Þjóðviljinn - 13.09.1969, Síða 7

Laugamiagur 13. septemiber 1969 — ÞJÖÐVTUINN — SlDA ^
Hvernig skrifar
MorgunblaSiS
um erlend málefni?
Eisenhowcr
íélak tuttugu spalta . . .
slkiart. Efttiriarandi fyrirsagnir
og undiríyrirsagnir greánanna
tála sinu máli:
Eru haröiíniuimon n í Kraml
ad imdssa völdin?
Sundrung í kommúnistaifílokki
Póllands. Samsæristillraiun gogn
GomuMca.
Rúmenía: Óttinn váð Sovét-
ríkin tefur fyrir frelsinu.
Var árásdn gerö á Bréznef
eða setti hann leiiksýningu á
svið? Harðnandi átölk í forystu-
liði Sovétríkjanna.
Hvemig er umOiorfs í riíki
Ulbrichts (þar er skv. grein-
inni verið að bœia niður edn-
staklings- og persónueðli
manna).
Byltingin étur bömin sín
(tvær greinar um hrcinsanir í
svo fiundið væri — mienn vita
aö Morgurnbdaðdð hefiur yfirledtt
verið anöög á bandi ísraels, en
þama bregður sivo við, að inn
í Morgunblaðið hefur afi van-
gá siæðzt grein úr franska
vinstribdaðinu Nouvei Observ-
aiteur þar sem sjónarmdð Pai-
estínuaraba kama fram, (í
þessu samibandi má minna á,
að bandairisk vikublöð pólitísk.
som aldrei hækika í verði hér
á Isilandi hve mdkið sem gieng-
ið fellur, hafa um skeið létið
Araba njóta nokkurs sannmæl-
is, og hefur það að .öllum lík-
induim -sín áhri£ é hugariar á
Morgunblaðinu).
Biaifira er nokkrum siinnum á
daigsíkrá, og þá aðallega lýst
hörmunigum, stríðsins og nauð-
FYRRI
GREIN
Reykjavíkurbréfs skera sér
einnág bita . af.
Að öðru leyti virðist allt í
góðu gengi á Vesturlöndumu
Nema hvað de Gaiuile er enn
við lýði í marz, og ar birt löng
gnein efitir Jacques Soustelle,
sem gat sér heldur heepið orð
í saimibandi við Alsírstríðið. —
Úr vestrænum heimi berast eiginlega engin ill tíðindi. Allra sízt
frá Suður-Ameríku.
Eftir ARNA
BERGMANN
Eins og mienn vita stærir
Morgunblaðið sig eikiki aðedns
af þvtí að vera stærst þlaða og
útbreiddast á íslandd. Fyrir-
svarsmenn þess nota mörg
tækifæri til að koma, því að.
að blaðið sé bœði fjölþætt og
víðsýnt, gefii miklar og miarg-
visaegar upplýsdngar um at-
burdi og viðhiorf innanlands
seim utan. Við- siem erum vinstra
megin í tilverunni, erum hins-
vegar vanir að bera frami aðra
staðhæfingu geign þessari. Við
téljum Morgunblaðið óralangt
fyrir neðan þaiu erlend borg-
araþlöð sem sómasaim-leg vilja
teljast. Vegna yfirméta edn- ,
strengingslegs málflutnings —
og þá ekki sizt í öMum skirif-
um bilaðsins urn. eritend mól-
etfni. MálfHutndngs sem. mlótist
aif hundflatri aístöðu gagnvart
bandarískium viðhoriuim. í hverri
gredn og séu þá hunzaðir fllest-
ir tilburðir til sjálfisitaeðs mats,
sem vel mætti sækja til ýto-
issa vesitrænna borgaraiblaða efi
eigið mannvit dugair eikki til.
Sömuleiðis fyigir þassu hat-
ramimiur andkomimúnisimd, sem *
ekki getur grednt firá nieinskon-
ar sósíailísikri viðtteitm á hllut-
lægan hátt, heldur stendur
stirðnaður í viðhiorfum kalda
stríðsins rétt eins og hedlmurinn
geti ekki tekið breytingum
(nema þá að viðkomamdi
Bandaríkjaforseti láti boð út
ganga þar að lútandi).
