Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1992, Blaðsíða 4

V í K I N G U R
RITSTJÓRNARGREIN
SIGURJÓN VALDIMARSSON
HVAD MÁ FRELSIÐ KOSTA?
■ Fyrirmörgum árum, áratugum meira að segja, lagði
þingmaður á þingi Bandaríkja Norður—Ameriku
fram tillögu um að Islandi yrði bcett inn í það ríkjabanda-
lag. Hugmyndin liomst aldrei til alvarlegrar umrœðu en
hún vakti mikla ólgu, jafnvel reiði, meðal Islendinga.
Þegar þetta gerðist var höfundur þessa pistils ungur og
framgjarn og sá mannlífið í svörtu oghvítu, og lét sér það
ncegja. Hann héltþvíþá fram að það skipti engu máli hvað
valdhafarnir hétu né. Iivar þeir sætu, það eina sem gilti vceri
efnahagsleg afkoma einstaklinganna í landinu. Á þeim
árum var USA talið vera land opinna tœkifcera, og nær
öruggt að hver sá sem hefði þor og dug til að bera sig eftir
björginni yrði þar vel stceður, jafnvel moldríkur, á skömm-
um tíma. Hvers vegna skyldum við þá eklti grípa tilefnið og
vinna að því öllum árum að verða eitt ríkið i því gósenl-
andi?
Málflutningurinn fékk slœmar undirtektir. Þjóðin hafði
þá fáum árum fyrr öðlast fullt sjálfstœði, eftir aldalangt
ríkjasamband við Dani, og var hreint ekki til þess búin að
rceða það aðfórna nýfengnu frelsi fyrir hringlið í gullinu.
Síðan eru liðin 35 til 40 ár og margt hefur breyst í veröld-
inni og með þjóðinni. Nú hefur undirritaður komið auga á
hin ótrúlega fjölbreyttu litbrigði tilverunnar og trúir því
ekki lengur að veraldlegur auður skipti mestu máli fyrir
hamingju og velferð manna, þótt því verði ekki neitað að
hann hjálpi til ef vel er með hannfarið.
Islenska þjóðin þurfti ekki að ganga til lags við USA til
að skapa sér velsceld. Hún nýtti sín eigin tcekifceri og komst
framarlega í röð best stceðu jojóða heimsins. Ef til vill hefur
velgengnin blindað okkur og við tapað áttum um tíma með
þeim afleiðingum að heldur hefur verið á brattann að sœkja
á seinni árum.
Öðrum þjóðum Evrópu hafa einnig verið búin mikil.
örlög á þessum árum. Vestur—Evrópuþjóðirnar luifa átt
velgengni að fagna, þcer hafa búið við sœmilegan frið og
efnahagur þei.rra hefur vaxið og dafnað. A seinni árum
hafa j)cer bundist í bandalög til þess að tiyggja enn betur
velmegun sína og um þessar mundir er unnið að þvíöllum
árum að sameina pessi bandalög í eitt og styrkja það enn
frekar meðþvíað koma þjóðum þess undir einn stjórnmála-
legan og hernaðarlegan hatt.
Fyrr á öldinni gengu þjóðir Austur—Evrópu i slíkt
bandalag, örfáar þeirra voru reyndar þvingaðar til þess
gegn vilja sínum. Nú hefur það bandalag liðast sundur,
fyrrum þjóðir þess búa við örbirgð og örvcentingu, brœður
berjast um völcl, borgir eru brenndar og jörðin er blóði
drifin.
Hugur mannsins er oft ótrúlega bundinn og sjóndeildar-
hringurinn ótrúlega lítill. Vafalaust telja forustumenn
þjóðanna í Evróþu sig vera vemdara hagsmuna þjóðar
sinnar, hvort sem þeir berjastfyrir sameiningu eða sundr-
ungu. Kannski hafa þjóðirnar sem nú hafa slitið slnu
sambandi náð botni mannlegrar niðurlœgingar svo að leið
þeirra geti ekki le.gið annað en upp, en hinar, sem eiga þann
draum heitastan að sameinast, hafa ef til vill náð toppi
velmegunar svo að þeirra leið geti ekki legið nema niður.
Enginn getur sagt fyrir um það, það liggur falið íframtíð-
inni.
Mikið erum við íslendingar heppnir að geta staðið utan
við þetta allt — eða hvað? Við erum að vísu langt komnir
með að semja okkur inn í Evrópskt efnahagssvceði og enda
þótt stjórnmálaleiðtogar okkar neiti enn að nokkur frekari
sameining við Evrópubandalagið sé á döfinni, er ekki leng-
ur sami sannfceringarkraftur í neituninni og áður var.
Erum við ef til vill að síga í átt að því að verða ríki í
bandalagi Vestur—Evrópu?
Eftir tvö áir erufimmtíu ár síðan við fengum fullt stjórn-
málalegt frelsi og það er Ijóst að nú eru miklu fleiri Islend-
ingar með svipaðar skoðanir og undirritaður hafði fyrir
löngu þegar inngöngu í USA barágóma. Éghefhinsvegar
skipt um skoðun og tel nú að okkar dýrmcetasta eign sé aðfá
að búa á Islandi og fá að ráða málum okkar sjálf. Öll él
styttir upp um síðir og ég efast ekki um að við munum ná
samstöðu um hagstceðustu nýtingu auðlinda lands ogsjávar
og eiga góða framtíð i landinu okkar og gott samstarf við
grannþjóðirnar, án þess að þurfa að selja þeim hluta af
sjálfstœði okkar. Enginn skal fara í grafgötur með það að
við göngum ekki inn í þetta nýja bandalag Evrópuþjóð-
anna nema framselja því a.m.k. hluta af frelsi okkar.
Sþurningin erþvíþessi: Hvað viljum við selja og við hvaða
verðil Mitt mat er Ijóst; við eigum svo mikla möguleika til
góðrar afkomu hér á okkar landi að við getum ekkert sótt til
neinna þjóðabandalaga sem erþess virði að greiðafyrir það
með hluta af sjálfsiceðinu.
Þeim mönnum sem nii sjá þátttöku okkar í Evrópubanda-
laginu í rósrauðum hillingum og sjá þar fyrir sér glcesta
framtið, vceri vafalaust hoUt að staldra við, áður en lengra er
haldið, og rifja upp fyrir sérhvem hugnútíminn bertil þeirra
sem stóðufy rir stofnun bandalags Austur—Evrópuþjóðanna
og stýrðu jxuí. Sömuleiðis má minnast Vidkum Qidsling, hins
norska, sem á stríðsárunum taldi þjóð sinni best borgið undir
fonceði Þjóðverja. Þessir menn njóta ekki virðingar okkar, en
þeir hafa sjálfsagt ekki vitað betur þegar þeir unnu verk þau
sem komu þeim á spjöld sögunnar. +
4