Þjóðviljinn - 08.01.1948, Qupperneq 4

4
ÞJÍJÐVILJINN
Fimmtudagur 8. jauúar 1948.
þJÓÐVILIIN
Útgefandi: Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn
Ritstjórar: Magnús Kjartansson, Sigurður Guðmundsson (áb.)
Fréttaritstjóri: Jón Bjarnason
Blaðamenn: Ari Kárason, Magnús Torfi Ólafsson, JónasÁrnason
Ritstjórn, afgrelðsla, auglýsingar, prentsmiðja Skólavörðu-
stíg 19. — Sími 7500 (þrjá'r línur)
Áskriftaverð: kr. 10.00 á mánuði. — Lausasöiuverð 50 aur. eint.
Prentsmiðja Þjóðviljans h. t.
Sósiallstaflokknrinn, Þórsgötu 1 — Simi 7510 (þrjár linur)
Bræðratag hinna seku
Sá maður sem svíkur þjóð sína verður aldrei samur
aftur. Við sjáum það á hegðun og fasi hinna þrjátíuog-
tveggja, við heyrum óm þess í skrifum landsölublaðanna.
Og hvernig mætti aunað vera ? Sjö alda frelsisbarátta, þessi
harmsaga og hetjusaga fátækrar þjóðar, hefur mótað hvert
mannsbarn 1 landinu. Allir íslendingar eru börn þessarar
sögu, þátttakendur hennar alirar, enginn getur losnað
undan áhrifmn hennar, hversu fúslega sem hann vill; jafn-
vel þótt hann skreyti sig með merki dollarans í bak og fyrir,
heldur sár strengur áfram að óma í hugskoti hans, því
sárari sem ákafar er reynt að kefja hann. Þess vegna
mótast fas hinna þrjátíuogtveggja af óstyrk, skrif þeirra
af andlegum þverbresti.
Farg hins bandariska setuliðs suður á Reykjanesi
hvílir ekki síður á þeim er svikin frömdu en þjóðinni í heild,
ef til vill er það þeim því þungbærara sem þeir eru minni
menn til að bera það, enda einir ábyrgir. Þeir liía í skugga
erlends herveldis, í skjóli doilarans. Einn og einn myndu
þeir kikna undir sekt sinni; þeir hafa því snúizt til varnar,
myndað hræðralag hinr.a seku. Þetta bræðralag hinna seku
mótar nú oþinbert líf á Islandi, ríkisstjórnin er stjórn hinna
seku, meginið af blaðakostinum er í þjónustu þeirra, rík-
isútvarpið verður þeim æ eftirlátara.. Það er sagt að sam-
eiginleg sekt tengi menn ef til vill fastari böndum en nokk-
uð annað, að minnsta kosti er hið íslenzka bræðralag vel
samhæft, ein stefna og einn andi.
★
Og raunar standa hinir íslenzku bræður í sektinni ekki
einir, þeir hafa að bakhjarli mesta herveldi heims, Banda-
íikin. Á sama hátt og þeir lutu vilja þess er þeir afhentu
herstöðina suður á Reykjanesi, haga þeir nú orðum sírnun
og athöfnum í fullu samræmi við óskir þess. Stjóm Stefáns
Jóhanns Stefánsssonar er í heiminn komin fyrir beinan at-
beina Bandaríkjanna í trássi við gildandi þingræðisreglur,
og hún hagar bæði utanríkisstefnu sinni og innanríkis-
stefnu í samræmi við það. Blöð stjómarliðsins eru öll steypt
í sama mótinu, innihald þeirra allra er eitt og hið sama,
sama innihald og í afturhaldsblöðunum fyrír vestan haf
og þeim blöðum öðnim í heiminum sem krjúpa í dustið fyr-
ir valdi dollarans. Þar má svo sannarlega tala um eina
hjörð og einn hirði. Og innanlandsstefnan er ein og hin
sama í öllum þessum löndum: linnulaus barátta gegn
verkalýðssamtökunum, skerðing á lífskjörum almennings
og aukið vald auðstéttarinnar. Hinn vestræni hirðir er
sterkur og staðfastur, þrælamir hlýðnir og auðsveipir.
En þrátt fyrir þennan öfluga aga sem ríkir innan
bræðralags hinna seku, þrátt fyrir algera, sameiginiega
yfirstjórn og auðmjúka undirgefni, berast þjóðinni ósjald-
an óp sjúkra, kvalinna manna. Þeir menn sem létu af hond-
um landsréttindin, afhentu herstöðina, hrópa þá í ofboði
til andstæðinga herstöðvasamningsins: landráðamenn,
svikarar! Þeir menn sem hiýddu hinu bandaríska kalli og
haga nú orðum og athöfnum samkvæmt erlendum fyrir-
skipunum æpa þá í stjórnleysi að hinum sem berjast gegn
erlendri yfirdrottnun: Þið lútið erlendri stjórn! Sá er sár-
astur eldurinn sem á sjálfum brennur ,og eitthvað verða
sekir menn að gera sér til frounar. Þeim kæmi vissulega vel
ef þeir gætu sannfært þó ekki væri nema sjálfa sig um að
svart sé hvitt, satt logið. En þeir samifæra engan. Og eftir
hvert óp hljómar hann sárar í hug hinna seku, strengurinn,
Æem er slunginn af sjö alda frelsisbaráttu fátækrar þjóð-
•9r, og ómur hans þagnar aldrei.
