Fálkinn - 28.10.1955, Blaðsíða 5

FÁLKINN
5
Þvoði gólf í ellefu dr
TIL AÐ BJARGA SYNI SÍNUM ÚR FANGELSINU.
dugað vel og hækkaði í tign og fékk
nú stjórn flugvólanióðurskipsins „Ii!-
ustrious". En bar var hann bó ekki
lengi, bvi að Churchill jmrfti að nota
hann til annars. Hann gerði hann að
vara-aðmírál og loftmarskálki og fól
honum stjórn nýs flota, sem fékk
nafnið „Combined Operations“. Það
var 'þessi deild sem gerði allar skyndi-
innrásirriar á hinar hernumdu strend-
ur Evrópu, m. a. innrásirnar á vest-
urströnd Noregs.
Það var Mountbatten, sem átti
hugmyndina að bví smíða innrás-
arhöfn í Englandi og flytja hana i
pörtnm upp að Frakklandsströnd, og
sömuíeiðis að því að leggja olíuleiðsl-
una „Pluto“ undir Ermarsund.
Þetta átti mikinn þátt i bví að strið-
ið vannst. Herir vesturveldanna hefðu
ekki getað sótt iafn hratt frain á mea-
inlandinu og þeir gerðu, ef þeir hefðu
ekki haft olíuleiðsluna, sem flutti þeim
3000 lestir af bensini á sólarliring. Og
án hafnarinnar við Frakklandsströnd
mundi hergagnaflutningarnir ekki
hafa gengið nægilega ört.
í ágúst 1943 var Mountbatten skip-
aður hæstráðandi liðs liandamanna i
Suðaustur-Asíu. Þar var eitt aðalverk-
efnið að hrekja Japani út úr frum-
skógunum í Burma, og það var þrek-
virki sem hermenn Breta, Indlands
og Afrikn unnu þar, ekki síst Gurkha-
hermennirnir. Bandamannaherinn
tók Mandalay um líkt leyti sem vest-
urveldaherirnir komust austur yfir
Rín, og Rangoon féll í V-vikunni, svo
að þess vegna var atburðunum í
Burma veitt minni athygli en ella. En
herinn átti illa ævi i Burma,
Mountbatten segir þannig frá sjálf-
ur: „Sjúkdómarnir voru miklu skæð-
nri óvinur en japanski herinn. Á
sjúkrahælunum voru 120 sinnuin
fleiri sjúkir af malariu, taugaveiki og
kóleru en þeir, sem lágu í sárum.
10.000 nýir sjúklingar bættust við á
hverjum mánuði, og 1944 fórum við
að berjast gegn sjúkdómunum, sem
tvímælalaust voru verstu óvinir okk-
ar. Læknarnir unnu sigur i þeirri
baráttu, og undir lokin voru þeir sem
komu á sjúkrahælin vegna sjúkdóma
aðeins tiu sinnum fleiri en særðir
sjúklingar.
Óvinirnir áttu ekki eins gott hjúkr-
unarlið og við og tókst miður en okk-
ur í baráttunni við hitabeltissjúk-
dómana. Og eftir að okkar menn voru
orðnir ónæmir fyrir smitun, sem Jap-
anir liöfðu enga vörn gegn, voru sólt-
irnar í rauninni farnar að berjast með
okkur. Og við kusum að lierjast lielst
þar, sem smilunarhættan var mest!“
Mountbatten sat í nefnd þeirri, sem
ákvað 1943 hvaða vígstöðvar skyldu
sitja i fyrirrúmi um liergögn. Þar réð
hann til að SA-Asía skyldi koma neðst
á skránni — hann vissi ekki þá, að
hann átti að taka við herstjórn þar
nokkrum vikum síðar! Hann varð að
horfa upp á að Evrópa fengi bróður-
partinn af hergögnunum. I miðju
Burmastriðinu var honum t. d. skipað
að senda fallbyssukúlur og hundrað
bryhreiðar til Evrópu.
En Japanir voru nú reknir úr Burma
samt, og það voru flugvélarnar sem
riðu baggamuninn.
Hinn 12. september 1945 tók Mount-
batten við skilyrðislausri uppgjöf
Japana í Singapore. Þar gáfust upp
130 þús. japanskir hermenn. Stríðinu
var Iokið og nú vonaði Mountbatten
áð fá að komast á sjóinn aftur. F.n
þá bað Attlee forsætisráðherra hann
um að taka við varakonungsstöðunni
í Indlandi og koma á sættum milli
Pakistan- og Indlandsfulltrúanna og
afhenda þeim löndin að svo búnu.
Þetta erindi tókst honum vel.
