Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 28.09.1927, Page 2

2
VIKUÚTGÁFA ALÞVÐUBLAÐSINS
Htv i n n u m á I ar áöherra. Skrifstofan
kvaðst vigivitatil þess, a'ð stjórn-
in hefði lagt samþykki sitt á þessi
katip Brunabótafélagsins.
25. sept. H.
Skoð stn i s*
herra
C. Jiraaraladasa.
(Nl.)
Höfuðvigi auðvaldsins er fá-
fræðin. Undir henni á það fjör
sitt og frelsi. 1 löndum þeim, þar
sem almenn mentun er i sæmilegu
lagi, á peningavaldið minna fylgi
eð fagna er þar, sem alþýða
nranna er fávís og mentunarlaus.*)
Heimspeki og vinnubrögð íhalds
pg a uðvalds standast ekki gagn-
rýni mentaðs manns. Þess vegna
heíir ihald og auðvald allra alda
og allra landa kostað kapps um
að hægja almenningi frá mentun
til þess að geta haldið honpm í
skefjum undir járnhrannni áþján-
ar og rán».
I-að er þessi mannspillandi
stéttarsamvitund, sem hefur
„Morgunblaðið ‘ upp í sjöunila
himin yfir þeirri viðvörun herra
Jinarajadasa að þreyta ekki börn-
in á skólabekkjunum. En vitsmun-.
ir „MorgunbIaðsins“ hafa löngum
veriö furðuiega sleppifengir. Og
í þetta sinn hefir það mist af
öðru, er Jinarajadasa sagði. Og ég
efast um, að það verði m-entunar-
óvild þess að miklu liði.
Herra Jinarajadasa kom meó
þessa viðvörun upphaflega í við-
tali við „Morgunblaðið" og hnýtti
þá eitthvað í fræðsluaðferðir
Vesturlánda, að því er mig minn-
ir. Lt af viðtali þessu lagði kenn-
lari einn í guðspekiíé'aginu spurn-
ingu fyrir Jinarajadasa um
fræðslumál, af þvi að hann vildi
fá Ijósa i skýringu á ummælum
hans í „Morgunblaðinu". Herra Ji-
na:ajadasa hafði naurnan tíma til
að svara spurningu ker.narans. En
svar hans var að efni til á þessa
leið: ÖII fræðslukerfi Vesturlanda,
að kensluaðferð Montessoris einni
undan ski i ni, eru reist á ram-
skökkum grundvelli. i stað þess
að fara með barnið eins og ó-
dauðlegan anda líta þau á það
tins og s'álariausan líkama. Þess
vegna eru fræðslukerfi Vestur-
landa skaðleg. Að eíns kenslu-
aðferð Montessoris gerir ráð fyr-
ir, að barnið hafi sál, sem beri að
þroskast eftir sínum eigin lögum.
Herra Jinarajadasa er því alis
ekki andvígur skólafræðslu barna.
Hann er einungis mótfallinn röng-
um kensluaðferðum. Þær eru að
hans áliti skaðlegri en lítil
fræðsla. Hann vill kensluaðferð
Montessoris í staðinn fyrir heimsk-
andi þululærdóm, sem gerir börn-
in að „Morgunblaðsritstjórum."
En hefir yður, ritstjóra „Morg-
unb'aðsins", giurað, hvaða afleið-
ingar það hefði fyrir húsbændur
yðar, ef þing og stjórn færi að
vilja Jinarajadasa og fyrirskipaði
kensluaðferðir Montessoris í öll-
Um barnaskólum hér á landi?
Fróðir menn á þær greinir hafa
sagt mér, að kensluaðferð Mon-
tessoris sé mun dýrari en and-
lausa þulustaglið á hörðu bekkj-
unurn, sem gert hefir yður að
*) Sbri Danmörk, Sviþjóð og Þýzka-
land, sem öefað mr> teíj' nifntuðustu
lönd i Evrópu, cida lengst komin
i „sösialistiskum” framkvæm .um.
