Ísafold - 27.08.1910, Blaðsíða 1

Ísafold - 27.08.1910, Blaðsíða 1
Kaumi út tvisvar i vibn. Verti Arg. (80 arkir rainst) 4 kc, erlondu B ki eoa l'/i dolíar; borgist fyrir miíl.ian júli (erlendis fyrir í'rarn). AFOLD Uppsðgn (skrifleg) bnndin við Aramót, er ógild nema komln sé ti) útgefandn fyrir 1. okt. og AKiipandi sknldlaas viö blaoio Afgreiosla: Anstnrgtrœtl 8. XXXVII. árg. Reykjavík laugardaginn 27. ágúst 1910. 55. íolublað I. O. O. P. 918199 Forngripasafn opið bvern virkan dag 12—2 íslandsbanki opinn 10—2'|i og 5';«—1- K. F. U. M. Lestrar- og skrifstofa frá S árd. til 10 siod. Alm. frmdir fsd. og sd. 8 >/• siodegis Landakotskirkja. anosþj. 9»/i og 6 á helgnm Landakotsspitali f. sjúkravitj. 10»/«—12 og 4—5 Landsbankinn 11-2'/i, 6'/i-6>/«. Bankaatj. vio 12-2 Landsbókasafn 12—8 og B—8. Útlán 1—3 Landsbúnaoarfólagsskrifstofan opin trá 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnio á þrd. fmd. og ld. 12—1 Lœkning ók. i lœknask. þriojd. og föstd. 11—12 Náttúrugripasafn opið 1»/«—2'/« á sunuudögum Tannlækning ók. Pósth.str.14, 1. og ».md. 11—1 Lárus Fjeldsted yfirréttarmálafærslumaður Lækjargata 2 Heima kl ii- -12 oo 4—5. Faxaílóagufubáturian Ingólíur fer til Borgarness 30. ág.; 5. 11. 14. og 17. sept. --------Keflavikur og Garðs 7. 9. 20. og 30. sept. --------Sandgerðis 20. sept. Ólafur Þorsfiinsson háls- nef- og eyrnalæknir Vonarstræti 1 (Iðnskólinn). Heima kl. 11 — 1 alla virka daga. Ýms erlend tiðindi. ------ Kh. 13. ág. '10. Banatilræði við borgarstjórann í New-York er eitt af aSalumræSuefnum heimsins um þessar mundir. G a y n o r heitir borgarstjórinn í New- York og var kosinn í þaS embætti í fyrra af Tammany-flokknum alræmda, er mestu hefir ráSið í bænum á síðari árum. En flokki þessum varð ekki kápan úr því klæðinu, því aS Gaynor snerist alger- lega á móti honum, fjársvikum hans og mútuveldi, því að maðurinn er skörung- ur mikill og einárður. Borgarstjóranum var 9. þessa mán. sýnt banatilræði af manni einum úr Tammany-flokknum, Gallagher að nafni, er gerður hafði verið að nætur- verði í einni skipakví bæjarins af póli- tískum ástæSum, en veriS rekinn úr þeirri stöSu af Gaynor sakir drykkju- skapar. Hann skaut á Gaynor, þá er hanu var ferSbúinn í skemtiför til Evrópu og særði hann svöSusári í hálsinn. Tví- syni er taliS á lífi borgarstjórans, en þó vona andstæSingar mútuveldisins,aS lækn- unum takist aS bjarga lífi hans, því aS maSurinn er vinsæll og grjótpáll hinu mesti gegn svívirSingum Tammany- flokksins. Atburður þessi hefir orðið til þess, að settar hafa verið nýjar reglur um vernd- un embættismanna í borgarstjórn New- Yorkar og Taft forseti hefir tvöfaldað lífvörð sinn. Nýtt meðal við syfilis (fran3Ós) hefir hinn frægi læknir ÞjóSverja E h r- 1 i c h prófessor fundiS nýlega. Nefnir hann meSal þetta »Hata« eSa nr. 606 og hefir þaS reynst svo vel enn sem komiS er, aS taliS er líklegt, aS hægt verði að útrýma sjúkdómi þessum á fá- um árum. ÞaS er sem óðast aS rySja sór til rúms og hefir það til þessa veriS reynt á 3300 sjúklingum. 