Ísafold - 14.11.1896, Qupperneq 1

Kemur út ýmist einu sinnieða
tvisv.í viku. Verð árg.(90arka
minnst) 4kr.,erlendis5 kr.eða
,ll/a doll.; borgist iyrir miðjan
júlí (erlendis fyrirfram).
ISAFOLD
Uppsögn (skrifleg)bundin við
áramót, ógild neina komin sje
til útgefanda fyrir 1. október.
Afgreiðslustota blaðsins er í
Austurstrœti 8.
XXIII árg.
Reykjavík, laugardaginn 14 nóv. 1896.
79. blað.
Botnvörpuveiða-yfirgangurinn.
Eins og kunnugt er hjer syðra, fór sýslu-
maSurinn í Gullbringusýslu suður með sjó, og
kom aptur úr þeirri ferð sinni 18. f. m. I
þeirri ferS sinni hjelt hann próf yfir mörgum
mönnum í tilefni af hinni ólöglegu veiSiaðferð
botnverpinganna ensku þar syðra, þar sem
þeir nú í fullan mánuð eru búnir að reka
veiðar sínar langt fyrir innan landhelgi fyrir
framan Leiru, Keflavík og Njarðvík, og eru
þeir nú einnig búnir að sjá fyrir haustafla
vorum þetta árið. Mörg vitni báru það fyr-
ir rjettinum, að útlendingar þessir fremdu
daglega lagabrot þar fram undan með veiði-
skap sínum, og voru mörg vitnanna eiðfest.
Nöfn margra skipanna voru tilgreind. Þegar
sýslumaður var heim kominn, sendi hann yfir-
boðurum sínum í höfuðstaðnum sltýrslu um
för sína suður. Eitt af skipunum þeim, sem
kærð voru syðra, heitir »Zodiac«.
Nú vildi svo til þann 29. f. m., að »Zodiac«
kom til Reykjavíkur. Þá er nú fyrst að at-
huga, að samkvæmt botnvörpuveiðalögunum
átti að sekta það fyrir það eitt, að koma inn
á höfnina, því úr því að botnverpingar virða
að vettugi samninginn, semgjörður var í sum-
ar, þá hafa þeir brotið af sjer leyfið til að
mega koma inn á hafnir. En auk þess var
»Zodiac« eitt af þeim skipum, sem staðið hafði
verið að því, að fiska innan landhelgi. Yar
það þá sektað fyrir það'? Eða fyrir að koma
inn? Ekki hefir það heyrzt. Það keypti sjer
steinolíu, kol og vistir eptir þörfum, og fór
svo óáreitt af öllum, eins og hver annar skikk-
anlegur heims-borgari.
Sýslubúar heimta sýslumann suður, til þess
að staðhæfa lagabrot þessara ræningja; amt-
maður skipar honum suður; hann fer, leiðir
brotin í ljós, svo óyggjandi er; hann sendir
skýrslu um það til Reykjavíkur; sökudólgarn-
ir koma þar, og með eintómri lcomu sinni þar
brjóta þeir landsins lög, ofan á hitt lagabrot-
ið, sem á þá var sannað; og hvað svo ? Ekk-
ert.
Þeir, sem alla sína æfi hafa haft fiski-
veiðar fyrir aðalatvinnuveg, og þeir sem íhuga,
hversu margir landsmanna vorra, bæði fjær
og nær, lifa og hafa lifað á fiskiveiðunum í
Faxaflóa, þeir finna til alvöru hins yfirstand-
andi tíma, og þeir horfa með skelfingu fram
á framtíðina.
Danir eru verndarar vorir; að minnsta kosti
er Island kallað »Skytsland« Dana, Hvað
gjöra þeir nú til að vernda oss gegn þessum
botnverpingum? Vjer vitum það ekki. Vjer
skulum vona, að það sje eitthvað; en vjer er-
um þá leyndirþví. Þeirhafasent »Heimdal«
hingað; en svo lítur út sem hann hafi varazt
að vera hjer í flóanum, og þó vita allir, að
botnverpingar hafa hvergi umhverfis land vort
gjört nje getað gjört annað eins tjón, eins og
hjer. Hann hefir ef til vill verndað dönsku
kolaveiðaskipin vestra; en oss, sem við Faxa-
flóa búum, hefir hann látið óverndaða.
Vjer sjáum af útlendum blöðum, hvernig
Parlamentinu hafa verið bornar ósannar sög-
ur um harðýðgi og illa meðferð á botnverp-
ingum hjer, og að hinn 2. júní þ. á. hafi
hinum enska sendiherra í Kaupmannahöfn
verið boðið að leita fullkominna og nákvæmra
upplýsinga um þetta hjá dönsku stjórninni.
Sá heitir Doughty, þingmaður fyrir Grimsby,
sem ber Parlamentinu þessar fögru sögurhjeð-
an. Þann 22. júní þ. á. kom hann með nýj-
an sakaráburð á hendur oss í Parlamentinu;
var sá áburður framsettur í mörgum greinum
og ekki mótmælt þar, svo sjeð verði af hin-
um dönsku blöðum. En þegar nú skýring-
anna var krafizt af dönsku stjórninni fyrst í
júní, hvað gaf hún þá í skyn? Ekki hefir
hún að líkindum hrakið áburð Doughty’s, er
hann fram bar 2. júní, því ella hefði hann
ekki komið með nýjar ósannar sakargiptir 22.
júní, hefði honum verið sagður sannleikurinn
um hinar fyrri. í tilefni af þessum seinni
kærum hans var sendiherra Englendinga 1
Kaupmannahöfn falið að leiða athygli hinnar
dönsku stjórnar að þessum vandræðum, og
heimta af henni, að hún ljeti rannsaka þetta
mdl rækilega.