BÆJARPOSTIRIMH.
Opið bréf til forsetans
Eg hef verið beðinn að birta
opið bréf til forseta íslands,
svohl jóðandi:
„Kæri herra forseti.
Vegna ræðu þeirrar, sem þér
fluttuð í útvarpið á nýársdag,
langar mig til að skrifa yður
nokkrar línur.
Á einum stað í ræðu þessari
minntuzt þér á nýja stétt
manna, sem hefði sprottið upp
á stríðsárunum, svokallaða
„gervimenn".
Skildist mér á yður, að með
tilveru þessarar stéttar liafi
„fullkomið réttlæti leitt af sér
hið mesta ranglæti." Gervimenn
irnir hafi verið ófaglærðir og
þess vegna ekki getað skilað
„nærri því jafn góðri vinnu og
faglærðir menn og fengu þó
vinnu sína greidda háu kaupi.“
Þetta segið þér, að hafi haft
mjög skaðleg áhrif á þjóðarbú-
skapinn og það ekki undanski’,-
ið, að gervimenn fengu „vinnu
sína greidda háu kaupi.“ Það
hefði sennilega strax verið
skárra, ef þeir hefðu fengið
hana greidda lágu kaupi, er það
ekki ?
*
Býðst tækifæri til að
menntast
„Það vill svo til. að ég til-
heyrði hér um árið stétt gervi-
manna. Eg man, hvað ég varð
feginn, þegar mér bauðst hið
vel launaða trésmíðastarf. Eg
hafði nefnilega lengi haft hug
á að komast í skóla og mennta
mig, en möguleikar engir vecið
á því, vegna þess að um fjár-
stuðning foreldra eða annarra
ættingja var ekki að ræða. Eins
og þér kannski vitið, er mjög
erfitt fyrir fátæka foreldra að
koma bömum sínum til mennta
á íslandi. Þessvegna vill hiu
æðri menntun oft verða sérrétt-
indafyrirbrigði auðmannabarna.
En þama gafst mér sem sagt
tækifæri til að safna peningum
sem vel launaður gervismiður í
trésmiðavinnu og strax haustið
eftir gat ég hafið skólanám.
*
Laun ungiinga og
f jölskyldufeðra
„I téðri ræðu yðar kom einnig
fiam sú skoðun, að það væri
mikið böl, að einhleypir ungling-
ar hafa hér á landi sömu laun
og fjölskyldufeður. Ekki skal
ég fara út í hagfræðilegar rök-
ræður um þetta við yður, en það
þori ég að ábyrgjast, að tala
ungra alþýðupilta, sem nú
stunda nám í æðri skólum lands
ins, væri miklum mun lægri, ef
sú hefði verið venjan að lækkaj
laun þeirra svo og svö mikið
vegna þess að þeir voru ekki
fjölskyldufeður. Við synir al-
i þýðufólks, sem viljum komast
| til mennta, verðum nefnilega að
kosta næstum allt okkar nám
I með því fé, sem okkur tekst að
1 safna af launum okkar fyrir
vinnu á sumrum, og vill oft
hrökkva skammt. En kannski
eru menntaðir alþýðupiltar ekki
til hagsbóta fyrir þjóðarbú-
skapinn ?
★
Ekki til Ijöh unar,
heldur góðs
„Þér teljið, að gervimanna-
stéttin hafi verið til bölvunar.
Eg tel að hún hafi verið til
góðs. Gervimennirnir unnu að
framkvæmdum, sem nauðsjm-
legar voru fyrir þjóðarbúskap-
inn, en ekkert hefði úr orðið, ef
þar hefði eingöngu orðið að
treysta á faglærða menn, því
annir þeirra voru æmar. Og
fullyrðingar yðar um að gervi-
menn hafi leyst störf sín illa af
hendi, álít ég óviðurkvæmileg-
ar dylgjur. Reynsla mín f
starfi félaga minna í gervi-
mannastétt var allt önnur. og
ég þykist liafa meiri persónu-
leg kynni af starfi gervimanna
en þér.
Um leið og ég kveð yður get
ég sagt frá því og er stoltur af,
að nám mitt til æðri mennta
sækist vel, og á ég það ekki sízt
því að þakka, að ég var einu
sinni
Gerfimaður."
