Vísir - 17.08.1972, Blaðsíða 6

6
Vísir Fimmtudagur 17. ágúst 1972
VÍSIR
Útgefandi: Reykjaprent hf.
Framkvæmdastjóri: Sveinn R. Eyjólfsson
Ritstjóri: Jónas Kristjánsson
Frétyastjóri: Jón Birgir Pétursson
Ritstjórnárfulltrúi: Valdimar H. Jóhannesson
Auglýsingastjóri: Skúli G. Jóhannesson
Auglýsingar: Hverfisgötu 32. Simar 11660 86611
Afgreiösla: Hverfisgötu 32. Simi 86611
Ritstjórn: Siðumúla 14. Simi 86611 (5 linur)
Askriftargjald kr. 225 á mánuði innanlands
i lausasölu kr. 15.00 eintakið.
Blaðaprent hf.
Góða stórveldið
Eftir að Sovétrikin voru afhjúpuð, svo að flestir
blindir sáu og daufir heyrðu, bundu sósialistar
viðsvegar trúss sitt við Kinverska alþýðulýð-
veldið. Mao skyldi verða sá Messias, sem margir
höfðu talið Stalin vera, meðan hann lifði.
Mao réðst gegn heimsvaldastefnu Sovét-
rikjanna. Hann gagnrýndi rikiskapitalisma
Moskvumanna og bar á þá svik við hugsjónir
sósialismanns.
Gagnrýni hans var markviss. Sósialistar i
öðrum löndum höfðu lengi fundið i hjarta sinu að
margt af þvi sem Moskvumenn kölluðu ,,auð-
valdsáróður” var rétt.
Fjöldi sósialista tók samkvæmt forskrift Kin-
verja að samlikja Sovétrikjunum og Bandarikj-
unum. Þetta hefur einkum orðið einkenni ungra
sósialista og kommúnista.
Trúin á maoismann hefur reynzt vera
draumórar. Það Kina, sem trúin byggist á, er
ekki til. Þvert á móti er orðið augljóst, að Kin-
verska alþýðulýðveldið er sama eðlis og Sovét-
rikin. Illdeilur milli stórvelda kommúnismans
eru þjóðernislegar.
Þjóðernissinninn Stalin gerði Sovétrikin að
ströngum föður allra kommúnistaflokka. Harð-
stjórinn Stalin knúði fram auðsveipni við flokkinn
i Moskvu. Mao telur sig meiri karl en svo að
hann lúti valdi manna á borð við Krustjev eða
Bresnjev.
Sovétrikjunum mistókst að halda Kina sem
leppriki. Kinversk þjóðernisstefna braut ofurvald
þeirra. Upp reis nýtt Kina, stórveldið Kina.
Afstaða Kinverja til Bangladess er at-
hyglisverð. Kúguð Austur-Pakistan brauzt undan
oki afturhaldsmanna i Vestur-Pakistan með að-
stoð Indverja. Nýtt riki var stofnað. Leiðtogar
þess boða sósialisma. Almenningur hafði tekið
völdin af hernaðareinræði. Sjötiu og fimm
milljónir manna höfðu fengið sjálfstæði. En þetta
var ekki i samræmi við áætlanir i Peking.
Leiðtogar Kinverska alþýðulýðveldisins höfðu
þvert á móti gerzt einkavinir hernaðarfurstanna i
Vestur-Pakistan. Með þvi bandalagi ætluðu þeir
að ná sér niðri á öðru riki, lýðræðisrikinu Ind-
landi.
Kinverska alþýðulýðveldið studdi af öllu megni
herVestur-Pakistana gegn alþýðunni i Austur-
Pakistan. Striðið tapaðist Vestur-Pakistönum,
þegar Indverjar sendu her sinn inn i Austur-
Pakistan. Ella hefði kinverska hjálpin stutt
fjöldamorðingja til sigurs yfir alþýðunni.
Þvi fór fjarri að finna mætti i afstöðu Peking-
stjórnarinnar vott þess alþýðukærleika, sem
margir eigna henni. Afstaða maoistanna var hins
vegar mjög svo dæmigerð fyrir stórveldi og
heimsvaldastefnu allra tima. Hinn kinverski
Messias var fals-Kristur.