Rússland er hór ekki smnbærilcgt
Þar var þa ' ó tjórn og kúgun keis-
arastjórnarinna-, sem hratt jafn ðar-
byltingunni af s að
því, sem þér eruð. Útgjöld ríkis-
sjóðs tii barnafræðslunnar myndu
því liækka stórum, ef fræðsla
Montessoris yrði hér upp tekin.
En aulcin útgjöld ríkissjóðs til
barnafræðslunnar leiddu aítur af
sér hærri skatta á húsbændur yð-
ar í rikissjóðinn. Nú hefi ég hitt
ykkur i magann, og þá fer von-
andi að renna upp ofurlítil skíma
fyrir ykkur.
l-'ér sjáið þess vegna, að enn
])á einu sinni rekast á hagsmuuir
yðar og óskir Jinarajadasa. Auð-
vald og guðsríki eiga aldrei sam-
leið.
Frá mínu sjónarmiði eiga full-
komnari kensluaðferðir og hærri
útgjöld til allra fræðslumála ekki
að eins skynsamlegan rétt á sér,
heldur tel ég hverjar slíkar um-
bætur siðferðilega sk’yldu. Og þær
eru í fullkomnu samræmi við
kröfur jafnaðarstefnunnar um
stórkostlegar umbætur á fræðslu
og uppeldi.
En ég spyr yður, vikadrengi
Garöars Gíslasonar & Co„ viljið
Jiér berjast fyrir því í „Morguh-
blaðinu", að hugsjón Jinarajada-
sa, sem þér flaðrið svo hunds-
lega fyrir í blaðinu í dag, verði
ikontið í framkvæmd hér á landi?
Og viljið þér halda þeirri bar-
áttu áfram slindrulaust, þar til
alþingi verður við kröfum yðar?
Viljið þér vinna það guðsþakkar-
verk til eflingar hinum ódauðlega
anda að heimta það með einurð
og hreinskilni, að skattar eigna-
mannanna, sem hingað til hafa
veitt yður tækifæri til að rægjá
og hræsna, verði hækkaðir að
miklum mun, til þess að vér
eignumst anda í staðinn fyrir
andlausan skríl? Sýnið mér nú
af- verkurn yðar, að hriíning yðar
yfir andlegu mati Jinarajadasa á
mönnum og málum hafi ekki verið
ógeðsle-g peningahræsni, skrifuð
fyiir sementstunnur Jóns Þoriáks-
sonar og kastarholur Jes Zimsens.
Þér skýrið oss frá pví uiidir
yli.skini hinnar kiunnalegu hræsni,
að herra Jinarajadasa hafi „flett
sundur hinni fánýtu umhyggju
manna fyrir líkamlegri vellíðan*),
og sýndi fram á hvernig menn
þeir, sem aldrei koma auga á
önnur lífsverðmæti en ytra glys
og saðning nrunns og maga, úti-
loka sig frá sannri lífsánægju, þar
sýndi hann svo glögt, sem kosið
verður, hvernig áhangendur hins
marglofaða Marxisma draga al-
menning niður á við, draga fyrir
sól Iifshamingjunnar.“
Ég lýsi yður ósannindamenn að
því, að Jinarajadasa liafi vikið að
því einu orði eða unt hafi verið
á nokkurn hátt að draga þá á-
lyktun af svörum hans. í guðspeki-
húsinu eða opinberum fyrirlestr-
um, að fylgiíiskar Marxismans
hafi dregið almenning niður á við
og byrgt fyrir sól Hfshamingj-
unnar.
Þá spyr ég yður, brjóstumkenn-
anlegu hræsnarar:
Hverjir eru þessir menn, sem
ekki koma auga á önnur lífsverð-
mæti en ytra glys og glingur og
saðning rnunns og maga?
Er það ég, sem hefi unnið það
til að tapa nokkur púsund krón-
um á hverju ári fyrir að halda
frant sanníæringu minni? Eða er-
uð það þér, Valtýr Stefánsson,
sem selduð sál yðar þvert á móti
pólitískri ’sannfæringu yðar fyrir
8000 krónur á ári?
