Ísafold - 19.07.1893, Page 2

186
eigin hag, og svíkjast um að gefa :'ireið-
anlegar skýrslnr handa almenningi. En
eigi er ástæða til að gruna kaupmenn um
pretti öðrum mönnum fremur að rauna-
lausu. Og þó svo færi, að sá, er þetta er-
indi ræki, hefði þar að auki veg af
því sjálfur ef vel tækist til, þá væri
þar fyrir enginn skaði slceður. Því höfuð-
árangur ferðarinnar kæmi þó landinu í
heild sinni að gagni, að minnsta kosti
þeim, er stunda sjávarútveg, og þar að
auki er ekki óhugsandi, að sá er færi för
þessa gæti orðið að töluverðu liði að því
er snertir aðrar verzlunarvörnr landsins.
D. T.
Um afnám læknaskólans
í Reykjavík.
Eptir landlækni Schierbeck.
ísafold hefur nýlega flutt 2 greinar ura
«afnám læknaskólans í Reykjavík«. Með
því jeg er ekki að öllu leyti samdómahin-
um heiðruðu greinarhöfundum, vil jeghjer
með hiðja yður, herra ritstjóri, að l)á rúm
í blaði yðar nokkrum athugasemdum um
málið.
Um eitt gætum vjer að líkindum allir
orðið ásáttir, og það er, að engin ástæða
væri til að halda læknaskóla í Reykjavík,
ef vjer hefðum fulla tryggingu fyrir því,
að geta ávallt fengið nógu marga nýtilega
lækna frá öðrum löndum. Þyki mönnum
sem landið hafl þá tryggingu, þá ræð jeg
til, að læknaskólinn í Reykjavik sje lagður
niður; því það liggur í augum uppi, að
kennslan hjer getur eigi verið eins góð,
eins yflrgripsmikil og eins verkleg og í
útlöndum, þar sem kennarar erusvomarg-
ir og skólarnir svo fullkomnir.
En vanti þessa trygging, ætla jeg rjett-
ara, að umbæta skólann en að leggja hann
niður. Læknaskólinn er heldur engan veg-
inn svo illa staddur, sem menn virðast
gjöra sjer í hugarlund ; að hann sje ef til
vill í miður góðum metum í Kaupmanna-
höfn, mun að líkindum mcstmegnis sprott-
/ið af ókunnugleik á honum og stöku mið-
ur góður dæmum, sem læknisfræðis-deild
háskólans heflr rekið sig á; en sem betur
fer eru þessi dæmi of fá til þess, að hægt
sje að byggja á þeim rökstuddan dóm um
skólann í heild sinni. Það er mjög svo
eðlilegt, að lærisveinum læknaskólans bæði
sje og hljóti að vera ábótavant í ýmsum
námsgreinum; en jeg er sannfærður um,
að mörgum hinna betri lærisveina vorra
muni eigi veita svo mjög örðugt aðstanda
útlendum námsmönnum á sporði, er þeirra
er vitjað til sjúkra.
Jeg hefl haft það aðalmark og mið síð.
an jeg kom hingað til lands, að beina
kennslunni við læknaskólann í verklega
stefnu, og í þá átt var tillaga mín 1883,
um stofnun nýtilegs spítala í Reykjavik,
einkum stíluð. Jeg hafði fengizt við það
mál jafnvel meðan jeg var í Khöfn, með
því að mjer gat ekki dulizt, að eintóm bók,
leg kennsla fyrir læknisefni væri allsendis
ónóg. En er þessari tillögu minni var eigi
gaumur gefinn, tók jeg það ráð, að hafa
ókeypis »klinik« fyrir fátæklinga á spítal-
anum, og lagði þannig í sölurnar nokkuð
af læknistekjum þeim, er jeg hefði getað
haft utan hjá. Við þessa. »klinik« eiga
lærisveinarnir kost á tvisvar í viku að
rannsaka sjúklinga, finna hvað að þeim
gengur og stinga upp á lækningaraðferð-
inni; einnig njóta lærisveinar hjer tilsagn-
ar í umbúðafræði (Bandagelære) o. s. frv.
Það heflr heldur ekki verið neinn hörgull
á meiri háttar og opt og tíðuin mjögerflð-
um «operatíónum«, er lærisveinarnir hafa
verið látnir taka þátt í, svo að lærisveinar
læknaskólans í Reykjavík hafa að þvíleyti
fengið betri tilsögn ennokkursstaðarannars-
staðar; þvíað íöðrumlöndum eru operatíónir
gerðar með aðstoð kandidata, en nemend-
ur mega hundruðum saman láta sjer lynda
að sitja langar leiðir frá opei’atíónsborðinu
og þykjast góðu bættir, ef þeir koma rjett
sem snöggvast auga á eitthvert handarvik
læknisins.
Að nemendur lijer á læknaskólanum geti
notið eigi svo lítillar verklegrar fræðslu
má og sjá af því, að nú sem stendur
eru þessir sjúklingar á hinu litla sjúkra-
húsi voru, sem er einstakra manna eign :
1 sjúklingur (Eyjólfur Grímsson). Lær-
hnútan tekin úr mjaðmarholunni (Re-
sectio coxae).
1 sjúklingur (Ragnheiður Magnúsdóttir).
Milcill hluti af neðri kjálkanum tekinn
burt ásamt stóru meini (Resectio maxill.
inf.).
1 sjúklingur með hnjámeini (»svamp« í
hnjáliðnum).
1 sjúklingur, sem hefir verið ópereraður
í endaþarminum.
Auk margra annara sjúklinga.