Það kemur þvi ekki á óvart, að Kinverska al-
þýðulýðveldið beiti nú fyrsta neitunarvaldi i
öryggisráði sameinuðu þjóðanna til að hindra
inntöku Bangladess i samtökin. Stórveldið Kina
skeytir þvi engu, þótt skammt sé liðið, siðan það
var utan þeirra dyra. Rök stuðningsmanna Kina,
þá eru nú auðvitað ómerkt, af þvi að i hlut á riki,
sem var stofnað i óþökk Pekingsstjórnar.
viljað ganga i kommúnistafiokkinn. (Ljósm.: ÁM.)
Rússnesku skók
sfjðmumar eru
ekki rússneskar
iiiiiiiiiin
M) MÍM
Umsjón:
Haukur Helgason
Boris
Spasskí
ver i
Reykjavi!
Iskákheiði
Sovét
'ríkjanna.
Hann er hálf-gyðingur og hefur ekki
vits Botwinnik, sem var fæddur i
Kuokkala, sem hafði heyrt Finn-
landi til og er gyðingur að auki.
Botwinnik var hins vegar, og er,
góður þegn Sovétrikjanna, félagi i
kommúnistaflokknum og tvivegis
„krossaður” orðum „rauðs
verkalýðs”. Botwinnik var
heimsmeistari i þrettán ár.
Tal gyðingur —
Petrosjan Armeniumaður
Rússinn Smyslow hélt titlinum
skamma hrið, en þá tók við
gyðingurinn Maichail Tal, sem
var fæddur i Riga, höfuðborg
Lettlands. Botwinnik sigraði bæði
Smyslow og Tal i öðrum einvigj-
um og hreppti tiilinn að nýju. (Tal
var heimsmeistari 1960-1961).
Loks batt Tigran Wartanovits
Petrosjan enda á forystu Bot-
winniks árið 1963, en Petrosjan er
Armeniumaður, fæddur i Tiflis i
Georgiu.
Boris Spasski, sem ekki hefur
gengið i kommúnistaflokkinn,
varð heimsmeistari árið 1969.
Heimmeistári kvenna
Georgíumaður
Jafnvel heimsmeistari kvenna i
skák, Nona Terentjevna
Gaprindasvili, 31s árs, sem hefur
haldið þeim titli siðan 1962, er
ekki Rússi heldur Georgiumaður.
Paul Keres, sem hefur verið
allra manna þrautseigastur sem
„krónprins” skákarinnar, þótt
aldrei hafi hann orðið heims-
meistari, er ekki Rússi. Hann er
Eistlendingur, sem varð Sovét-
borgari, er Sovétrikin lögðu undir
sig Balkanlönd.
104 skákmenn hafa hlotið stór-
meistaratitil. Af þeim hafa 36
verið Sovétmenn, 12 Rússar og 24
ekki-rússar, að sögn Der Spiegel.
Salo Flohr, sovézki stór-
meistarinn, er jafnvel Tékkósló-
vaki, sem flýði undan Þjóðverj-
um árið 1938. og hefur dvalizt i
Sovétrikjunum siðan.
(Að mestu byggt á grein Der
Spiegel).
Allir skákmeistarar
heims eftir heimsstyrjöld-
ina hafa verið Sovétborg-
arar, en aðeins einn þeirra
hefur verið Rússi. „Mesti
rússneski skákmeistarinn
var hins vegar ekki Sovét-
borgari," segir tímaritið
þýzka Der Spiegel.
„Skákin, „gaman kon-
unga", er þjóðaríþrótt i
Sovétrikjunum. Skáksam-
band Sovétríkjanna hefur
meira en þrjár milljónir fé-
laga," heldur Der Spiegel
áfram. Ungir kommúnistar
í flokknum læra skák,
stundum á undan stafróf-
inu.
t höllum ungkommúnista i
Moskvu (æskulýðshöllum) er
meira en 500 nemendum á aldrin-
um 10 til 14 ára kennd skák, og
kennarar gjarnan stórmeistarar.