Hlutföll
Þeissi gagrnrýni á Morgun-
blaðið kemur oflt frarn í sam-
bandi við einstaka viðburdi. En
hér verður gerð tilraiun til að
prófa hana á Morgunblaðiniu J
einn mánuð, nánar tiltekið é
marzmánuði þessa árs. Það
kemur á da.ginn, að engin ný
stórtíðindi gerðust í þessum
mánuði og er það ef til vill
betra vegna sanngiminnar —
allavega sjá menn ctoki Morg-
unblaðið í siínum versta ham.
Lesin voru 25 tölublað af
Morgunblaðinu (eáitt tölubiiað
hefur týnzt í viðkomandi
möppu). Þau eru — án les-
bétoar — 3680 diállikar og þar af
eru um 430 spalitar erlent efni
að mynduim mieðtöldum. Þar meö
er ekkd alveg aliLt með tekið:
einhverju er sleppt af frétta-
efni um Island og Norðurlönd,
blönduðu efni, einstökum mynd-
um, frásögnum af kvikmynd-
um, sýningum o.ftt. en varla
mieiru en 20-30 dálkiuim,
Þessir 430 sipatttar skipitast
þannig að rúmlega 160 eru
fréttir, venjulega 6-7 spaltar
á dag: þó getur það minnkað
verulega e£ Bjarni Ben þari
að segja eitthvað á forsiíðu, eða
ef válieg tíðindi gerast innan-
lands. Þýtt efni tekur rúmilega
190 spalta og er þá 'svonefnt
,.Erlent yfirlit“ talið m©ð. —
Frumsamið íslenzkt efini um
erlend mál er eiklki nema ca
45 spaitar og er þá flest tínt
til: viðtal við erlenda menn,
frásagnir (einkum um Biafira),
bréf í VaLvakanda, leiðarar og
kaflar í Reykjavíkurbréfum,
en þau eru eins og kunnugt er
þvílík súpa, að ofit er erfitt að
greina í sundur, hvað í hana
er látið. Og meira að segjaeitt
kvæði. Það er náttúriega um
Nixon Bandaríkjaíorsieta.
Fréttir
Sem fyrr segir urðu engiin <5-
vœnt ný sitórtíðindi á erlend-
um vettvahgi í marzmánuði
neima þá landamiærasikærur
Sovétmanna og Kínverja: tíð-
indum fór fram í Biafra, Ví-
etnam og Austuxfllöndium nær
með svipuðum ihætti og áður.
Og Nixon heiimsótti Evrópu. I
fréttum Margunibiaðsiins ber
eíklki sérlega mdlkiðáhlutdrægni
þessa daiga, þótt aftaust sé það
frairn dregið sem ^jettlur betur
í kramið“ — líkloga heflur af-
greiðsla erttendra fréttaskeyta
verið betri á blaðdnu síðairi ár
en ofit áður. Helzt er að nokik-
urs taugaóstyriks gæti annars-
vegar þar sem Ndxon er á ferð-
dnni og svo í fréttum frá Suð-
ur-Vietnam. I fyrirsögnum er
lögð stór áherzla á það aðNix-
on hafii verið vett. faignað í Bvr-
ópu: „Lienigi lifi Bandaríkin'1.
,.Öskipt ánægja mteð férö Nix-
ons“ seigjr í aðaifyi-irsögnum —
og komum við siðair að sérsitöku
hlutverki hæstráðanda Banda-
eríkjanna á síðum Morgunblaðs-
ins. í fréttum frá Suður-Víet-
nam er sivo viðurtelkin regla, að
allir andstæðingar Bandaríkj-
anna og Saigonstjórnar séu
komimúnistan
kcmimúndsta“, „tilræði komm-
únista“ „bióðugar árásdr komm-
únista11' og þar fram eftir göt-
um korna fýrir sjö sinnum í
stuttri frétt. Eins og menn
vita, er þessi tfzika mjög í and-
stöðu við siði t.d. sómakærra
Norðurlandamálgagna, sem ann-
aðhvort nefna Þjóðfrelsdsfylk-
inguna á nafn eða þá kjósa'
hlutlaiust orð eins og „skæru-
liðar11.