2000 af þeim hefir meSaliS bjargaS frá bráSum dauða. Meðalið er sagt mjög óskaðlegt og er þó í því talsvert af arseniki. Af þess- um framangreindu sjúklingum, sem með alið hefir verið reynt á, hafa einir 4 dáið og þykir víst, að einungis einn þeirra hafi dáið af völdum arseniksins. Að vísu er meSal þetta eigi þrautreynt enn þá, þareS svo stutt er siSan. það var fundiS og því eigi fullsóS enn, hvort batinn verður endingargóður, en læknirinn hefir þó von um, að svo reynist. Konumorðinginn Crippen pg frilla hans verSa flutt til Englands innan fárra daga. Þræta þau þverlega fyrir glæpinn, en nú hefir þaS sannast af fæðingarblettum, að líkið, er fanst í húsi læknisins, var af konu hans. Frá menningarstríðinu á Spáni, er getið var um síðast, er það aS segja, að ekkert varð úr óeirSum þeim, er boðað- ar voru í borginni San Sebastian á sunnu- daginn var. Er sagt að páfadómurinn muni hafa séð sitt óvænna og komið í veg fyrir, að úr þeim yrSi. Sáttatilraunir eru nú gerSar miklar af páfans hálfu, en Canelejas yfirráSgjafi er hinn harSasti í horu aS taka og mun eigi ganga að neinum verulegum tilslökunum á stefnu- skrá sinni, enda á hann ilt með aS láta undan si'ga, úr því aS á hólminn er koraiS, vegna styrktarmanna sinna í þing- inu og fylgis í landinu yfirleitt. Kólcmn í Kússlandi ágerist enn af- skaplega og skifta spítalasjúklingar nú orSiS þúsundum og um helmingur deyr, þeirra er sýkina taka. Almúginn gætir engrar sóttvarnarvarúSar og er ilt viS haim að tjónka fyrir ofurmegni hjátrúar. Rússneska stjórnin hefir nú gert út læknaflokk í verstu sóttarbælin með svo að segja alræðisumboSi, til þess aS reyna að útrýma þessum voðagesti, sem nú er orðhm hættulegri alríkinu en Finnar, þó að þeir sóu kúgaSir á alla lund. Framkvæmdarstjðri dýragarðsins í Khöfn í staS Jnl. Sohiött, þess er lézt á dögunum, var kosinn í dag D r e j e r, læknir í Rmgsted. Danaveldi. Ríkisheildarkreddan. Erindi dr. Norman-Hansens. ísland og Danmörk kallaði hr. Nor- mau-Hansen erinch það, er hann flutti í Bárubúð síðastliðið laugardagskveld. En Danaveldi — eða »det samlede danske Rige« — hefði verið meira rétt- nefni. Rauði þráðurinn hjá lækninum var sem sé þessi: Danaveldi, eins og pað er nú, er skáta hnarreist og vel á sig homin. En eý Island skerst úr leik — tel eg skút- una höggna upp. Það md aldrei verða. Arið 1883 kom eg hingað fyrsta sinni, sagði hr. N.-M. Þá var ís- lenzka þjóðin að dragast upp, úr fram- taksleysi, vondeyfð og sinnuleysi. Misl- ingarnir voru búnir að fara herskildi yfir landið og strádrepa mannfólkið árinu áður, og íslendingar bjuggu þá enn við búsifjarnar af þeirri plágu. Arið 1910 kom eg hingað aftur. Það var munur. Allstaðar þrífalegt og þokkalegt. — Æskulýðurinn fjörugur og framsækinn, framfiug á mýmörgu ¦— en — — -— Arið 1883 var eg farþegi á Láru. Hún kom þá fyrst allra skipa með valsmerkið frónska á siglutoppnum. Og gieðin yfir því var mikil og sönn, hvar sem við komum. En nú? Nú mundi engin gleði í íslenzkum herbúðum, þótt Lára brun- aði hér inn á höfnina með valinn i bláum feldi, gnæfandi við loft. Þarna er líka breyting I Það er kominn kali á milli þjóð- anna — ekki í beiskri merkingu þess orðs — kali, ef til vill ekki orðið, heldur: viljaleysi til náinnar samvinnu. Eg veit vel, að skuldin er mikil af Dana hálfu: skilningsleysi, tómlæti o. s. frv. — og miður affarasæl, jafnvel heimskuleg aðferð, eins og t. d. stofnun Atlanzeyjafélagsins. Vænti eg og þess, að það félag brátt deyi drqtni sínum, því að það er í eðli sínu tilgangslaus, órétt- mæt móðgun við íslendinga. En vér verðum að festa hendur á einhverju samvinnunnar, sameiningar- innar tákni. Skilningsleysið á að hverfa. Samvinnan að aukast. Vér eigum að taka hpndum saman, Danir og íslend- ingar. Snæfellsjökullinn heiður og fagur — á að verða, ef eg svo má segja, helga ýjallið ríkisheildarinnar. Vér Danir töldum oss hafa teygt oss