Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1992, Blaðsíða 27

KRAFTAJÖTNAR
hins vegar settir um borð í Baltic
skipasmíðastöðinni í Leníngrad (sem
nú heitir víst St. Petersburg). Höfund-
ur var fyrsti vestræni blaðamaðurinn
sem fékk að fara um borð í sovéskan
kjarnorkuísbrjót. Honum var leyft að
taka ljósmyndir og birtist ein þeirra
með greininni.
Ekki fékk Vaygach raunar að kljást
við ís í þessari reynslusiglingu því Kir-
jálabotn var íslaus. Hins vegar hafði
líkan af skipinu verið látið spreyta sig á
tölvustýrðum ísbreiðum rannsóknar-
stöðvar Wártsilá í Helsinki. Þar var líkt
eftir umbrotum heimskautaíssins og
skipinu stýrt í gegnum hann. Kuldinn
í þessari tilraunastöð var lækkaður
niður í 50°C til þess að reyna hversu
vel efnin sem notuð eru við smíði
skipsins standast kuldann.
Auðlindir norðursins heilia
Pað eru augljósar ástæður fyrir því
af hverju Sovétmenn hafa komið sér
upp stærsta og fullkomnasta flota ís-
brjóta sem til er í heiminum. „Mikil-
vægi norðurhéraðanna hefur farið
vaxandi vegna þess að þar eru gífur-
legar olíu- og gaslindir, auk verð-
mætra málma í miklu magni,“ segir
Leonid Danilov en hann er yfirmaður
ísbrjótaáætlunar sovéska ríkisins. Og
hann bætir því við að til þess að hægt sé
að nýta þessar auðlindir þurfi að flytja
hráefnið á staði þar sem hægt er að
vinna úr því. Sovétmenn eiga yfir 300
flutningaskip sem gerð eru fyrir flutn-
inga á íshöfunum, en til þess að þau
geti athafnað sig þarf ísbrjóta til að
ryðja þeim braut.
Sovétmenn liafa neyðst til þess að
knýja ísbrjóta sína kjarnorku vegna
stærðar landsins og mikilla íjarlægða.
„Kjarnorkuknúinn ísbrjótur getur at-
hafnað sig í þrjú ár án Jress að taka
eldsneyti og hann er mun ódýrari í
rekstri en skip knúið dísilvél. Dísilskip
getur einungis verið á sjó í 30 daga í
einu, þá þarf það að snúa til hafnar og
fá meira eldsneyti. Það Jrýðir að í
hverjum ntánuði þarf að flytja 5.000
tonn af olíu með járnbrautarlestum
norður til heimskautsins — fyrir
hvern einasta ísbrjót," segir Danilov.
Áhugi manna á Norðurheimskaut-
inu hefur farið ört vaxandi á undan-
förnum árum. Þótt rúmlega helming-
ur strandlengjunnar sem liggur að ís-
hafinu tilheyri Sovétríkjunum eru
álitlegar spildur í Alaska og Kanada og
Jiar eru einnig verulegar olíulindir.
Þess vegna leggja Bandaríkjamenn sí-
aukna áherslu á að smíða stærri og
öflugri ísbrjóta.
Finnar í fararbroddi
En það eru Finnarnir í Wártsilá sem
eru ótvíræðir brautryðjendur í [n óun
ísbrjóta. Þeir liafa hannað skip með
nýja tegund af bóg sem valda mun
byltingu í íshafssiglingum. Stefnið á
þessum nýju skipum sveigir miklu
meira inn en á vanalegum skipum og
því er ætlað að renna upp á ísinn og
brjóta hann ofanfrá. Tilraunir hafa
leitt í ljós að þannig er mun auðveldara
að brjóta ísinn en að skera hann á
hefðbundinn hátt. Á byrðinginn er
smurt sérstakri epoxý-blöndu sem
auðveldar skipunum að renna sér upp
á ísinn og við sjólínu er 10 sm þykkt
stálband sem eykur á styrkleika
skrokksins.
Flestir ísbrjótar eru búnir tækjum til
[ress að „vagga sér“, ef svo má að orði
komast. Sú tækni er notuð til Jress að
losa skipin úr klemmu í ísnum. í
Wártsilá hefur þessi tækni verið full-
komnuð með tölvustýringu sem getur
dælt 640 tonnum af vatni milli tanka í
hliðum skipsins á innan við einni mín-
útu. Og það er einnig hægt að stjórna
slagsíðunni upp á brot úr gráðu.
Eldri tegundir af ísbrjótum hafa
fjórar skrúfur, tvær að aftan og tvær
bógskrúfur. Vegna þess hve nýju ís-
brjótarnir eru sleipir að framan geta
þeir rennt sér niður af ísnum. Þar með
er þörfin fyrir bógskrúfur til þess að
bakka út úr ísnum ekki lengur fyrir
hendi.
Stórflutningar undir
ísbreiðunni?
Þessar framfarir í gerð ísbrjóta hafa
orðið til þess að nú eru skipahönnuðir
farnir að velta fyrir sér að smíða far-
þegaskip, olíuskip og risastór gáma-
skip sem væru fær um að brjóta sér
leið með farm og farþega um íshafið.
Einnig hafa menn sett fram hug-
myndir um geysistóra kjarnorkukaf-
báta sem flutt gætu olíu eða annan
farm undir ísbreiðunni. Bandaríski
flotinn hefur haldið úti kafbátum
undir Norðurheimskautinu um langt
árabil svo hafsbotninn er kyrfilega
kortlagður. Auk þess auðvelda gervi-
hnettir og tölvustýrð stjórnkerfi skip-
Véla- og skipaþjónustan
FRAMTAK HF
DRANGAHRAUN11 B
SÍMI 91-652556 • FAX 91-652956
Alhliða vélaviðgerðir-Rennismíði-Piötusmíði

¥77* 1 Statino

27