Hart er í
kommaheimi
En þær tilihneigingar, sem
koma að nokkru fram í fyrir-
saignasmíð og myndavaili með
erlendum fréttum, blómstra af
stórum þrótti í þýddum grein-
um um erlend efni semMorg-
unblaðið birtir. Þar er 'um
margvíslegt efiini að ræðá. og
sjaldan feðrað, tónninn í þeim
er sjaldan mjög oístopaíúllur.
þótt það komi fyrir. En sjáift
val og meðferð greinanna ber
því vitni, hve takmörkuð og
einhliða sú heimsimynd er sem
Morgunblaðið býður upp á.
Ég hefi teikið eftir um 40
þýdduim greinum um ailþjóða-
mál í mairzmánuði, og fylgja
þá ■> með fjórar saður undir
hausnum „Erlent yfirlit". Það
sem fyrst og fromst vekur at-
hygli, þegar yfir þessar grein-
ar er litið er það, að um það
bdl helmingur þeirra fjallar um
einhver dauðans vandi'æði hjá
valdhöfuim sósíaliískra ríkja. —
Þoð veröur ettdki séð af þessu
efni að sósíailisrm hafii yfliirfleitt
dugað til neinna jákvæðra
hluta, t.d. að sósíalískt hagikerli
hafii ráðið noikkra bót á vanda
áður vanþróaðra eða lítt þró-
aðra þjóða, Þvert á móti: grein-
amar ganga allar út á úlfúð,
sundrungu, saimisæri, pólitíslka
Tékkóslóvalkfu á Stialínstíð).
Svo mætti lengi teilja: tvær
greinar eru t.d. um ausitur-
þýzkan ílugmann sem stakkaf
til Borgundarhóilms, af því að
hann ,,félck ekki íbúð hjá Ul-
brioht11, og svo — að sjálísögðu
nokkrar um landamaaraátök
Sovétrikjanna og Kínverja.
Og ekki gengur kommunum
betur í Víetnam en annarsstað-
ar: ..Eklkiert sældairlbrauð að
vera Viot-Cong stúllka11 heitir
ein greinin, og segir þar, að
kammúnisitar hafii stórar á-
hyggjur afi sáðféröinu hjá
skæruliðiuim. Til staðfestingar á
sikiepnusikap þeirra er birt átaik-
anleig myndasíða með sitérri
fyrirsögn: „Meðan reynt er að
semija í París rignir eidílLauigum
komimúnista yfir safclausa í S-
Vietnam11.
Að sjálflsögðu neitar því eng-
inn að mörg stórvandamól eru
uppi í hinum ýmsu (og reynd-
ar mjög óttiítau) sósíalíslku ríkj-
um, eða að þar hatfa glæpir
verið framdir. En það hagigar
ekki því sem áður er sagt um
einhliða heáimsmynd: allt sem
kemur fram er þessum ríkj-
um tii hnekikis — og wt leiö
er það einsitaklega áberandi, að
flarið er ailt öðrum höndum
um þau esn aðra heitosWuto.
T.d. þriðja hedmánn, sem að
ýmsu leyti væri eðlilegit að bera
stóran hluita sósialiísikra ríkja
saiman við.
