Templar - 08.04.1908, Blaðsíða 1

TEMPLAR
21. árg.
Kemur út hvern Miðvikudag.
Kostar 2 kr. á ári.
>
UI IM nr QQ Md. 13.mars. Sigurgeir Sigurðs
nml\ III- 00. son; Sjálfvalið efni.
sPað varðar mest til allra orða að undir-
staðan rétt sé fundin« segirgamalt spak-
mæli, og er það hiklaust rétt mælt íalla
staði, eins"og mörg slík spakmæli.
Mér datt^þetta í hug, er eg las langa
grein í Pjóðólfi ^um aðflutningsbann á
áfengi. Greinin slær úr ogíogerýmist
með eða móti,‘ þó meir hallist hún að
mótflokki templara, og mest fyrir þá sök,
að henni finst það ekki réttmætt.
Það eru raunar engin rök færð fyrir
því, heldur er því slegið fram, og talið
best að bindindismenn starfi áfram. En
hvað gerir bannlögin réttmæt? það —
ef það er rétt — að áfengið er skaðlegt.
Og um skaðsemi þess munu eigi vera
skiptar skoðanir, Á það eru allir sáttir.
f’ess vegna eru bannlögin réttmæt.
Stuart Mill segir um áfengisverslunina:
»Hún spillir rétti mínum til öruggleika,
með því að hún sífeldlega vekur og eflir
óreglu í mannfélaginu. Hún spillir jafn-
rétti mínum með því, að hún gerir það
að gróðavegi, að skapa eymdar ástand,
sem skattar eru á mig lagðir til að bæta
úr. Hún tálmar rétti mítium til frjálsra
siðlegra og andlegra framfara, með því,
að hún dreyfir hættum á leið mína og
veikir mannfélagið og siðspillir því.« Og
enginn efi er að það að þetta er rétt.
Og sá, er grein þessa ritar í Þjóðólf
mundi viðurkenna fvllilega að þetta sé
rétt.
En hvað er þá að?
Það, að hann virðist hafa þámargúr-
eltu og vitlausu skoðun, að til sé það,
er hófdrykkja nefnist; og því eigi bind-
indismenn aðeins að vinna að því, að
útrýma ofdrykkjunni.
Br. Guðm. Björnsson landlæknir er
margbúinn að sýna fram á að þessi skoð-
un er skökk, og að hún byggist á gam-
alli hjátrú. Greinarhöf. þessi heldur nú
ef til vill, að br. G. B. geri svo vegna
þess að hann er templar, og eg vil því
taka hér upp ummæli eftir herra Lárus
Pálsson læknir og j dannibrogsmann.
Hann segir svo í fyrirlestri er hann hefir
flutt um þetta mál og að mörgu var á
undan sínum tíma:
Ollum vísindamönnum ber saman um
.það, að.hvort heldur sem alkoholið flyst
í líkamann í stærri eða minni skömtum,
UPPLAG 4000 EINTÖK
Sleykjavík 8. Jlpríl 1908.
þá sé það í raun réttri það sama,
að því leyti að hver helst sem víns neytir
taki um leið meira og minna inn af eitri
því, sem öllum alkóhólvínum fylgir. Og
því hafa vísindin skift nautn áfengra
drykkja í fjögur stig. Ganga mannsins
um öll þessi stig er bein ganga að gröf-
inni eða réttara gryfjunni, því þegar
einu sinni aðferðin er byrjuð þáveitalls
engin hvar Iendir.« Og sýnir hr. L. P.
eitt af dæmum þeim, þar sem hófdrykkjan
»kemur eitraninni fram«.
Á þessu byggist greinin, og þar sem
undirstaða hennar er skökk, þá er eigi
að undra þótt að greinin sé það sjálf,
og eg finn enga ástæðu til að lengja hér
ummæli um hana, því henni er rækilega
svarað í ísafold og eins í Lögréttu.
En ætli grein þessi sé ekki, cins og
hr. Lárus Pálsson segir í sama fyrirlestr-
inum »komin af afhalds og ósiðgæðis-
hvötum sem sprotnar eru af mentunar-
leysi og gömlum synda vana«?
hygg að svo sé, því eins og L.
