá sérstaklega þeim mörgu,
sem voru með Norrcenafélaginu
að athöfninni við sendiherrabú-
staðinn á þriðjudaginn var, og
einnig blöðum og útvarpi fyrir
þau vinsamlegu ummœli sem þau
jluttu í garð Danmerkur þessa daga
Ég get ekki annað en litið á
þennan samúðarvott sem merki
um vaxandi vináttu þjóðanna, og
merki þess, að vinátta, gagn-
lcvœm samúð og bróðurleg sam-
vinna íslendinga oq Dana muni
stöðugt eflast.
Með þessum■ línum votta ég
yður, hr. ritstjóri, einlœgt þaklc-
lœtt mitt og bið yður að flytja
það einnig lesendum blaðs yðar.
Yðar einlœgur
Fr. de Fontenay.