Þriðji heimurinn
Þýddar greinar um þriðja
heiiminn eru eklki margar. —
Indland kemur við sögu, þa,r
er „þjóðaredning í hættu” og
eins og að hkum lætur eru
kommar einhverssibaðar náiægt
í þeim vainda, þeár hafla unmið
kosningasiigur. Aralbar og Isra-
ettiar koma þrisivar við sögu,
syn á hjálpa.rsta.rfseimii. En það
er í þessu efni siem mörgum öðr-
um aö sjaldan eru gripnarupp
grfeinar þar sem reynt er að
kryfja vanda til mergjar, gera
grein fyrir raunverulegum or-
söikum — og þá enn sáður að
fjallað sé um ábyrgð hinna
hvfitu stórvelda á afiriskum
vandamáium. Ein grein í vdð-
bót fljallar um Aflríku, og er
val hennar, svo langt sem það
nœr, vitnisiburður um viðhori
sem aft á sér hauttta í homi á
MorgunMaðinu:: „Elfnahaginum
hefur hrakað síðan þedr hvítu
voru reknir“. Semsaigt þessi
) undirtónin, sem tmenn fllíka ekki
hástófum en taka þó undir í
góðra vina hópi: — þessir negi'-
ar geta ekki stjórnað sér sjálfir.
Hvað fleira um þriðjaheim-
inn? Eiginlega ettdkert. Ekikert
um hina rómönsku Aimeríku
með öillum hennar gífurlegu
þjóðfélagslegu vandamáium, —
flesitum tengdum ítökum ogyf-
irráöum Bamdaríkjanna. Eikki
stafur — neirna ein grein um
hdn spouigilegu vandræði Breta
á Anguilla, enda er það mein-
laust mál.
Vesturlenzk sæla
En hvað verður fyrir efi við
lítum ottdkur nær, til vinaþjóða
og flrænda? Um Norðurttönd eru
nokkrar greinar, filestar ópóli-
tíslkar: Færeyjar sem ferðaland.
Friðrik danakóngur á aifmæli,
síldajTvertað í NOiegi. MestveO-
ur or gert út af þýddri grein
um fjárimél Finna: þeir hali
horiið flré vísátöluibindingu
kaups, og er engin furða þótt
þau tíðSndi þyki hvailreki som
leiðairahöflundur og höflundur
Greinin heitir „Bnostnar vonir
er hairmileikur lands miíns“, —
minna miá það ekki heita, og í
, inngangi er þvi lofaö að greán-
in skýri frá ,fliinu réitta eðtti
Gaiullismans11. Soustettlle er dreg-
inn flram í dagsljósið í sam-
ræmi við þann MorgunMaðs-
anda að halla meir á de Gaulle
en eiginlega flLesita aðra leið-
toga vestrænna ríkja (gott ef
náungar eins og Franoo og
Salazair fengju ekiki ljúfmann-
legri meðflerð í því þlaði) —
og að sjálfSögðu stafar það
ekki afi öðru en þvi, að karl-
inn var óþægur við Bandarík-
in.
Vett. á rninnzt: Bandarítkm. 1
þessum mánudi, þegar tuttugu
greina,r segja frá síkepnuskap
og vandræðum kommúnista
finnsit ekkert það vandamél í
Bandaríkjunum sem skrifandi
sé um. Ekki í Morgunblaðinu.
Nema hvað Bandaríkjamenn
eiga í styrjöttd í Vietnaim. Um
það er ein yihiitsigrein sem
heitir ,,Þegar Bandanílkin fóru
í stríð“. 1 inngangi, sem að
LCkindum er siaminn á biaðinu
sjálfu. standa þessi toerkuorð,
sem lýsa vel allri móJsmieðfierd:
„Undanfama mánuði og jaifn-
vel ár hafla Bandan'íkin gert ít-
rekaðar tilraunir til að losna
undan frekari íhlutun í Viet-
nam“, Og í framihaldi afþessu
heyra lesendur að sjólfsögðu,
að alla sök af stríðinu beri
„komimúnistar11 og ekikert ann-
að af vandamálum Vietnams
en þoirra djöfuttlegt innræti
kemst að í þessari yfiriitsigrein.
Þvert á móti. Það kernur á
daginn að „Nasstu ár (eftir
Genfairsamkomulagið — þegar
Diem einræðisherra riikti) (voru
Framihald á 9. saða
„hryðjuverk glæpi og yfirgengilegan freilsis-
Bandaríkjamenn ráðast aldrei inn í lönd, þeir „veita aðstoð11 og „skerast í leikinn" — Sjólið-
ar í Santo Domingo.