Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1992, Blaðsíða 17

SJÓMANNADAGURINN
Oft og tíðum hefur staðið
styrr um tillögur þær og
ráðgjöf sem komið hafa af
þeim bæ.
hins vegar geysimargt sem hjálpar
vinnuveitendum og stjórnvöldum að
halda okkur sundruðum. Hér skal vik-
ið að nokkrum atriðum:
Stjórnmálaflokkarnir hafa mismun-
andi stefnu í fiskveiðimálum. Það
sundrar okkur. Vinnuveitendur halda
stíft á lofti og kynda undir ágreining
milli veiðigreina og veiðarfæra. Hald-
ið er á lofti ágreiningi um veiðar á
stórum fiski og smáum. Kvótakerfið,
óskabarn forystu LÍÚ, opnar allar dyr
stórútgerða, sent kaupa hægt og bít-
andi upp vertíðarflotann og eykur
ósamstöðuna. Ofan á allt þetta koma
svo hagræðingarpostularnir með
þann boðskap að stórar rekstrarein-
ingar hafi alla yfirburði yfir þær smáu,
eða með öðrum orðum sé hagkvæmast
að leggja niöur litla manninn í útgerð-
arrekstrinum. Þess má minnast að í
nafni hagræðingar fyrir landbúnað-
inn var lagt í stórum stíl út í laxeldi og
loðdýrarækt, með draumum um
bjarta framtíð. Nú vísar hagræðingin
okkur veginn til sameiningar í fisk-
vinnslu og útgerð. Það er offjölgun í
háskólamenntuðu fólki. Vonandi
verður það til þess að vel menntað
fólk, sent fjárfest hefur í góðri mennt-
un, fer eða réttara sagt verður að fara
til starfa í undirstöðugreinum íslensks
atvinnulífs og öðlast þar með reynslu,
þekkingu og víðsýni til þess að beita
sinni góðu menntun áður en það fer
að ráðleggja okkttr, sem byggjum á
brjóstvitinu og starfsreynslunni, f
gegnum bókvitið, sem ekki tekur alltaf
mið af sérstöðu íslensks þjóðfélags og
verðmæti þess að fámennt þjóðfélag
vina- og ættartengsla, þolir ekki at-
vinnuleysi nteð sama hætti og stór-
þjóðir.
Síðastliðin tuttugu ár hefur sífellt
verið leitað meira eftir tillögum fiski-
fræðinga Hafrannsóknastofnunar um
það hvernig við eigum að veiða og
hversu mikið megi veiða.
Oft og tíðum liefur staðið styrr um
tillögur þær og ráðgjöf sem komið hef-
ur af þeim bæ. Á níu ára fresti hefur
Hafrannsóknastofnun tekist með til-
lögunt sínum og spádómum að setja
þjóðina á annan endann. Tillögur
þeirra 1976 urðu lil þess að upp var
tekið skrapdagakerfi við stjórn fisk-
veiða. Spá þeirra 1976 var sú að með
sama þorskafla og var 1975 yrði stofn-
inum nánast útrýmt árið 1980. Reynd-
ar var ekki farið að tillögum þeirra.
Staðreynd sögunnar var hinsvegar sú
að við veiddum 430 þúsund tonn árið
1980 og Hafró lagði til 400 þúsund
tonna veiði 1981. Þegar stofninn átti að
vera horfinn samkvæmt tillögum
þeirra frá 1976.
Kollsteypur ein af annarri
Níu árum síðar, eða 1983, kont önn-
ur spá um hörku niðurskurð í þorsk-
veiðum. Þá fæddist kvótakerfið, byggt
á þeirri svartsýni um lífsmögttleika
þorskstofnsins sem náði tökum á okk-
ur öllum. Eftir mikið japl, jaml og fuð-
ur var ákveðið að veiða 220 þúsund
lonn, sem var verulega untfram tillög-
ur fiskifræðinga Hafró, sem töldu allt-
of mikla áhættu tekna með svo mikl-
um þorskafla. Það liðu aðeins þrír og
hálfur mánuður af árinu 1984, þá
lögðu fiskifræðingar sjálfir til að óhætt
væri að auka þorskveiðina. Tillögur
þeirra fyrir árin 1985, ’86 og ’87 voru
einnig um aukna þorskveiði. Lengra
náði sú svartsýni ekki.
Enn níu árum síðar, nú nýverið,
kom svo enn ein kollsteypuspáin ttm
hrun þorskstofnsins. Nú er lagt til að
fara allt niður í 150 þúsund tonn og
þjóðin kontin á annan endann yfir vís-
dómnum og stórkostlegum spáhæfi-
leikum fiskifræðinnar. Er nema von
að þeir sem rýnt hafa í fræðin og ekki
verið eilífir jábræður Hafró á níu ára
fresti, hafi uppi efasentdir um að setja
skuli þjóðina á hausinn. Ég segi fyrir
ntig að ég tek ekki þessi trúarbrögð unt
hrun þorskstofnsins góð og gild þótt
þau séu boðuð reglulega á níu ára
fresti. Það er hins vegar augljóst að
meðan ráðgjöfin er ekki markvissari
en dæntin sanna, þá verður að efia
haf- og vistfræðirannsóknir. Mér
finnst þó augljóst að það sé borin von
að halda að við getum verið með
þorskstofn yfir 1,2 - 1,4 ntilljónir
tonna. Þetta sjónarmið mitt helgast af
því að við veiðum í dag bæði loðnu og
rækju sent er fæða þorsks og ntenn
gera ekki hvort tveggja að eyða fæð-
ttnni og setja á fæðuforðann sem
veiddur er. Attk þess veiðurn við ekki
hvalinn sent líka tekur fæðu frá þorsk-
inunt og hrefnan étur smáþorsk ef át-
an er ekki til staðar, eins og gerðist
1983.
Okkur ber auðvitað að nýta allt líf-
ríkið og reyna á þann hátt að stuðla að
jafnvægi í lífríki sjávar. Þessa þekk-
ingu verðunt við að auka og öðlast
þannig skilning á samspili tegundanna
í hafinu. Þessi Jtekking er oft kölluð
fjölstofnarannsóknir. Inn í allt þetta
koma [>au ntengandi áhrif sem maður-
inn hefur á náttúru jarðar. Þar í felst
mesta hætta framtíðar fyrir lífríkið og
veru mannsins á þessari jörð.
Ég þakka svo tækifærið að hafa fengið
að heintsækja Vestmannaeyjar enn á
ný. Lifið heil á Guðs vegum.
Til hamingju nteð sjómannadaginn.
♦
17