Pálsson segir, þá verður ekki annað sagt,
en að þeir, sem amast við afneitun á-
fengra drykkja, og þá aðallega útrýming
þeirra, amist við siðgæði og friði. Og
margt bendir á að svo sé, þótt hér sé
það eigi tilfært.
Mottintottar og skrælingjar.
í PjóðóJfi nú nýverið, var grein þar
sem sagt var, að íslendingar settu sig á
bekk með Skrælinguni og Hottintottum,
ef þeir samþykktu bannlögin á áfengi
næstkomandi haust.
Pað þarf dæmafáa fáfræði og fram-
hleypni til að rita slík orð, og er auð-
séð að á því, að sá er það ritar sér ekki
útfyrir hlaðvarpan hjá sér, og þekkir
ekkert bindindisstarfsemina í hinum ýmsu
löndum.
Petta þykja ef til vill hörð orð, en eg
skal reyna að finna þeim stað.
f fylkinu Maine í Bandaríkjunum hafa
verið lögleidd lög er banna allan tilbúning
og aðflutning á áfengum drykkjum, og
eru nú meir enn 50 ár síðan að lög
þessi voru lögleidd. Eigi hafa heyrst
neinar raddir um það, að Hottintottar
bjuggu þar, en 6 Jylki í Bandaríkjunum,
liafa síðan tekið lögin upp og lögleitt
þau hjá sér. En það er elcki nóg með
það. Sum ríki hér í Norðurálfu hafa
Auglýsingaverð: I kr.
Afgr. Þingholtsstr. 23, .
sent menn þangað á ríkis kostnað til
að kinna sér lögin og áhrif þeirra, og
skoða lögin sem fyrirmyndar lög. Á
meðal þeirra er England og Finnland.
Er það af því þau álíti vert að taka upp
lög Skrælingja? Fáir munu líta svo á,
og naumast greinarhöfundnninn sjálfur,
ef hann er gæddur meðaldmógreind eða
varla það.
Eg gæti tilfært ótal mörg dæmi fleiri,
en eg álít þess sé ekki þörf, en það er
alltaf mjög leitt, er menn rita um það,
er þeir bera ekkert skynbragð á, og þó
Pjóðólfur muni eigi vera jafnkunnur bind-
indissögunni og öðrum greinum sagn-
fræðinnar, þá ætti hann eigi að láta þessa
endileysu sjást án athugasemda frá sinni
hálfu. En geta má þess til þóknanlegr-
ar athugunar, að Finnlendingar sömdu
bannlög fyrir sig síðastliðið haust, og
öll blöð útlend er eg hefi séð, þar á
meðal Times, liæla því mjög; það hefir
aukið álit þeirra hjá umheiminum.
Svar til L, P.
í hóðólfi.
Hr. L. P. teist svo til, *að 80 — 200
manns af liðugum 80 þúsundum á land-
inu vanbrúki áfengi«, — »ef þeir ann-
ars eru svo margir, sem vanbrúka það«,
bætir hann við.
Veslings-maðurinn virðist hafa þá menn
eina í huga, sem fyrir ofnautn áfengis
eru orðnir verri en viltir menn, sbr.
grein hans á öðrum stað. En þótt
hann eigi nú að eins við svonefnda of-
drykkjumenn, þá eru þeir — því er
miður — mjög vantaldir. Eg hygg, að
ekki mundi skorta á þá tölu í Reykjavík
einni. —
Engar nákvæmar skýrslur eru til um
það, hve mikill hluti þjóðarinnar það
er, sem beinlínis ber áfengisbyrðina og
greiðir áfengistollinn í landssjóð. Um
það má því þrátta. En sanni nær tel
eg, að það sé um l/n hluti, eða lóþús-
undir manna. Par ber ekki einungis
að telja drykkjumenn eða þá, er neyta
áfengis, heldur og þá, er þeir eiga fyrir
að sjá.
Áíengisbyrðin er um 600 þús. kr. á
ári, samkvæmt landshagsskýrslunum.
14. b/að.