Samkvæmt dagskipun hermála-
ráðherrans skulu hermenn i
Sovéther leika skák til að þjálfa
sig i þolinmæði og þrautseigju.
Allir hinir heyrðu til minni-
hlutaþjóðunum i Sovétrikjunum.
Það er raunar ekki rétt, þegar
við tölum um „Rússa” og eigum
við Sovétmenn. Að visu eru
Rússarnir valdaþjóðin i Sovét-
samveldinu.
Rússar eru taldir vera 55 pró-
sent af ibúum Sovétrikjanna.
Úkrainumenn eru taldir 18%,
Belorússar 4%, Uzbekar 3%,
Armeniumenn 1,5%, Georgiu-
menn 1,5% og gyðingar 1 prósent.
Meira en 100 aðrar þjóðir eru
greindar i hinu mikla Sovétsam-
veldi, sem spannar 8.647.249 fer-
milur, frá Eystrasalti til Kyrra-
hafs i Asiu, frá Norður-Ishafi til
Svartahafs.
Rússinn Aljekin
flýði land
Sovétrikin eigna sér ,,af örlæti
sinu”, segir i Der Spiegel, annan
skák-Rússa með sonum sinum.
Það er Alexandrovits Aljekin,
sem fæddist árið 1892 og var
heimsmeistari árin 1927-1935 og
1937-1946. En Rússinn Aljekin var
aldrei fulltrúi Sovétrikjanna.
Hann fluttist úr landi árið 1921.
Sovétstjórnin reyndi mikið til
að fá hann heim eitir aðra heims-
styrjöld, en án árangurs. Aljekin
lézt árið 1946 ósigraður, nema af
fengissýki, i útlegð i Portúgal.
Botwinnik
finnskur gyðingur.
Þýzki gyðingurinn og skák-
snillingurinn Emanuel Lasker
fluttist hins vegar til Sovétrikj-
anna árið 1935. Hann hafði verið
heimsmeistari árin 1894-1921.
Lasker kom sér svo til Banda-
rikjanna árið 1938.
Eftir andlát Aljekins var ekki
heimsmeistari i skák i tvö ár, en
þá kom til sögunnar fulltrúi
Sovétrikjanna Michail Moisseje-
Spasski hálfur
Gyðingur
Þessi iþrótt hugans hefur virzt
vera sérgrein Rússa, og Boris
Spasski, 35 ára, virzt vera „sann-
ur Rússi”, segir i grein Der
Spiegel. Sannur Rússi, sem þrátt
fyrir alla skerpu sina yfirbugast
stundum af tilfinningum. Hann
grét eftir „hverja tapaða skák”,
þegar hann var heimsmeistari
unglinga, er álit Der Spiegel.
Taugar hans brugðust jafnvel
árið 1958 eftir ósigur gegn
sovézka stórmeistaranum Mi-
chail Tal. Hann syrgði jafnvel
sigra sina og sagði: „Það var
leiðinlegt, að við þurftum endi-
lega að eigast við”. Þá hafði hon-
um loks tekizt að sigra Tal, vin
sinn.
Dæmi er tekið um keppni við
sovézka stórmeistarann Viktor
Kortschnoj. Spasski fór með
Kortschnoj yfir alls konar mögu-
leika i skák, sem hafði orðið jafn
tefli. t næstu skák þeirra vam
Spasski á augabragði. Efti
sigurinn er Spasski sagður hafi
starað um hrið á andstæðing sim
og siðan á dómarann, Salo Flohi
stórmeistara, og siðan gengið út
að glugga og virzt illa farinn yfii
þvi, væntanlega, að hafa orðið
sigra félaga sinn.
En Spasski, þótt tilfinninga-
næmur sé, er ekki hreinn Rússi.
Móðir hans var gyðingur. For-
eldrar hans slitu samvistum, likt
og foreldrar Bobby Fischers, sem
er einnig gyðingaættar.
Rússar 55%
Sovétmanna
Spasski ver i Reykjavik heiður
Sovétrikjanna sem skákstórveld-
is. Allir fimm heimsmeistarar
hafa siðan 1948 verið Sovétmenn,
en aðeins einn Rússi, Wassilij
Smyslow, heimsmeistari 1957-
1958.