Ísafold - 21.09.1895, Blaðsíða 1

K'emurútýraistemtisinni eða
tviáv.íviku. Yerð árg.(80arka
minnst)4kr.,erlendis5kr. eða
l*/a doll.; borgist fyrir miðjan
júli (erlendis fyrir fram).
ISAFOLD
Uppsögn (skrifleg) bun d i n við
áramót,ógild nema komin sje
til útgefanda fyrir 1. oktober.
Afgreiðslustofa blaðsins er í
Austurstrœti 8.
XXÍÍ árg.
Reykjavík, laugardaginn 21 september 1886.
78. blað.
Enn þá svart á hvítu.
Þaö hefir áður verið sýnt með ðrækum samanburði, hversn
arðsöru umboðsverzlun þeirra Zöllners & Co. er fyrir land þetta,
eða hitt þó heldur, að sumum finnst. En af því að þjóðin er
opt sein að átta sig, þegar hún hefir gripið dauðahaldi i eitt-
hvað, sem hún, ef til vill í blindni hyggur sjer til hagsmuna,
þá veitir stundum ekki af að sýna henni aptur og aptur fram
ft með ljósurn og órækurn dæmum, að hverju hún er að vinna.
Er því meöal annars ekki ónauðsynlegt að endurtaka lysinguna
á umboðsverzlun þeirra Z. & Co, sjerstaklega þegar svo virðist
sem þeir hafi mann á hverjum fingri á öllum timum og á öll-
nm stöðum til þes3 að fjötra þjóðina við þeirra einkennilegu
verzlunarleið.
Til þess að komast að rjettri raun um, hvort hagsmuuir sjeu
fyrir þjóð þessa, að skipta við þá Z. & Co. í staðinn fyrir að
kanpa vörurnar hreinlega í stórkaupum af hjer Dúsettum kaup-
möniium, er eina leiðin sú, að bera saman verð Z. & Co á vörun
tm með ölhim álögðum kostnaði, við verð það, sem menn geta
fengiö sams konar vöru keypta fyrir 1 landinu sjálfu í stórkaup-
um. f>að er leiðin til þess, að komast að rjettri niðurstöðu i
því máli, en ekki hin, að trúaíblindni orðam formælenda kaup-
fjelaganna hjá þeim Z. & Co, sem, ef til vill, eru sumir hverjir
fyrir löngu orðnir þjónar þeirra.
Reikningur Sandvikurdeitdar Stokkseyrarfje■
lagsins 1894
Stórkattpaverd í Rv.
1894
| kr. kr.
13,5C 100 pd.ú 6,20 18,60
2.01 1 poki á 0,67 2,01
317.25 pd. á 0,0l 352,50
2OA0C pd. á 0.08 290,00
284,90 1 skk. á 7,50 288.75
11,25 pd. á 0,08*/s 10 42
27,69 pd. á 0,083 * * */4 32,81
6,98 pd. á 0,06*,2 6,50
258,42 pd. á 0.89 315,06
36,14 pd. á 0 39 64,21
120,24 pd. á 0,25 167,00
20,40 pd. á 0,25 30,00
3,74 pd. á 0.25 5.05
62,00 pd. á 1,45 pd. á 0,95 75 40
35,40 56.05
42,63 pt. á 1.00 167,88
10,71 pd. á 0,17‘/4 10,87
12,48 pd. á 1.15 14,95
2 ,88 hvert á 0,C8 2,88
tbC pd. á 0,37 3,70
1,80 pd. á 0,19 1.90
48,18 pd. á 0.76 55,48
6 60 aliniii á 0,33 6,60
80 pd. á 0,15 2,25
24 V pd. á 2,25 24,75
17,40 pd. & 0.10 17,40
27.30 á 3.00 31,50
3,20 pd. á 0,17 3,40
7,60 á 9,90 7.20
3,10 á 1.75 8.50
6,72 á 096 7,60
1,76 3,71 á 0,50 2,00
á 18,OC 4,50
29,2! A 0,12 30,48
64,00 á 20.00 60,00
1.10 á 0,70 1.40
43,20 á 43,20 43,20
14,18 á 0.32 16,80
2.80 á 0,04‘/a 8,15
0,51 á 0.32 0,64
0,32 á 0.20 0.40
14,40 á 1,50 18,00
2,08 á 1,20 2,40
1888.07 8,75 á 3.00 7,50
13,20 á 3,00 9 90
223.28 » »
31,58 » »
142,75
248,22 »
42,90
400,00 400,00
12,00 » »
18,43 > >
2979,7S 9666,69
0,18*/*
8 skk. rúg á 4,50 pr. 100 pd.
