Atuagagdliutit - 14.01.1997, Blaðsíða 3

14. JANUAR • 1997
mm Dronning Margrethe 11
NAALAGAAFFIMMI qullersatut ukiunik 25-lhnera
3
Ukiut 25-t matuma siorna ulloq puigugassaanngilaq, statsminister Jens Otto Kragh-ip kunngissaq arnaq Danmarkimi dronning-tut suaarutigimmagu. Aliasoqaluni qullilillunilu nunami
quiiersanngortariaqarpoq, taamaniiu oqarpoq, neriuutigalugu inuiannut kanngusuutissaanngitsumik sulisinnaajumaarluni.
Ingen glemmer den dag for 25 år siden, da statsminister Jens Otto Kragh udråbte tronfølgeren til Danmarks dronning. I dyb sorg og med tårer i øjnene måtte hun overtage regent-rollen
og udtrykte dengang håbet om, at hun ville klare opgaven sådan, at folket ikke måtte skamme sig over hende.
tinik ilisimasaqarluartutut,
akuerinniinnartanngitsutut
ammasutullu. Europap Ka-
ngiani Qeqqanilu naalakker-
suinikkut qasukkariartor-
neq immikkut soqutigilluar-
paa, aammalu naalagaaffiit
nutaat, Europamut nutaa-
mut ammasumullu ilan-
ngukkiartortut.
ileqqulli inatsisillu malillu-
git dronning politikkikkut
partiilersornermi aaqqia-
giinnginnerit akuliuffigin-
ngilluinnartarpai, politikkik-
kullu isummersornernik
naalagaaffimmilu qullersa-
nik ataatsimeeqatiginnittar-
nermini, pisortatigoortumil-
luunniit illersugaqarnani,
imaluunniit nunat allamiut
naalakkersuinikkut pisortat
Danmarkimi tikeraartori-
gaangamigit.
Oqalugiaatit
Dronning Margrethe-Ii i-
summertarpoq, saqqummi-
uterusuttarpaalu. Ukior-
taami oqaaseqarnermini o-
qallissaarutigisartagai misi-
gissutsinik attuisartut ta-
matta ilisimavagut, innutaa-
sut sunnerlugit apeqqutit
pingaarutillit ileqqorissaar-
nermut sumullu atanernut
pingaaruteqartut saqqum-
miuttarlugit. Qimaasut nu-
nasisullu atugarisaannik
paasinnittutut qallunaat eq-
qortunik saqqummiussiffi-
gisarpai, tamatigut nuanna-
rineqartanngitsut, sapiis-
sutsinili ataqqineqaatigiler-
sarpaa aammalu isummami-
nik saqqummiussisarner-
migut tamatigut nuannari-
neqartuaannannginnissami-
nut piumassutsini saqqum-
miuttarlugu.
Ukiortaami oqaaseqartar-
nini oqaatsit sakkortuut nu-
taanillu pilersitsisartut ator-
lugit saqqummiukkaanga-
migit, ukiumi qaangiuttumi
pisimasut oqallisaasut aal-
laavigisarpai. Oqaaseqaatit
dronningip nammineq allat-
tarpai, nammineq oqaatsi-
nut ilisarnaatini atorlugit,
pineqartullu imarisaat isum-
mernerillu ilisimaqqissaarlu-
git. Ukiortaami oqaaseqaa-
tit tassaasarput inuup misi-
littagallip, qaratsaminik atu-
iiluarsinnaasup ukioq qaa-
ngiuttoq pillugu nalunaaru-
taa ilisimasanillu saqqummi-
ussiffia.
Pikkoriffigisai
Dronning Margrethe inuu-
voq amerlasuunik pikkorif-
filik. Inuusuttuugami itsar-
nisarsiorneq aalluttuarpaa,
taamaniiu suliffissaminik
nammineq toqqaasinnaasi-
magaluaruni qularnanngit-
sumik itsarnisarsiuutut ilin-
niagaqarsimassagaluarpoq.
