Ísafold - 19.07.1893, Qupperneq 1

-Kemur út ýmist einu sinni
eða tvisvar i viku. Verö Arg
(75—80 arka) 4 kr., erlendis
5 kr. eí»a 1V* doll.; borgist
fyrir mibjan júlímán. (erlend-
is fyrir íram).
ÍSAFOLD.
Uppsögn(skrifleg) bundin vil>
áramót, ógild nema komin
sje til útgefanda fyrir 1. októ-
berm. Afgroiöslustofa blaös-
ins er í Austurstrœti 8.
Reykjavik, miðvikudaginn 19. júli 1893.
XX. árg.
Verzlunar-mál.
Eitt af þeim málum, er þing-ið í sumar
hefir til meðferðar, er að greiða fyrir sölu
íslenzkra afurða á erlendum mörkuðum.
Málið hefir verið rætt á næstum öllum
þingmálafundum í vor, og almennur ðhugi
virðist vera á því, að eitthvað sje gjört af
þingsins hálfu til þess, að auka þekkingu
vora á vöruverkunarkröfum þeirra þjöða.
•er kaupa íslenzkar vörur og ráða því að
miklu leyti verði þeirra.
Af því sem stungið hefir verið upp á
til þess að fá þessu framgengt, hefir þótt
æskiíegast, að fá einn eða tvo fasta erind-
reka á Englandi og Spáni, er sendu hing-
að skýrslur og fræddu oss um helztu at-
riði, er snerta verzlunarviðskípti vor við
þessi lönd.
í fljótu bragði lítur þetta út fyrir að
vera bezta og einfaldasta ráðið til þess, að
fá ósk vorri framgengt í þessu efni; en
sje betur að gætt, koma ýmsir erfiðleikar
í ljós, er þinginu þykir að líkindum ó-
kleyft að eiga við. Efst á blaði er kostn-
aðurinn, er naumast mundi nema minna
en 8—10 þús. króna handa hvorum eða
hverjum erindisrekanna, og þar að auki
•er efasamt, hvort þannig lagað mál fengi
staðfestingu konungs.
Ekki þarf að fara lengra en að minnast
á deiluna milli Norðmanna og Svía
i konsúlamálinu. En jafnframt get-
um vjer einmitt sjeð í Noregi, hvernig
Norömenn hafa orðið flestra þeirra hlunn-
inda aðnjótandi, er konsúlar getaveitt, og
það án mikils kostnaðar og án nokkurrar
•deilu við konung eða ríkisstjórnina.
Fyrst er að skoða málefnið í heild sinni.
Aðalatriði og mergurinn málsins er, að fá
greinilega þekkingu á verzlunarástandi og
vöruverkunarkröfum á íslenzkum vörum
þar, sem líkindi eru til, að bezt yrði gefið
fyrir þær, finna nýjá markaði fyrir þær,
og greiða fyrir sölu þeirra. Er enginn vafi
á, að þetta gæti orðið til mikils hagnaðar
fyrir landið, þegar þess er gætt, hvernig
farið hefir opt fyrir íslenzkum vörum á
mörkuðum erlendis.
Tökum til dæmis eina helztu útflutnings-
vöru vora, saltfiskinn. Hann er fluttur
lijeöan til tveggja hafna á Spáni, tveggja
hafna á Englandi og svo til Kaupmanna-
hafnar.
Kröfur þær, sem eru gjörðar að því er
saltfiskinn snertir af kaupendum hans í
Höfn, eru flestar alkunnar, og má gjöra
ráð fyrir, að markaðurinn þar sje notaður
einsvel og hægt er; þó er, ef til vill, ekki
alkunnugt, að hæst verð fæst fyrir fisk
þann, sem eigi hefir legið lengi í salti og
er ekki eins mikið hertur eins og vant er
hjer syðra. Vestfirzkur kaupmaður einn
hefir langbezta þekkingu á kröfum Hafn-
arbúa í því efni. Hagar liann fiskverkun
sinni eptir þeim og fær lika töluvert meira
fyrir vöru sína, en nokkur maður annar.
Til Englands og Skotlands er fiskurinn
nær eingöngu sendur til Liverpool og Leith,
en eptir því, sem mjer er frekast kunnugt,
er hann ekki nærri aliur borðaður á Eng-
landi, heldur er mikið af honum flutt út
aptur til írlands, Spánar og Portúgals. Á
Englandi sjálfu hagar svo til, að á einu
verzlunarsvæðinu vilja menn hafa linsalt-
aðan fisk, á öðru mjög harðan og mjalla-
hvítan; á einum stað gengur bezt út stór
þorskur, á öðrum stað smáfiskur. Á litlu
svæði á suðurströnd Englands er örsmár
þyrsklingur í mestu gengi, þótt engir aðr-
ir vilji líta við honum.
Víða. spillir fiskur sá fyrir sölunni, sem
flyzt frá New-Foundlandi. Mjer er hann ekki
svo kunnur, að jeg geti lýst honum ná-
kvæmlega að sinni. Jeg hefi að einseinu
sinni sjeð lítið sýuishorn af Iionum, og var
hann að mínu áliti tæplega hálfverkaður
og mjög óhreinn. Jeg furðaði mig rnjög á
því, að hann skyldi vera seldur eins og vel
verkaður íslenzkur fiskur, en huggaöi mig þó
við þávon, aðá þessumstöðumgæt.iorðiðgóð-
ur markaður fyrir hálfverkaðan íslenzkan fisk
sjerstaldega á vorin, allt fram í júlímánuð,
áður en fiskur fer að flytjast frá New-
Foundlandi.
