Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1992, Page 13

■■■■■ V í K I N G U R
HÁTÍÐARRÆÐA GUÐJÓNS A. KRISTJÁNSSONAR
SJÓMANNADAGURINN
í VESTMANNAEYJUM
1992
Það er áruegjulegt að koma til
Vestmannaeyja og skynja þá
tilfinningu að vera í verstöð
veiðimanna þar sem öllum, ungum
sem öldnum, er nokliuð Ijóst á hverju
Islendingar lifa.
Frá mínu sjónarhorni eru Vestfirð-
ingar og fólk í Vestmannaeyjum með
sömu tilfinningu fyrir lífríkinu og
náttúrunni að öðru leyti en því að
þorskurinn sem þeir veiða er dálítið
mismunandi stór, en báðum fvnnst
sinn fiskur fagur og eðlilegt að hann
sé veiddur þegar hann gefur sig. Sú
athafnaþrá, sem er því samfara aðfá
að veiða fisk þegar hann gefur sig
til, er hins vegar miklum takmörk-
unum háð eins og málum er komið í
dag.
Við höfum nú um allmörg ár
búið við stjórnkerfi í fiskveiðum
okkar. Fyrst var svokallað skrapdaga-
kerfi, sem byggt var á takmarkaðri sjó-
sókn og tegundasamsetningu aflans
úr einstökum veiðiferðum eða tíma-
bilum, og síðan 1984 við svokallað
kvótakerfi. Fyrstu árin var bæði út-
færð aflamarksleið og sóknarmark, en
nú síðustu ár eingöngu aflamarksleið
eða fastur kvóti á hvert skip. Sá kvóti
er hins vegar seljanlegur milli útgerð-
arntanna, sem slegið hafa í raun eign
sinni á fiskinn í sjónum, þó svo að
landslög kveði á um að fiskurinn í
sjónum sé santeign landsmanna allra
og skuli nýtast með þjóðarhag að
markmiði og tryggja sérstaklega
trausta atvinnu og byggð í landinu.
Unt þessi lög stendur nú mikill ágrein-
ingur með þjóðinni. Þessi ágreiningur
er í öllunr stjórnmálaflokkum og öll-
um hagsmunasamtökum. Nýlega
voru stofnuð sérstök samtök beinlínis
með það að markmiði að þessi þving-
unarlög, sem síðast voru afgreidd nteð
hrossakaupum á Alþingi fyrir einn
umhverfísvænan jeppa, sem var for-
veri núverandi umhverfísráðuneytis,
verði afnumin.
Ofsatrúarsöfnuður
FFSÍ hefur eitt allra heildarsamtaka
í sjávarútvegi mótmælt þessum lögunt
og varaði sérstaklega við afleiðingunt
þeirra áður en þau voru samþykkt af
Alþingi. Helsta ástæðan fyrir þessari
afstöðu okkar var og er sú að í lögun-
unt er gert ráð fyrir sölu á óveiddum
físki, sem mun leiða af sér byggðarösk-
un, misvægi milli einstakra útgerðar-
flokka, t.d. báta og togara, og aukinn
tekjumun milli sjómanna. Þá bendir
FFSÍ á það ósamræmi í lögunum um
stjórn fiskveiða, sem felst í því ákvæði
sem segir að nytjastofnar á íslands-
miðum séu sameign þjóðarinnar á
sama tíma og einstakir handhafar
veiðiréttar hafa umtalsverðar tekjur af
sölu á óveiddum físki. Það ber að
harina hversu lítil umfjöllun var í ráð-
gjafanefndinni um þetta mikilvæga
atriði í frumvarpsdrögunum og þá
sérstaklega um þær afleiðingar, sem
óheft sala á óveiddum físki getur haft í
för með sér, bæði fyrir einstaklinga og
þjóðarbúið í heild.
Það hljóta allir að sjá, sem á annað
borð taka kvótalögin ekki eins og boð-
orðin tíu, að þetta kerfí er að auka
skuldsetningu í sjávarútvegi okkar.
Aflaheimildir eru keyptar í nafni hag-
ræðingar. Peningarnir sem greiddir
eru fyrir óveiddan físk fara út úr sjáv-
arútveginum og þeir sem kaupa taka
lán til þess að kaupa fiskinn í sjónum.
Þeir peningar eru oftast teknir að láni
og heildarskuldsetning eykst. Það er
svo kapítuli út af fyrir sig að kaupa 100
tonn af óveiddum og óséðunt þorski á
180 kr. kílóið og fá síðan, árið eftir hin
stórgóðu kaup, að veiða 60 tonn sem í
raun og veru þýðir kostnaðarverð upp
á 300 kr. fyrir kílóið af óveiddum
þorski.
Ég verð að segja að ef útgerðar-
mönnum íslands tekst með sjálfsefj-
andi trúardýrkun á kvótakerfið að
sannfæra sjálfa sig um að þessi kaup
séu hagræðing, þeim og fólkinu til
blessunar um alla framtíð, þá séu kont-
in upp skilyrði í okkar litla þjóðfélagi
13