Er það ég, sem hefi verið svift-
*) Viljið þér segja mér, hvar
Jinarajadasa gerði pað? Var pað i
Nýja-bió?!
iv *
ur kenslustörfum við tvo skóla
„fyrir að bera sannleikanum vitni?
Eða eruð það þér, ritstjórar
„Morgunblaðsins “, sem' mátuð
rnatinn og ytra glys og glingur
svo mikils, að þér árredduð ekki
að leggja mér liðsyrði í blaði yð-
ar, þótt þér þættust vera hneyksl-
aðir á þessu fólskuverki skaðana-
bræðra yðar?
Hvort eru það sjómennirnir,
sem vaka og strita á hafinu, og
verkamennirnir, sem vinna baki
brotnu á eyrinni fyrir auðvirði-
lega hungurþóknun, eða þér og
húsbændur yðar, sem hrúga upp
munaði og auðæfum af erfiði
þeirra, hvorir eru það, sem
hugsa uni ytra glys og glingur?
Hvort eru það rithöfundar jafn-
aðarstefnunnar, sem í hálfa öld
hafa boðað mannkyninu frið, jafn-
rétti og bræðralag eða blindingj-
arnir, se:n hafa gert þennan gullna
heiin að helvíti mamnvons og
manndrápa, hvorir eru það,
sem hafa dregið almenning nið-
ur á við og byrgt fyrir sól lífs-
hamingjunr.ar?
Og loks spyr ég yður, ritþý
„Morgunblaðsins'*: Hafið þér nokk-
urn tíma komið auga á neitt há-
leitara takmark en ytra glys og
glingur og saðning munns og
maga? Eftir hverju keppið þér?
Hverjar eru hugsjónir yðar? Hvert
er þ.að guðspjall, sem þér viijið
boða mannkyninu ?
Þér hafið tranað yður frám til
að skrifa stórt dagblað hancla al-
menningi, þótt yður vanti alt
nerna framhleypnina og sjálfsálit-
ið til þess að gera dagblað við-
unanlegaúrgarði. Ábyrgðartilfinn-
ing getur því ekki verið yður
þungbæit áhyggjuefni.
Þér fyllið blað yðar daglega
með iygum og rangfærslum, sem
eigingjarnir prangarar hafa leigt
yÖur til að skrifa. Sannleikurinn
getur því ekki verið yður keppi-
kefli.
Þér hundeltið nienn og göfug
málefni með látlausum rógburði
og andstyggilegum fláttskap. Ein-
lægni getur því ekki verið hug-
sjón yðar.
Þér látið briika yður til þess að
halda uppi vörnunr fyrir rang-
látu þjóðskipulagi. Réttlæti get-
ur því ekki verið yður eftirsókn-
arvert.
Þér sóið lifi yðar í að verja
auðvaldskúgun, sem elur af sér
hatur, sty'rjaldir, blóðböð og ör-
vænting. Friður og bræðralag
getur því ekki verið takmark
yðar.
Þér haíið barist á móti því
sýknt og heiiagt með hnúum og
hnefum, að fátækustu stéttir þeséa
lands ættu við bærileg lífskjör að
búa. Mannúð getur þvi ekki verið
yður áhugaefni.
pér afskræmið sálir landsmanna
með auðvirðilegu kjaftaslúðri,
rógi, ranghermum, ósannsögli og
vanþekkingu. Þjóðrækni getur þvi
‘ekki verið yður hugleikin.
Blað yðar er fult dag eftir dag
og ár eftir ár af ómerkilegasta
þvættingi, og þér hafið gerst þjón-
ar stjórnmálaflokks, sem hefir
kappkostað að drepa niður lær-
dóm og mentun i landinu. Ment-
un og þekking getur því ekki ver-
ið yður hjartfólgin.
Þér hafið gert hinar litlu sálir
yðar að ánauðugum þrælum rang-
fengins rnammons. Þér áræðið
aldrei að segja aukatekið orð, sem
fer í bága við stéttarhagsmuni
húsbænda yðar, sem launa yður
með mai og ytra glysi og glingri.