8 pokar á 0,G7 ....
47 sekkir hveiti á 6,75 pr. 1‘25 pd.
29 seltkir bankabygg á 9,00 (pr. 125 p(
88* 1 2/* sekkur grjón á 7,40 (pr. 11® pd.)
1 sekkur fínt hveiti á 1125
3 sekkir hálfbaunir á 9,28
1 sekkur mais á 6 98 . .
854 pd. katfi á 0,78 . . .
139 pd. expoit á 0,26 . .
668 pd. kandis á 0,18 . .
120 pd. hvítasykur á 0.17 .
20*/s pd, hvítasykur í toppum á
62 pd. munntóbak á 1,00 . .
69 pd. neítóbak á 0,60 . .
1577/8 pottar spritt á 0 27
63 pd. grænsápu á 0,17 . .
18 pd. br.garn á 0,96 . . .
3 tylftir tvimiakefli á 0,96
10 pd. hellulit á 0,33 . . .
10 pd. blástein á 0.J8 . . .
73 pd. hvítt garn á 0,66 . .
20 álnir striga á 0.83 . .
15 pd. rúsínur á 0;i2 . . .
11 dunkar olíusætu á 2,25
174 pd. stangajárn á 0,10
10*/s þúsund fjaðrir á 2,60 .
20 pd. gii hi á 0,16 ....
8 pör kamba á 0,95 ....
2 þúsund 4 þumlunga nagla á 1,55
8------3------------------ á 0,84
4 ----2----------- _ á 0,44
*/* tunnu tjÖru á 14,85
254 pottar steinolíu á 0,U‘/2
3 föt steinolíu á 18,00
2 ljáblöð á 0.55 . •
Járnvír fyrir . . .
62*/a pd. strálínu á 0,27
70 pd. sóda á 0,04
2 þúsund l*/a þuml. nagla á 0,27
2-------1 _ _ á 0.16
12 línur (tveggja punda) á 1,20
2 línur (hálfs annars punds) á 1,04
625 pd. salt á 3,50 pr. 250 pd.
825 pd. — á 4,00 — 260 — . .
Töllur af útlendum vörum
Aukaálag á spritt, !577/e pt., á 0,20
Erakt á matvöru, 14275 pd., á l°/o
Utlendur og innlendur kostnaður af öllu
öðruen salti og kolum, 13*/t0/o, af 1838,67
Vöruvextir til Zöilners af 1888,67
Júní 22. útteknir peningar 100,00.
peningar 300,(X) .............
Vextir af 400 kr. i 6 mánuði á 6°/o
Tii varasjóðs l°/o af 1848,44 . . .
1. júlí
Rei'knmgur þessisýnir.einsoghann með sjerber, vöruverðí Stokks-
eyraríjelaginu við Sandvikurdeildina 1894, samanborið við verð
A sams konar vörum í Reykjavík það ár, ef keypt var í stór-
baupum. Reikningur deildarinnar sýnir innkaupsverð fjelagsins,
án tolls, farmeyris og hins innlenda kostnaðar, sem lagður er á
í niðurlagi reikningsins, en næsti dálkur sýnir stórkaupaverðið í
Revkjavik, þar sem allur kostnaður er á lagður.
Á þessum reikningi sjest, að nokkur hundruð króna hag (kr.
323,19) hefði Sandvikurdeildin haft á því, að gera kaup sín við
einhvern Reykjavíkurkaupmann móti peningum út í hönd, held-
ur en að eiga við Stokkseyrarfjelagið. Hún borgaði sumpart í
peningum, og sumpart í íslenzkum vörum, er sendar voru til um-
boðssölu, þar á meðal mikið í fiski nr. 1, er hún fekk fyrir 10
a. pd. að tolli frádregnum, með öðrum orðum fyrir skpd. netto
kr. 31.68, i stað þess að í Reykjavik voru gefnar fyrir skpd. í
peningum kr. 37,80 netto (kaupmaður borgaði tollinn). Það er
með öðrum orðum meira en 6 kr. munur á skpd. Er nú fróð-
legt að sjá, hvernig hagur nefndrar pöntunaríjelagsdeiidar hefði
staðið, ef hún hefði borgað úttekt sína alla í saitfiski nr. 1, móts
við borgun í sömu vöru til kaupmanns. Innleggið er t. d. á
á hvorum staðnum, sem heldur er tekinn, 23,100 pd.; þá hefði
bún fengið með framangreindu verðlagi : í Stokkseyrartjelaginu
kr. 2286 90, en í Rvík kr. 2656,50, og skuidað þá kaupmanni (í
Rvík) 9 aura í reiknihgsiok, en Stokkseyrarfjelaginu 692 kr. 88 a.,
— með öðrum orðum: haft 6 9 2kr. 79 a. skað a á að ver zla
við pöntunarfjelagið. Og þó að dregnar sjeu frá skuidaupp-
hæðinni við Z. & Co þær 18 kr. 43 a., sem ánafnað er varasjóði
verður tapið samt nær 37% af innkaupsupphæðinni, móts við
að hafa selt fiskinn hjer á landi fyrir peninga og keypt vöruna
i fjelagi fyrir peninga hjá hjerlendum kaupmanni.