Þann 14. ágúst þ. á. er þess getið, að Parla-
mentinu sje kunnur orðinn samningur sá, er
gjörzt hafi í sumar milli commodore Atkinson
og landshöfðingja Stephensen. En svo stend-
ur: y>samningur þessi á ekki rót slna að
rekja til rannsóknar þeirrar, er fram hef-
ir farið af stjórnarinnar hdlfu heldur á
hann ekkert skylt við hana«.
Hvenær hefir slík rannsókn farið fram? Og
hver hefir framið hana? Hver hefir gefið upp-
lýsingar í því máli? Til hverra var leitað um
þær?
Þannig spyrja allir, sem lesa þetta, semhjer
er til fært úr hinum útlendn blöðum. Og þeir
óska svars.
Og samningurinn milli commodore Atkinson
og landshöfðingja vors í sumar, hvað líður
honum? Var hann staðfestur eða ekki? Reynd-
in sýnist benda á, að hann hafi verið stað-
festur í því tilliti, að botnverpingum sje heim-
ilt að koma inn á hafnir vorar, en ekki að
því leyti, sem samningurinn batt þá við vissa
línu, innan hverrar þeim væri óheimilt að fiska.
Varð þetta niðurstaða samningsins?
Hefir landshofðingja vorum ekkert verið til-
kynnt um, hvort sá samningur hafi verið stað-
festur eða felldur? Þetta mál er svo mikils-
varðandi fyrir oss, að vjer þráum að fá allar
upplýsingar um það, sem auðið er.
Nú sem stendur virðist ekki vera nema um
tvennt að gjöra: annaðhvort, að stjórn vor
nái þeim samningum við ensku stjórnina, að
Faxaflói skuli verða algjört friðaður, frá Garð-
skaga til Straumfjarðar, fyrir útlendum botn-
vörpu- og lóða-fiskiskipum; eða að Englend-
ingar á næsta ári fjölskipa svo hjer í flóan-
um, að úti verður um fiskiveiðar landsmanna
algjörlega.
Hjer var í haust einn útsendari frá botn-
vörpuveiða-fjelagi, og gaf hann það fyrirheit,
að þeir mundu að ári senda hingað um 200
botnvörpu-skip til flóans. Þeir kunna vel við
sig hjer.
Það er mælt, að vjer megum ef til vill eiga
von á varðskipi frá Dönum hjer í flóanum,
sem komi snemma á vetrarvertíð. En það er
harla gagnslítið, ef vjer að öðru leyti fáum ekki
flóann friðaðan með sjerstökum samningi.
Það varðskip mundi þá ekki þykjast hafa vald
til að vernda nema landhelgisspilduna, s/4
mílu frá landi. Raði Englendingar sjer með
botnvörpur sínar á skipum, sem nemi hundr-
uðum að tölu, fram með landhelgistakmarkinu,
og megi það óáreittir, þá fer að verða sama
um s/4 milu svæðið, sem eptir er fram með
ströndunum.
Nvi er sú spurning vakandi í huga flestra
sjómanna vorra, hvort nokkur von eða vegur
muni vera til þess, að fá slíkan samning, er
friði flóann. Öllum er kunnugt, að það á
sjer stað víða erlendis, að slíkir flóar sjeu
friðaðir fyrir botnverpingum og þeirra líkum.
Menn þrá að fá svar upp á þessa spurningu,
og vænta þess helzt frá stjórn vorri, sem
allra fyrst; því ef hún hreinlega vill segja
oss, að hún sje magnlaus í þessa átt, þá verða
menn að haga sjer eptir því, og spara þá við
við sig útgerð til næsta árs. Það rná þá
brúka þá peninga, sem hún mundi kosta —
þeir eru ekki fáir — til burtflutningsins og
flóttans hjeðan.
Ritað í nóvember 1896.
Þ. Egilsson.
Bráðasóttíirbólusetning.
Sem betur fer hefir bráðasóttarlækning
(bólusetning, sem almenningur kallar) herra
Þórðar Stefánssonar frá Yarmalæk heppnazt
fremur vel: tiltölulega fátt af fjenu drepizt,
en reynzt vörn við fárinu. Jeg ætla því að
hvorki muni draga úr áhuga hans á tilraun-
um sínum nje eptirsókn manna að nota þær,
þótt gert sje heyrum kunnugt, er tilraunir
hans misheppnast. Það kemur að minnsta
kosti í veg fyrir missagnir, sem kunna að
gjöra úlfalda úr mýflugunni, en það er sem
opt vill við brenna, er óhappafrásagnir berast
bæ frá bæ og mann frá manni.
Að kveldi hins 24. f. mán. kom hr. Þórð-
ur hingað sunnan af Vatnsleysuströnd og úr
Garðahreppi; kvaðst þá hafa bólusett á þeirri
leið sinni nál. 1200 fjár, og ekki drepizt af
öllum þeim fjölda nema milli 10 og 20 kind-
ur.
Daginn eptir fundust hjcr við smalamennsku
2 lömb pestdauð. Þótti mjer því fremur
bera vel í veiði, að Þórður dveldist hjer og
bólusetti lömb mín og veturgamalt fje. Kvaðst
hann hafa efni í 80—90 kindur eptir af því
er hann hefði notað í áðurnefndum hreppum,
og síðast í Varmadal í Kjalarneshreppi dag-
inn áður í 80 fjár. Þetta efni hefði, svo sem
áður er tekið fram, reynzt vel, og því ekki
nein ástæða til að gjöra tilraun með það á