Enda þótt vjer sjeum hvergi nándar
nœrri komnir eins langt hjer einsogmenn
eru komnir á stórum spítölum erlendis, þá
getur þó enginn, sem þekkir til, hvernig
hjer var ástatt áður og hvernig það er nú,
borið á móti því, að læknaskólinn veitir
lærisveinum sínum rni miklum mun ræki-
legri og yflrgripsmeiri verklega kennslu
en áður átti sjer stað. Yfir höfuð er lækna-
skólinn hjer á svo góðu reki, sem senni-
legt er að ætlast til að af 3 læknum ogó-
fullkomnum áhöldum.
Vilji menn ekki leggja niður skólann, er
auðvelt að benda á, hvað gjöra þarf til
þess að endurbæta hann. Fyrst af öllu er
það stofnun reglulegs spítala, og leyfi jeg
mjer í því efni að skýrskota til tillögu
minnar 1883; þá væri einnigþar með feng-
ið baðhús, sótthreinsunarofn og rúm fyrir
nokkra vitskerta menn o. s. frv. Skipun
eins kennara í viðbót, sem einkum ætti að
hafa á hendi »kliniska« tilsögn í innvortis
sjúkdómum. Ókeypis lækning og aðhlynn-
ing á spítalanum fyrir fátæka sjúklinga.
Til þess að efla þrif og gengi skólans
er öldungis nauðsynlegt, að bæta kjör
læknanna, því að annars geta menn ekki
búizt við, að efnilegir nemendur vilji nota
hann. Kjör lækna má bæta með því, að
hækka beinlínis laun þeirra; með því að
nema úr gildi hinn núverandi læknataxta,
með hinum hlæilegu fyrirmælum hans;
veita læknum, eins og sýslumönnum og
prestum rjett, til að láta taka lögtaki, og
veita aukalæknum rjett til eptirlauna; eða
þá með því, að hjálpa fátæklingum með
árlegu tillagi úr landssjóði til þess, að
borga meðöl og læknishjálp sómasamlega.
Sýslumenn ættu þá að kveða áum, hverja.
bæri að álíta fátæka; læknirinn að nefna
sjúkdóminn, og stiptsyfirvöldin, með ráði
landlæknis, að skera úr, hverjir fátækling-
ar skuli verða aðnjótandi styrksins úr-
landssjóði, og hve mikill styrkur hverjum
fyrir sig yrði látinn í tje. Gætu læknar
þannig hat’t verulegan arð af vinnu sinni
og fyrirhöfn, mundi það hvetja þá til fram-
kvæmda, þar sem hætt er við, eins og nú
á stendur, að þeir missi löngun og við-
leitni til læknisstarfa og skoði jafnvel sjúk--
lingana eins og óþægilegn ónáðaseggh.
Þegar læknar geta ekki lifað á launum
sínum og þeir fá lítið sem ekkert fyrir
verk sín og fyrirhöfn, neyðast þeir til, eins.
og aðrir, að bæta sjer það upp með þvi
að stunda eitthvað annað, sem er ef til
vill læknisiðninni harla óskylt.
Ennfremur skal jeg að eins leyfa mjer
að benda á einn örðugleika, sem kemur i
Ijós, ef læknaskólinn heldur áfram, og jafn-
framt gefa kost á sjer nokkrir ungir ís-
lenzkir læknar, sem lært hafa utanlands.
Vilji menn nú skilyrðislaust taka þessa
ungu lækna fram yflr læknaskólakandí-
data og láta þá sitja fyrir læknaembætt-
unum, þá ríður það læknaskólanum að
fullu; því að það er ekki sjerlega girmandi
fyrir stúdentana, að ganga læknaskólaveg-
inn til þess, að eiga í vændunj að þjóna
aukalæknisembætti helming æfi sinnar,
með 1000 kr. árlegum launum og engum
rjetti til eptirlaúna. Þar að auki virðist:
mjer ekkert rjettlæti i slíku; því að sam-
kvæmt lögum 11. febr. 1876 liafa lækna-
skólakandídatar rjett til læknaembætta á
Islandi, og í von um, að geta náð þessu
takmarki, hafa þeir stundað nám við skól-
ann og gengið undir burtfararpróf. En þá
koma keppinautar, sem hafa, ef svo mættii
að orði kveða, aflað sjer nokkurs konar yfir-
heimildar til embættanna. Þetta er rangt.
En á hinn bóginn er mjög leiðinlegt, að
geta eigi af slíkum ástæðum tryggt land-
inu góð læknisefni, er bjóðast kynnu þá.
leiðina.
Jeg lýk máli mínu með þeirri ósk og
von, að þessar fáu athugasemdir geti orð-
ið til þess, að gefa mönnum rjetta hug-
mynd um læknaskólann og stöðu lækna
hjer á landi.
Prestsvígsla. Sunnudag 16. þ. m..
vígði biskup landsins þessa þrjá presta:
Einar Pálsson að Ilálsi í Fnjóskadal, Ófeig
Vigfússon að Guttormshaga og Sigurð
Jónsson að Þönglabakka.
Gufuskipið Stamford kom í gær hing-
að beint frá Englandi, eptir hestum o. s.
frv. Fer aptur á morgún.
Frá útlöndum frjettalaust að kalla
með «Stamford». ViJcingur, norska forn-
aldarskipið, er sagt heflr verið frá í þessu
blaði ýtarlega, kom til Netv-York 17. júní
og hafði gengið vel ferðin yflr Atlanzhaf;
var þar fagnað forkunnar vel. Dáinn er
og hinn frakkneski skáldsagnahöfundur
Guy de Maupassant, er vitskertur^ varð-
fyrir nokkrum missirum.