Nú má gera ráð fyrir að kaupmaðurinn í Reykjavík reikni
sjer þó svo sem 5% hreinan ágóða af vörunni; ætti eptir því
kaupmannsgróðinn á hinum viðskiptunuin, heim kominn I hlað-
ið að kostnaðarlausu, að hafa orðið 42%, því varla þarf að
gera ráð fyrir, að inhlendi kostnaðurinn hjá fjelögunum, sem
kemur til reiknings, sje hœrri en kostnaður fastaverzlana, sem
halda marga menn árið um kring, þurfa að hafa mikil húsakynni
og borga hjer til allra stjetta, sem hvorki fjelögin nje Z. & Co. gera.
Ef þeir Z. & Co næðu undir sig allri verzlun landsins, svo
sem áformað muu vera (sjá greinir Jóns í Múla og Þjöðvil. o. fl.)
og verzlunarmagn (umsetning) landsins, miðuð við innkaupsverð
á útlendum vörum, væri áætlað að eins 3 miljónir, seni er ekki
há áætlun, þá ætti ársgróðinn í útlenda vasa að komast (með 42%
netnil.) upp i 1,260.000 kr. (lúml. 1% milj. kr.), eða 260 þús. kr.
meira en ársgróði Dana á íslenzku verzluninni var talinn á ein-
okunartímunum.
Jeg hef sýnishorn af margs konar vörum úr fjelagi Z. & Co,
sjerstaklega úr StokkseyrarfjeJaginu, og sýnishorn af samskonar
vörum úr Reykjavík, með verði, sem gilti þar siðastliðið ár
(1894) í stórkaupum gegn borgun út í hönd. Vörur þeirra Z. &
Co. eru yfirleitt engan veginn betri en'almennt flytjast í fastar
veizlanir, heldur öllu lakari, að jeg ætla. Jeg ætla t. d. að
hvergi muni hægt að finna bankabygg í búð jafnljelegt og þeirra
Z. & Co. Hveitið nr. 2 er að vísu hvítt, en næringarlítil tegund,
líkast því, að það hefði frosið eða annað lakara væri að því;
reynist því miklu dekkra hveiti betra til brauðgerðar. sem einnig
kemur til bænda i Árnessýslu frá öðrum. Hrísgrjón þeirra Z. &
Co, sem hingað komu, eru með venjulegri stœrð, en optast heið-
gul, sem ekki er gæða vottur. Tvistgarnið er hjer uui bil ó-
brúkandi; kaffið því likt, að önnurhvor baun væri soðin (hvítt
og útflennt) o. s. frv.
Reikningurinn á undan sýnir nokkurn veginn ótvírætt, hver
gróðavegur þannig vaxinn viöskipti muni vera fyrir landsmenn.
En reikningar þeir, sem bændur fá frá fjelögunum, eru svo ó-
Ijósir, þar sem allur kostnaður er klofinn sundur í marga liði,
að eins til óglöggvunar, að miður reikningsfróðum alþyðumönn-
um er litt mögulegt að feomast eptir, hvað hver vörutegund út
af fyrir sig kostar, þegar búið er að leggja á hana hinn sanna
kostnað.
Ef þjóðin er óánægð með verzlunarhagi sina eða viðskiptin
við feaupmenn landsins, þá er það ekki rjetta leiðin, að flytja
iánsverzlunina og vöruskiptaverzlunina út úr landinu, og gefa
síg þar á vaid einum stórgróðamanni, heldur hin, að safna fje
innanlands til þess að reka með nægilega sterka stórkaupaverzl-
un, eins og aðrar þjóðir gera, svo hagurinn lendi i landinu sjálfu,
en ekki utanlands. Á þann hátt á þjóðin smámsaman að ná
verzluninni í sínar hendur.
Einn úr Sandvíkurdeildinni.