svo langt sem auðið væri með Uppkastinu. Og það er mér óhætt að segja, að lengra teygjum vér oss ei. — Hingað og ekki lengral Frumvarp síðasta alþingis verður á- reiðanlega ekki tekið upp af Dönum, heldur skoðað sem ioft væri (som ikke eksisterende). Eg met mikils sjálfstæðishugsun ís- lendinga og baráttuna, sem henni fyigir — en markið — markið, sem síðasta alþingi kvað upp úr með — pað er mér þyrnir í augum — þvi að sam- eiginlegur konungur er 'sama og ekk- ert samband. Þá er skútan — hnarreista skútan, Danaveldi, höggvin upp. Það má aldrei verða. Þetta var aðalinntakið í erindi herra Norman-Hansens. Að loknni las hann upp kvæði í óbundnu máli, saknaðar- ofð um vin sinn ÓlaJ lækni Guðmunds- son á Stórólfshvoli, ort á leiði hans eystra í sumar. Rikisheildarkreddan danska hefir brugðiðþokuslæðu fyrir augu þessa ment- aða og frjálshuga manns — eins og svo margra annarra samlanda hans. Hún er það sker, sem allir samn- ingar hafa strandað á hingað til og gera ef til vill enn um árabil — því miður. Og þó sætir það furðu um menn eins og dr. Norman-Hansen, sem mjög hefir tekið þátt í sjálfstæðisbaráttu ann- arrar þjóðar: Finna, og óefað fundið mjög til samúðar með Norðmönnum í þeirra sjálfstæðisbaráttu, að hann og þvílíkir menn skuli ekki geta skilið, að hugur vor íslendinga einnig standi til þess að verða sjálfstæð þjóð, er ráði sjálf högum sínum. Utan vébanda þess, er þeir nefna Danaveldi — skilja þeir sjálfstæðisvið- leitnina og meta sjálfstæðismarkið. En innan vébandanna — nei, neil Þá er alt öðru máli að gegna. í athugasemdunum við Uppkastið fræga segja Danir, þeir er í millilanda- nefndinni voru: að peim sé Ijújt að verða við óskum hinnar islenzku pjóðar um pjóðlegt og stjórnlegt sjáljstæði og að pað sé vilji peirra að sýna á penna hátt virðingu hinnar dönsku pjóðarýyrir pjóðernisrétt- inum, svo að enginn purfi pað að ótt- ast á Islandi, að Dönum sé í mun að prbngva landinu á nokkurn hátt, beint eða óbeint, undir jorrceði sitt. Gullvægt / orði en hvernig verður það á borði: Uppkastið! Uppkastið! Meðan svo »skilur haf hjarta og vörc — verður sambúðin milli Dana og íslendinga aldrei eins og skyldi! En stigi Danir skrefið jult — fari þeir því feti framar, sem þjóðarviljinn íslenzki fór fram á við síðustu kosn- ingar og umboðsmaður hans, síðasta alþingi, túlkaði — pi verður »Fróða- friður« í sambandinu Danmörk — ís- land. Keppum að þvíl Karl í Koti. Dauðamein Jóns læknis í Þistilfj.héraði var að líkindum heilablóðfall eftir því sem ísa- fold hefir verið símað austan úr Vopnafirði. Hann lá aðeins eitt dægur. Flugfréttir. ------ Kh. 13. ág. 1910. Hringflugið mikla á Frakklandi. Parfs — Landamærin — París. Flugkappinn Leblanc. Eins og getið var um í ísafold í fyrra, hét stórblaðið »Matin« á Frakk- landi 100,000 franka verðlaunum fyrir flug í flugvél frá París til þýzku landa- mæranna í stórum boga og aftur til París. Atti fiug þetta að fara fram á tíu dögum með tilteknum lendingar- stöðum á hverjum degi. Flug þetta hófst eftir áætlun 8. þ. Önnur myndin sýnir fluggarpinn Leblanc, en hin vél hans, um leið og hann er að halda á stað í þessa Bjarma- landsför. Hæsta flng. Mesta háflug, sem enn hefir tek- ist, gerði Ameríkumaðurinn Drexel i gær i kappflugi í Lanark á Skotlandi. Hann komst 6750 fet. Næstur á und- an honum í háflugi var Chavez, er flaug 5850 fet við flugstefnuna í Black- pool 3. þ. m. í viðurvist 10,000 manna og hélt sér i þessari hæð 20 mínútur. mmm ¦ H ¦M: «Í t. Leblanc^í upprás. m. og tóku þáttgí því fjöldi Frakka og einn Þjóðverji. Þó er þar enginn hinna frægustu, Paulhan, Latham, Far- man eða Bleriot. Þegar á fyrsta degi urðu allir frá fyrir slysni, hrap «g önnur óhöpp, nema eitthvað fjórir, og nú eru ekki eftir nema 2—3. Einn þeirra er lang- fremstur og vinnur eflaust verðlaunin, ef alt fer með feldu og honum hlekk- ist eigi á. Það er Frakkinn Leblanc, sem er alkunnur nugmaður, en þó eigi talinn fyr en nú í flokki hinna fremstu, svo sem þeir, er nefndir voru. Ein af aðalástæðunum til þess, að svo margir gengu úr leik, var sú, að þeir viltust í loftinu og fóru margir langt úr leið. Aðrir tóku kunnuga menn fyrir farþega og leiðsögumenn, en það þyngdi vélarnar og dró úr fluginu. Leiðin er þessi: Paris — Troyes (8. ág.) — Nancy (10. ág.) — Mez- ieres (12. ág.) — Douai (14. ág.) — Amiens (16.) — Paris (18. ág.). Sá er sigurvegari, er farið hefir um alla þessa staði á styztum tíma, en kom- ist enginn keppinautanna alla leið, verður verðlaununum eigi útbýtt í heild, heldur fær sigurvegarinn eigi nema 50,000 franka. Amerikumaður eirm,^IValter Btookin að nafni, flaug að vísu rúm 6000 fet í sumar, en hámælisverkfæri hans var ekki fullkomlega nákvæmt, svo að flug hans var ekki tekið gilt. Þessi sami Leblanc. maður varð nýlega fyrir því slysi að detta úr háalofti og særðist hann til ólífis. Margir hafa og síðustu daga hrapað og drepið sig — og nú eru menn i óða önn að reyna að finna upp fall- hlífar til þess að koma í veg fyrir þetta, m. a. enska skáldið Rudyard Kipling, er ritað hefir um þetta efni í enskt tímarit. Gasið og gasstöðin. Samtal við Pál Einarsson borgarstjóra 0. fl. I Eg hitti borgarstjórann á förnum vegi núna á dögunum og mæltist til þess að fá að segja lesendum ísafold- ar dálítið frá gasinu, fyrirkomulaginu á því og hagnýting þess af bæjarbúa hálfu, kostnaði o. s. frv. — Borgar- stjóri brást vel við t og stundu siðar sat eg inni í skrifstofu hans umkringd- ur af gasi í orði og á borði. Þar eru sem sé ekki einungis gaslampar — af ýmsum stærðum, heldur einnig gasoýn, lílill, ljómandi fallegur, og skíðlogar óð- ar en gasi er í hann hleypt. »Hversu margir bæjarbúar eru nú búnir að fá sér gas« — spurði eg borgarstjóra. »Nálægt 200 heimili eru búin að panta gas, ýmist til suðu eðalýsingar eða hvorttveggja. — Og fólki, sem langar til að fá sér gas, fjölgar óð- um. En fyrir mörgum manninum strandar á því, að efni skortir til að láta leggja inn gasið. — Það þyrftiað veita efnaminna fólki lán til að leggja inn gaspípur — likt og gert var þeg- ar vatnsveitan var á ferðinni«. »Búist þér við, að gasstöðin svari kostnaði fyrst um siun?« »Því er auðvitað ekki gott að svara með vissu, en s^álfur trúi eg á, að svo verði á 1. eða öðru ári — og ekki er eg í neinum vafa um, að gas- stöðin með tímanum verður mikilvæg tekjugrein fyrir þenna bæ. Það nægir að vísa til reynslunnar arlendis. Þar er gasreksturinn venjuiega einhver bezta tekjugrein bæjanna, — og bæ- irnir keppast um að eignast gasstöðv- arnar, þar sem þær eru á einstakra manna höndum. T. d. má nefna Ala- borg í Danmörku. Prívatfélag nokk- urt hafði einkaleyfi til að reka gasstöð þar. Einkaleyfistíminn var útrunninn í fyrra. Félagið bauð þá 700,000 kr. gjald fyrir einkaleyfi næstu 20 ár. En bæjarstjórnin kaus heldur að kaupa gasstöðina fyrir 2 miljónir króna.« »Hve mikið hefir gasstöðin kostað eins og hún, er nú?«

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.