1. maí - Reykjavík - 01.05.1938, Blaðsíða 14

s
1. MAÍ
Sonja Branting-Westerstahl:
Þáttur ur lífi spanskra mæðra.
Fyrst nú veit ég hvað orðið styrjöld
raunverulega táknar, og fyrst nú kann
gé skil á því, hvers virði friðurinn er.
Eg hefi dvalið á Spáni undanfarnar
vikur og þar hefi ég öðlast þekkingu
mína. í hinni þrotlausu baráttu Spán-
verja fyrir frelsi og lífi, hafa ógnir
stríðsins lagst eins og hræðileg mar-
tröð á fólkið. Styrjöldin grípur inn á
öll svið hins daglega lífs og hindrar
þess vanagangj. Hún breytir afstöðú
hvers einasta einstaklings til lífs og
dauða. í stuttu máli raskar allri til-
verunni í smáu og stóru.
Eg ætla ekki í þessari stuttu grein
að ræða um líf hermannanna á víg-
stöðvunum, eða um þær þungbæru
hörmungar, sem dynja yfir fjölskyld-
urnar í sambandi við þá. Það falla
mörg tár yfir þeim, sem láta lífið í or-
ustunum. Þau örlög eru hörð, að fá
heim son, eiginmann, föður eða vin
örkumla æfilangt. Og þó er hin kvelj-
andi óvissa um þá, sem talið er að
vanti, og hvorki finnast lífs eða liðnir á
herlínunni, ef til vill hið erfiðasta.
Að öllu þessu hefi ég líka aðeins
verið sjónarvottur, en hinu daglega lífi
spönsku konunnar heima fyrir er ég
kunnugri; þar hefi ég verið þátttakandi.
Á heimilinu hvílir byrðin þyngst á
Fyrsti maí er dagur alþýðunnar —
hann er tákn vors og vaxtar, hækkandi
sólar og aukins starfs.
Látum það á sannast.
Haraldur Guðmundsson.
móðurinni. Það er hún sem allt verður
að vega og meta, spara hvern skilding,
svo þeir hrökkvi fyrir nauðsynlegustu
útgjöldum. Tímum saman verður hún
að standa í röðunum fyrir framan
matvörubúðirnar, jafnvel þegar
sprengikúlurnar þjóta um í loftinu.
Það er hún, sem verður að matreiða,
þótt fjölda hráefna vanti, og þvo, án
þvottaefna , á gasi, sem ekki má loga
nema stutta stund úr degi, og hún lif-
ir í sífelldum ugg og ótta, þar til allir
meðlimir fjölskyldunnar, sem heima
eru, safnast að köldum arni heimilis-
ins.
Á nóttunni er það auðvitað mamma,
sem sefur lausast. Um leið og eim-
blístrurnar blása, til að gefa til kynna,
að nú sé loftárás að hefjast á borgina,
er hún þotin ofan úr rúminu. í myrkr-
inu þreifar hún uppi eldspýtustokk og
kveikir á kertisskari. Hún vekur börnin
úr fasta svefni, tínir á þau fötin og
lokkar þau nauðug til að yfirgefa hlýtt
rúmið. Svo dregur hún þau með sér
niður tröppurnar og út á dimma göt-
una. I kúlnaregni og fallbyssuhvin
leggur hún leið sína að varnarkjöllur-
unum, sem byggðir eru eins og nokk-
urskonar vígi fyrir almenning. Hún
verður að hafa hraðan á, svo þau komi
ekki of seint og enn sé rúm fyrir þau
þar inni.
I kjallaranum reynir hún að svæfa
minnsta barnið við brjóst sér, en jafn-
framt verður hún sífellt að hafa vak-
andi auga á þeim eldri, svo þau hlaupi
ekki út aftur.