Markaðinum á Spáni eru menn hjer mjög
lítt kunnir, enda þó þar sje aðalsölustaður
saltfisksins. Skipin eru fermd hjer með
þeim fiski, sem að voru áliti er útgengi-
legastur á Spáni; hleðsluskýrteinin eru
send til Hafnar og farmurinn seldur þar
umboðsmanni frá spönskum kaupmönn-
um, og verðið fyrir farminn er stundum
borgað löngu áður en fiskurinn er kominn
til Spánar. Þetta fyrirkomulag er mjög
þægilegt fyrir kaupmenn hjer; en með því
fæst engin þekking á markaði á Spáni
og ekkert hægt að fylgja þeim breyting-
um, sem ávallt koma fram í kröfum og
lifnaðarháttum þjóðarinnar. Ilinn mikli
fiskiflutningur til Spánar frá New-Found-
landi virðist benda á, að Spánverjar geti
notað fiskinn, þótt hann sje ekki alvegeins
saltur og þur eins og hjer er siður að hafa
hann, og hafa þeir þá að því lejúi sama
smekk og vjer Islendingar. Líklega er
þar, eins og á Englandi, mikill munur á
því, hvað bezt hentar fyrir hvert verzlun-
arsvæði fyrir sig, og væri nauðsynlegt að
þekkja það bæði fyrir þá, er verka fiskinn,
og þá er senda hann út.
Þó er vanþekkingin enn meiri á öllum
hinum stóru fiskmörkuðum, sem vjer sjá-
um að eins stundum innflutningsskýrslur
frá, en stöndum ekki í neinu verzlunar-
sambandi við. Fyrst má telja írland, sem
47. blað.
liggur einna næst oss af öllum löndum
Norðurálfunnar. Saltfiskur er þar mikil
verzlunarvara, og þar er að sögn borðað
töluvert af hinum íslenzka fiski, er hjeðan
flyzt til Liverpool og Leith. Þá er Portú-
gal annað landið. Þangað flytjast árlega
um 150,000 skippund af saltfiski, eða þre-
falt við það, sem frá íslandi flyzt alls og
alis á ári hverju. Sem stendur flyzt þang-
að mjög lítið af saltfiski hjeðan, en auð-
sætt er, hversu mikill hagnaður væri í
því fyrir land vort, að komast að mark-
aði þar, sjerstaklega þegar samningar fara
út um þúfur við Spánverja.
I Miðjarðarhafslöndunum er einnig mik-
ill markaður fyrir saltflsk, en þó þeim sje
sleppt að sinni, er samt rnjög mikið svæði
ókannað fyrir þá, er vildu greiða fyrir
betri sölu íslenzks saltfisks í útlöndum.
Um það, hvernig íslendingar eigi að
fara að afla sjer kunnugleika á verzlunar-
stöðvum þeim, er nú hafa verið nefndar,
virðist, eins og áður er tekið frain, mega
nokkuð fara eptir dæmi Norðmanna. Nor-
egsstjórn heflr beinlínis veitt einhverjum
praktiskum manni fje til fararinnar, látið .
hann koma við á hinum helztu verzlunar-
stöðvum erlendis og fengið svo hjá honum
svo miklar skýrslur og leiðbeiningar, sem
honum hefir verið hægt að afla sjer á
ferðinni.
Líka aðferð mætti hafa hjer. Þingið
ætti að veita einhverjum álitlegum manni,
er væri vel að sjer í verzlunarefnum bæði
innan lands og utan, styrk til að ferðast
um lönd þau, sem áður eru nefnd, og binda
styrkinn þeim skilyrðum, að hann útveg-
aði nákvæmar skýrslur úr verzlunarhjer-
uðum þeim, er hann ferðaðist um; þó hann
væri ekki látinn fara nema eina ferð á ári
með t. d. eins mánaðar dvöl á Englandi,
hálfs mánaðar á írlandi, eins mánaðar á
Spáni og hálfs mánaðar í Portúgal, eða alls
3 mánaða dvöl í þessum löndum, gæti hann
aflað margs konar fróðleiks, er komið gæti
landinu að góðum notum. Skýrslurnar
ætti að prenta og gefa út á landssjóðs
kostnað.
Kostnaðurinn mundi verða um 2000
kr. Þetta er að vísu nokkurt fje, en
gagnið gæti orðið miklu meira en kostn-
aðinum svarar. En auðvitað er það mik-
ið undir því komið, hverjum för þessi væri
falin á hendur.
Til þessa starfa væri að minni ætlan
hyggilegast að fá einhvern ungan kaup-
mann, sem væri vel að sjer i öllum venju-
legum námsgreinum, góður í málum og
lipur í framgöngu. Kaupmannastjettin er
reyndar ekki í svo góðu áliti, sem vera
bæri og æskilegt væri, og sumir mundu
ef til vill vera hræddir um, að kaupmað-
urinn mundi þá að eins hugsa um sinn