Dronning Margrethe as-
saanerni arlalinni annertuu-
ni peqataasimavoq, soorlu
Rom-imi Sudan-imilu, aata-
ni kong Gustav VI Adolf
(1882-1973) ilagalugu.
Eqqumiitsuliornermili -
namminerlu eqqumiitsuli-
ortutut - dronning qallunaa-
tut imaannaanngitsutut saq-
qummertarpoq, qallunaallu
qulanngivillutik præsidenti-
tut qinigassaraluat, eqqar-
saatigineqarsinnanngitsoq
piviusunngoraluarpat, tassa
kunngeqarneq atorunnaar-
sinneqarluni. Ilumoorporlu
Danmarkimi socialistit saa-
merliunerpaat amerlanerit
aamma qinissagaluarmas-
suk.
Nuannarineqarneranut
peqqutit ilagaat, qallunaat
kunngikkormiuisa silatu-
saarlutik aviisinit mamarlii-
sartunit allaaserineqarnissa-
minnut periarfissiisanngin-
namik, tamakkunanilu tusa-
gassiortut eqqarsariartaasi-
at malillugu oqartariaqar-
poq qallunaat kunngikkor-
miui pikkunaatsorujussuu-
sut. Kunngikkormiut ilaqu-
tariit ileqqorissaaqaat.
Tolkien Margrethe-lu
Dronning Tolkien-ip oqalut-
tualiaanik toraarsinera eq-
qumiitsuliortutut ineriartor-
neranut sunniuteqarluinnar-
poq. Tolkien nammineerluni
allaqatigaa, kingornalu o-
qaatigaa Tolkien-ip oqaasii-
sa ilukkut sakkortussusiisa
namminneerlutik saqqum-
mertut assilissanillu pilersit-
sillutik. 1977-imi »Ringe-
nes Herre« naqiterneqar-
poq, Ingahild Grathmer-ip
assiliartalersugaa, dron-
ning-ip kinaassutsiminik
isertuilluni aallaqqaammut
ateq atugaa.
Maanna nammineq atini
atorlugu saqqummernissani
kisigiunnaarpaa, suliarpas-
suanilu Danmarkimi nunani-
lu allani arlaleriarluni saq-
qummersittarsimallugit.
Qalipaanerup saniatigut
dronning assassukkanik,
atuakkanik assiliartalersui-
nernik, allapalaarinermik,
julekortiliornermik kiisalu
palasit ulersui annoraamer-
nillu allat ilagiinnut tunnga-
sut suliarisarpai, tamakku-
nani ileqqutoqqat nutarter-
tarlugit, eqqumiitsuliortu-
nut inuusunnernut maligas-
siuilluni.
1991-imi »ilisimasaqarfi-
ginngisani« misilippaa,
Bournonville-ballet-ip »Et
folkesagn« isiginnaartin-
neqarnerani isiginnaarfim-
mik ilusilersuinissamut aku-
erigami. Suliami ikiortaa-
ginnanngilaq. Det kongelige
Teater-imut ornigulluni suli-
nermut pilersinniakkaminut
soqutiginaqisumut peqataa-
voq, taannalu ballet-erluni
isiginnaartitsineq qallunaat
isiginnaartitsiviini takutit-
takkat iluatsinnerpaat ila-
gaat.
»Et Folkesagn« aqqutiga-
lugu dronning isiginnaartit-
sivinni ilusilersuisutut ilinni-
artuunini naammassivaa,
imminullu silarsuarmiunullu
takutippaa pikkorilluinnar-
tuulluni. Pikkorissusia up-
perineqalerpoq. Qularneq
nalorninerlu peerupput.
Nutserisutut
Dronningip nammineq o-
qarneratut:Arlaannik piso-
qarpoq, maannalu suut ta-
marmik uannut ataqatigiit-
tutut pilerput. Soorluuna
inuttut ilara. dronningiusoq,
ilaralu alla, eqqumiitsulior-
nermik nuannarisaqartoq
eqqumiitsuliornerlu aqqu-
tigalugu saqqummertartoq
imminnut nassaarilersut.