En sjálfur var hann orðinn áhyggju-
fullur. Hann hafði verið svo lengi frá
flotastörfum, að búast mátti við að
honum seinkaði á þeirri framabraut,
sem hann liafði hugsað sér þar. Én
þegar hann kom frá Indlandi féjd<
hann að fara í einkennisbúninginn
aftur og 1949 stjórnar hann flotadeild
í Miðjarðarhafi. Því næst fékk hann
aðalsnafnbót og varð lord Louis
Mountbatten of Burma.
Og nú varð skammt á milli skrefa
á framabrautinni. Hann varð bráðlega
vara-aðmiráll og IV. sælávarður og
var sérstaklega falið að koma betra
skipulagi á hergagnaflutninga á sjó.
En það var skrifstofuvinna.
Nokkru síðar fær hann að komast
á sjóinn aftur, þvi að honum er falin
yfirstjórn hins nýja NATO-flota í
Miðjarðanhafi. Og skömmu áður en
Churcliill lét af stjórn skipaði Eliza-
beth drottning hann Fyrsta sælávarð,
en það er æðsta staða i breska flotan-
um — staðan sem hann hafði einsett
sér að ná, þegar hann var nýliði og
faðir hans sagði þessari stöðu af sér.
Enginn dregur hæfileika Mount-
battens i efa, en samt var talsverður
andróður gegn þessari útnefningu.
Það voru blöð Beaverbrookks lávarð-
ar sem stjórnuðu honum, þeim er
illa við Mountbatten síðan hann var
varakonungur i Indlandi og leysti
tengslin milli Indverja og Bretlands,
en það eiga ýnisir enskir ihaldsmenn
bágt með að fyrirgefa.
Kona Monntbattens, lafði Edwina
Ashley, vann mikið líknarstarf á
stríðsárunum og hjúkraði sjúkum.
Þau hjónin eiga tvær dætur Patricu
og Pamelu, sem eru 31 og 26 ára. Lá-
K. Walsh ritstjóri „Daily Times“ i
Chicago rakst einn morgunn á aug-
lýsingu i blaðinu: „5Í00 dollurum heit-
ið þeim, sem getur upplýst hver drap
Lundy Iögregluþjón 9. des. 1932“.
Walsh náði i Jim McGuire blaða-
mann sinn. „Athugaðu hvernig í þessu
liggur, og láttu mig vita“. — Innan
skamms gat Jim sagt honum að tékk-
nesk kona, Tillie Majczek, hefði sent
auglýsinguna. Sonur hennar hefði ver-
ið dæmdur í 99 ára fangelsi fyrir 11
árum, fyrir að myrða Lundy lögerglu-
mann. Og þessi kona hefði ofan. af
fyrir sér með gólfþvottum.
„Og hún býður 5000 dollara!“ sagði
Walsli. „Hvar hefir hún fengið þá.
Hver er bak við þetta? Hver er til-
gangurinn? Rannsakaðu það! Þetta
getur orðið góður blaðamatur!“
Og það reyndist betri blaðamatur,
en Walsh grunaði.
Frú Majczek talaði slæma ensku.
Jim tókst þó að hafa talsvert upp úr
henni. „Sonur minn var góður pilt-
ur,“ sagði hún. „Hann hefir aldrei
drepið mann. Ég veit að hann er sak-
laus.“
„Hvar fenguð þér þessa 5000 doll-
ara, sem þér eruð að bjóða?“ spurði
Jim tortrygginn. „Ég hefi unnið fyrir
þeim sjálf, ég hefi aklrei þegið eyris-
virði af neinum.“ — „Hvernig hafið
þér aflað þeirra?" gelti Jim blaða-
maður. —• „Ég þvæ gólf — ég hefi
þvegið skrifstofugólf í 11 ár,“ svaraði
hún.
Jim fór til Walsh ritstjóra og sagði
honum frá öllu saman. „Ég vissi að
þetta mundi verða gott efni,“ svaraði
Walsli, „og nú tek ég málið að mér.
Þú vcrður að rannsaka það niður i
kjölinn, Jim. Og ég vona að maður-
inn sé saklaus."
Jim las öll málskjölin og talaði við
dómarann. Það kom á daginn, að hann
Iiafði efast um að pilturinn, Joe, væri
sekur. „En ég gat ekki við neitt ráð-
varðurinn cr bróðir Louise Svía-
drottningar, sem er seinni kona
Gustaf Adolfs konungs.
Mountbatten liefir alltaf þótt gott
að láta fara vel um sig og þegar hann
dvelur i London býr liann í 24 her-
bergja íbúð. í borðstofunni rúmast 120
geslir og með lítilli fyrirhöfn má
breyta henni í leikhús. í Romsey, 120
km. fyrir norðan London, á Mount-
batten landsetur, og þar eru þau oft
gestir Bretadrottining og Philip her-
togi.