★
Unt hrottaskap lög-
reglunnar á gamlárs-
kvöld
Eg hef fengið bréf frá manni,
sem kveðst hafa verið niðri í bæ
á gamlárskvöld og séð ýmsan
hrottaskap lögreglunnar gagn-
vart mannfjöldanum. Þannig
segir hann, að einn lögreglu-
þjónn hafi látið kylfuna dynja
á bækluðum mamii, og tveir
lögregluþjónar hafi haldið á-
fram að berja imgling nokkurn,
eftir að annar þeirra var búinn
að berja hann í rot. Maðurinn
segir, að slíkt sem þetta beri
vott um „gestapóíska" þjálfun
lögreglunnar. Eg birti hér orð-
réttan síðari hluta bréfsins:
„... Þetta eru aðeins tvö
dæmi af mörgum, og þó ku lög-
reglan ekki hafa mátt beita sér.
Á hverju á maður von?
Eg ætla ekki að mæla hinum
svokölluðu „skrílslátum" bót,
en þó vil ég kenna lögreglunni
og bíleigendum að miklu leyti
um. Ólætin stafa venjulega frá
bílum, svo og tómum sorptunn-
um og slíku drasli.
Hvenær liefur lieyrzt aðvör-
un frá lögreglunni til bilstjóra,
að aka ekki um miðbæinn á
gamlárskvöld ? Aldrei!
★
Sltyldi miimast æsku
sinnar
„Hvar fengu strákarnir allar
þær tunnur og kassa, sem þeir
hentu fyrir bílana? Og hvers-
vegna var handvagninn með
stigunum hafður á glámbekk?
Nokkrir strákar tóku t. d. vagn
inn og hentu honum fyrir hinn
„brynvarða" vatnsbíl lögregl-
unnar( Hvað hefur hann kost-
að okkur mikið?) og þá hófst
ein bezta kómedía kvöldsins.
Nokloirskonar vatnsbyssa er á
þaki bílsins, en hún dró vart
út fyrir það. Og fólkið skemmti
sér konunglega.
Að endingu þetta: „Skríls-
læti“ á gamlárskvöld er ekki ný
bóla. Miðaldra fólk, sem for-
dæmir æskuna nú, var e. t. v.
aðalkjarninn i þeim hóp sem
forðum labbaði með bíl, fullan
af fólki, neðan úr Aðalstræti og
niður á steinbryggju, og ætl-
aði að henda honum í sjóinn.
Svo framtaksamir eru ekki ung-
lingarnir í dag, sem betur fer.
Hve oft var kveikt í jólatré
Hjálpræðishersins, í horninu á
Austurvelli hér áður?
Fólk ætti sannarlega að minn
ast sinnar eigin æsku, áður en
það dæmir hina núverandi.
RED “
Ef lögreglan telur sig þurfa
að gera einhverja athugasemd
við þetta bréf, er henni frjálst
rúm til þess hér í dálkunum.
Þakkir skipverja á
Lapplandi
Fyrir mína liönd og skipverja
minna, þakka ég af hræðum
hug þær miklu og ómetanlegu
gjafir, sem oss hefur borizt frá
íslenzku ríkisstjóminni og öll-
um almenningi víðsvegar að af
landinu, í peniúgum, fatnaði og .
matvælum.
Svo mikið hefur oss borizt, að
ég mun afhenda Rauðakrossin-
um í Bremen, til úthlutunar. því
sem vér höfum fengið fram yfir
vorar cigin þarfir, einkum fatn-
aði.
Eg mun, þegar heim kemur,
segja opinberlega frá þeirri
miklu rausn og gestrisni, sem
vér höfum mætt á íslandi, og
vér erum forsjóninni þakklátir
fyrir að oss skyldi auðnast að
bjarga hiniun sjóhröktu Islend-
ingum.
Hjartans þakkir og hugheilar
óskir til íslenzku þjóðarinnar.
Henning,
skipstjóri á
„Lappland.“
Jón Mýrdal
Framhald af 3. síðu.
í fáum dnittum. Það er saga um
gáfaðan, góðviljaðann og hlý-
huga mann, sem virðist hafa
verio fæddur í ónáð, og löngum
lifað í ónáð þeirra sem skipta
kjörum milli barna þessa þjóð-
félags. Kaldur braggi á Skóla-
vörðuholti fyrir liið sjúka gam-
almenni var því aðeins til að
undirstrika óskeikulleik þessara
máttarvalda. Þrátt fyrir þetta
var Jóni Mýrdal ríkast í huga,
er hann vissi að brátt var ævin
öll, að votta þakklæti öllum
þeim, sem sýndu honum hlýju
í orði og verki. Þegar hann tjáði
slíkt þakklæti var konan, sem
þjáðist með honimi hin síðari
veikinda ár og tengdaforcldrarn
ir ætið fyrst nefndir. Til að slcila
þessu þakklæti til þeirra er eiga
eru þessar linur skrifaðar.
Blessuð sé minning Jóns Mýr-
dals.
S.A.S.