Atuakkanik naqiterisitsi-
sarfiit Danmarkimi anner-
saata. Gyldendals Forlag,
1981-imi franskip atuakki-
ortup Simone de Beauvoir-
ip atuakkiarsua nutsigaq
»Alle mennesker er dødeli-
ge« saqqummersippaa. Nut-
serisuuvoq H. M. Vejer-
bjerg, kinarpiaanersorli aat-
saat paasineqarpoq atuak-
kap saqqummersinneqarne-
ranit sapaatit akunnerpaalui
qaangiutereersut. Sunaaffa
dronning Margrethe-p uia-
talu prins Henrik-up fran-
skip atuakkiaa paasiumi-
naatsorsuaq qallunaatuun-
ngortissimagaat. Naliliisar-
tut isumaqarput nutserne-
qarnera franskisoornerata
pitsaassusianut eqqarsar-
nartuanullu eqqoriuinnar-
toq.
Dronning Margrethe-p
aamma svenskip atuakki-
ortup Stig Stromholm-ip
romamiut naalagaaffissuata
piuneerussaanera pillugu
atuakkanut pingasunngor-
lugu atuakkiaa nutsersima-
vaa. Nunarsuarmi ilisima-
tusarfinni arlalissuarni ataq-
qinaammik ilisimatusarner-
ni assigiinngitsuni doktoriu-
voq, London-imilu British
Museum-imi oqalugiartar-
nikuuvoq.
Suliffik sunngiffillu
Suliassarsiortuartutut dron-
ning ulapittuartuuvoq. Ul-
lorsiutai ataatsimiinnissanik
pisortatigullu isumagisassa-
nik ulikkaarput, sisaman-
ngornerilli ualikkui tamaasa
sulinngiffeqarusuttarpoq
qalipaanermut ilinniarnini
eqqumiitsuliornikkullu alla-
tigut soqutigisani aalluk-
kusullugit. Sapaatit akunne-
ranut ataasiarluni ballet-
ernikkut timigissartarpoq,
qittarillunilu kusanartumik
qitittarpoq. Ukiumut ataa-
siarluni Norge-liartarpoq
Norge-p dronning-ia Sonja
ilagalugu illuaqqani unnui-
artortarlutik, namminnerlu
nerisassiortarlutik. Dron-
ning-it marluullutik Nunat-
sinni aamma sisorarnikuup-
put.
Augustimi aasaanerani
Frankrigimi feriartarneq
ileqquliussaavoq, inuit mar-
luk ulapittuartut eqqissisi-
maartarfiat, ulluinnarni pi-
sassarpassuit peqqutaallutik
imminnut takorpiartanngit-
sunut. Taqqavaniikkaanga-
mik prins Henrik illuminni
ittuusarpoq. Gahors-imi -
prins Henrik-up aggerfiani -
aappariit illorsuaarannguaq
nutartersimavaat, prins
Henrik-up viinniliornini isu-
maginerani dronning nuisit-
sisarfiliartarpoq nerisassa-
nik allanillu atorfissaqartita-
nik pisiniarluni.
Dronning aamma prins
Henrik aappariiupput inu-
gissut. Isertuaratik immin-
nut nuannariinnertik erser-
sittarpaat, suugaluanulluun-
niit imminnut ikorfartoqati-
giittarput ikioqatigiittarlu-
tillu. Dronningip prins Hen-
rik taasarpaa isornartorsi-
ortimisut pitsaanerpaatut
peqqarniinnerpaatullu, al-
laat eqqumiitsuliornernut
tunngasunut, taamaakkalu-
artoq pnns-ip nuliani, Dan-
markip dronningia, eqqar-
tuleraangamiuk nipaa saa-
marpalulersarpoq.
ASS./FOTO: MOGENS LADEGAARD, NORDISK PRESSEFOTO