Frelsi sálarinnar getur því ekki
verið yður dýrmætara en ytra
prjál og saðning munns og maga.
Þér eruð einhverjir ógeðsleg-
ustu hræsnarar, sem nokkurn tíma
hafa stungið niður penna í ís-
lenzkum blaðaheimi. Hreinskilni
getur því ekki verið yður eftir-
sóknarverð dyggð.
Hverjar eru þá hugsjónir yðar?
Hverju ætlið þér að svara, þeg-
ar réttlæti forlaganna krefur yður
reikningsskapar ráðsmensku yðar
á degi dómsins? Þér finnið vður
ekkert til afsökunar.
Faðir! Fyrirgef þeim. Þeir voru
fífl, sem vissu ekki, hvað þau
voru að gera..
Reykjavík, 11. september 1927.
Þórbergiir Þór&rirsvn.
InraleiH! tíðindir
Málshöfðun.
Hæstaréttarniálafærslumennimb'
Guðmundur Ölafsson og Pétur
Magnússon hafa höfðað mál geg11
Alþýðublaðinu út af unuuæluni,
er höfð voru um þá í greininni
„Þrekraun stjórna i :nar“. Krefjast
þeir að blaðið afturkalli. ö!l
„meiðandi“ ummæli um j)á og
greiði þar að auki 25 þús. kr. til
þeirra í skaðabætur(!). — Ætla
málafærslumennirnir að slá sér
lögulega upp með þessu. En það
er þó talið tvjsýnt að þeim tak-
ist það.
Mannfjölái á íslandi
hefir um siðustu áramót verið
101764 samkvæmt árlega mann-
talinu, segja Hagtíðindi. Þar af
eru 37 474 í kaupstöðúnum sjö og
af því aftur 23 224 í Reykjavik,
en 64 290 í öðrum lögsagnarum-
dæmum. Landsmönnum hefir
fjölgað um l,6°o. 1 sýslununr
hefir mannfjöldinn staðið í stað,
en i kaupstöðunum fjölgað unx
4,4<>/o og mest í Reykjavík, um
5,5o/o. 1 sveitunum hefir fólkinu
fækkað.
Þolhlaupsafrek.
Á sunnud. hljóp Magnús Guð-
björnss. í annað skifti frá Kamba-
brún og hingað niður í bæinn,
Lagði hann af stað frá 40 km.
steminum í Kömbum klukkan að
ganga 10 og kom hingað kl. 12i/a;
hann var á leiðhmi 3 klst., 4
mín. og 40 sek. í fyrra var hann
3 klst. og 10 mínútur. Veðrið var
frekar gott í gær, en þó nokkuð
kalt og gola á móti. Vonandiv&rða
einhverjir fleiri næsta sumar, sem
hlaupa þessa leið, svo að Magnús
hafi við einhvern að keppa, en
hlaupi ekki áfram i kapp við
sjálfen sig.
Síarfsmeim varöskipanna
og laun þeirra.
Úlfaþytur mikill heíir orðið í
„Morgunblaðinu" út af þeirri
stjómarráðstöfun, að launalög
starfsmanna á varðskipunum hafa
ekki verið látin koma til fram-
kvæmda fy.rst um sinn.. óhljóð
þessi munu koma úr barka og
leiðast fram í fingur gáfnaljóss-
ins Jóns Kjartanssonar, ritstjóra-
undirtyllu Valtýs.
Alþýðublaðinu þykir hlýðp aö
upplýsa fyrir lesendum sínum,
hvaða goðgá hér er á ferðinni,
án þess að bera með því á nokk-
urn hátt blak af stjóminni.
Umrædd lög voru borin fram af
Ihaldsflokknum á síðasta þingi og
sýndust að vera eina áhugamál
Jóns Kjartanssonar. „Litla ríkis-
lögreglan" vrar mál þetta nefnt,
enda þurfti ekki grafgötur að fara
til að sjá, að m&ð lögum þessunx