Lávarðstign Mountbattens er arf-
geng og gengur til Patriciu dóttur
hans, sem giftist Brahourne lávarði
1940, og voru Elizabeth drottning,
Margaret prinsessa og Alexandra af
Kent brúðarmeyjar við það tækifæri.
Og konungshjónin voru i brúðkaup-
inu. Fólk frá London bauð 20 sterl-
ingspund fyrir að komast í kirkjuna
í Romsey, þar sem hjónavigslan fór
fram, en fólkið í Romsey, sem liafði
fengið aðgöngumiða, vildi heldur
nota þá sjálft. Sonur Patriciu sem
fæddist 1947 erfir titilinn „Lord
Mountbatten“ eftir Patriciu. *
ið, þvi að kviðdómurinn úrskurðaði,
að Joe væri sckur.“
Jim hélt rannsókninni áfram. Það
kom á daginn að stúlka nokkur, sem
Vera hét, og átti heima uppi á lofli
yfir illa ræmdri drykkjukrá, hafði
verið að gorta af því, að hún ætti
þúsund dollara í pappaöskju i her-
bcrgi sinu. Svo bar það við einn dag-
inn, að lögreglumaðurinn Lundy kom
inn í krána, til að fá sér glas, og þá
komu tveir áflogahundar niður stig-
ann með peninga Vern í vösunum og
skammbyssur í lúlcunum. Þegar þeir
sáu Lundy skutu þeir hann til bana og
flýðu.
Þá var sýningin mikla i Chicago á
döfinni. Yfirvöldunum var illa við að
hátt væri talað um morð og aðra
glæpi, og einsettu sér að afgreiða mál-
ið fljótt.
Sama dag hafði kona Joe Majczek
verið flutt á fæðingarstofnun og hann
varð að vinna húsverkin stjálfur. Ná-
grannarnir höfðu séð hann vera að
bera inn eldivið kl. 14.45 — einmitt
á sömu stundu sem Lundy var skot-
inn. Um kvöldið kom kunningi Joe
til hans og bað hann um að lofa sér
stöðina. Þó að ýmsir þeirra, sem höfðu
að vera um nóttina. Joe gerði það,
án þess að spyrja hann frekar.
Morguninn eftir kom lögreglan og
spurði eftir manninum, sem hafði
gist ihjá Joe, en liann var þá farinn út.
Og nú var farið með Joe á lögreglu-
séð morðingjana hlaupa út úr kránni
segðu að hvorugur þeirra hefði ver-
ið Joe, bárust þó að honum böndin.
Dómstóllinn var að flýta sér og Joe
var dæmdur i 99 ára fangelsi.
Walsh birti alla þessa sögu í blaði
sinu, og Jim hélt rannsókninni áfram.
Hann komsl yfir skjöl, sem „höfðu
verið lögð til hliðar“ í málinu, og þar
voru sannanir fyrir því, að .Toe væri
sáklaus. Gömlu vitnin voru yfirheyrð
á ný, og fjórir kviðdómarar vottuðu,
að þeir hefðu ekki dæmt Joe sekan,
ef þeir hefðu haft þau gögn í liöndum,
sem nú lágu fyrir.
Og nú var málið tekið upp aftur,
og Joe var sýknaður. — Hann fékk
skaðabætur af opinberu fé og „Dailv
Times“ liafði kostað alla rannsóknina.
Joe er nú orðinn skrifstofustjóri i
vefnaðarvöruverslun og hefir svarið
þess dýran eið, að móðir sín skuli
aldrci þurfa að skúra gólf framar.
Óbilandi trú hennar á sakleysi hans
var það eina, sem bjargaði Joe frá þvi,
að sitja i fangelsi til dauðadags.
KONUKAUPIN VINSÆL. — UNO og
Bretar, sem hafa umsjá landsins
Kamerun í Afriku, hafa verið að beita
sér fyrir því að bannað verði að selja
mönnum konur, en það hefir verið
löghelgaður siður til þessa. Halda
Kamerunbúar því fram. að konurnar
rýrni stórum í áliti, ef hætt verður að
selja þær. Þegar maðurinn hefir keypt
konuna sína fyrir 2000—3000 krónur
finnur hún til þess að hún er einhvers
virði, en ef eiginmaðurinn fær hana
gefins er hún orðin verðlaus, segja
þeir.
Lord Mountbatten sýnir Pamelu dóttur sinni (í hvíta kjólnum) og konu sinni
ávarp. sem honum var afhent er hann lét af yfirstjórn Miðjarðarhafsflota
Sameinuðu þjóðanna.