Fjarðbúgvin - 13.09.1973, Qupperneq 7

llHITLER
(l MUnchen fyri snøggum 35 árum síðan, segði
jhansara seinasta "tciritoriala krav í Eu-
"sfðsta krav" við miklum keipukynstri, -
Hitler i skrækindjagende positurer, da han fremsætter sit »sidste
territoriale krav«.
áhuga fyri hesum spurningi.
Maser er úr DDR og hevur
arbeitt við Humboldt univer-
sitetið 1 Eysturberlin. SÍðan
er hann flýddur vesturum við
dllurn tilfarinum til hesa^bók-
ina, sum nú gongur ímóti
nógvum av tí, vit fyrr vistu
um Hitler.
Fjalt nazilynđi
t Svdríki eru menn ikki glað-
ir yvir hesa nýggju Hitler-
bylgjuna, sum er sterkari
har enn 1 hinum Norðanlond-
unum. Professari 1 praktisk-
um heimsspeki við universi-
tetið 1 Stockholm, Harald Of-
stad, hevur í hesum sam-
bandi sagt, at vit eiga at rok-
na við, at nazismunnar grund-
reglur og lyndi áymiskan hátt
eyokennir tendensir, ,.m eru
nóg'v útbreiddir millum man-
na, eisini millum slíkar, sum
avnokta nazismuna politiskt.
Til dømis er militerur sig-
ur hildin at vera úrslit av
reystieika øg dugnaskapi,
m eðan tap hinvegin er prógv
fyri ódugnaskapi. Hetta ser-
merkir hugsanina manna
millum í øllum vesturheim-
inum. Hartil kemur, at sam-
stundis sum ein avnoktar
valdsgerð^og annan harðskap,
er her hjá okkum í t. d. Vest-
ureuropa hend ein øking av
ráskapi - nógv verða bergtik-
in av ráskapi. Soleiðis verð-
ur nazisman nakað,fólkkenna
samleika við - identifisera.
sej* við. Hjá einum nazisti
rædur um at vera harður,
sterkur og at kúga tannveika.
Annað progv krevst ikki fyri
hann uppa stórleika. Nøkur
tabuir eru kortni. Ein naz-
istur má ikki alment siga seg
vera nazist, og her kemur
nazisman sum søluvøra við í
myndina. Bøkur um SS'arar
verða lisnar, hakukrossar
verða keyptir, onkur savnar
merkir. Alt hetta kann ein
gera uttan at viðganga athava
fineið nazibasilluna, og ti er
nazibylíi ian og áhuginfyriHit-
ler eitt lið í ráskapshyklari-
num. Taðlættirumhjáhesum,
at tað er ein rørsla, ið fer
við at skuldaleysgera nazis-
muna.
Danski idesøgumaðurin,
professari dr. theol, Johannes
Sløk, sigur m.a.: "Tað er væl
fatuligt, at Hitler og hansara
samtið kann vekja áhuga. Tað
er ikki so langt síðani, at sein-
ni heimsbardagi endaði og
hevði oyðilagt Europð, og ikki
kann tað avnoktast, at ein
maður, Hitler, hevði alla
skuldina. Tað er gátufult,
hvussu ein einsamallur mað-
ur fekk eina heila tjóð við
sær, ti tað má sannast, at
hann var ein óvandaligur per-*
sónur. Hesum hava vitskaps-
Vnenn stóran áhuga fyri, teir
kanna spurningin út frá øllum
sjónarmiðum, spyrja, hvus-
su tað kundi ganga til, ogvilja
ávara ímóti, at tað hendir
aftur.
Arið eftir - 1939 - leyp hann a Pólland - og 2. heimsbardagi var vorðin
veruleiki . Her heilsar Hitler blindieiddu og sigursfýsnu hermonnum sín-
um á pólskari jørð.
Eingin Napoleon
Sløk sigur víðari, at Hitlerog
Napoleon ikki kunna sammet-
ast, tí har er stórur munur:
Napoleon var ein stórmaður
bæði politiskt, umsitingar-
liga, militert og mentunar-
ligt. Hjá honum finnur eineg-
inleikar, sum kunna fáa folk
at minnast eitt stórmenni og
og eitt menniskja. Eg erivís-
ur i,'at soleiðis er ikki við
Hitleri, ti tað var hann alt ov
óvnadaligur til.
Munin ímillum teir báðar
kann ein síggja av, hvønn teir
valdu at umgeva seg við. Teir,
sum stó^ðu Hitleri næst, vóru
eins óvandaligir og hann
sjálvur. Napoleon umgav seg
við einum f jølbroyttum flokki,
men har vóru stórmenni í-
millum. Ein kann nevna Tal-
leyrand, og fleiri av mars-
kjallunum vóru persónmensk-
ur. Eg kannnevnaTalleyrand,
ur. Eg sýti at trúgva, at Hit-
ler kundi røkka tað í Týsk-
landi, sum Napoleon hevur
rokkið f Fraklandi. Allastað-
ni, har ein kemur í Frak-
landi, er Napoleon livandi
- alt, sum er uppkallað eftir
honum og m onnum hansara,
og fólk streyma tilgrøvhans-
ara í Invalidedómkrikjuni í
Paris.
Ikki eri eg bangin fyri na-
zibylgjuni, ti øll hava sam-
eird dømt Hitler sum brots-
mann, alt tað, hann gjørdi,
var brotsverk. Hesin dómur
kemur óivað at verða stand-
andi. Slíkan dóm hevur Napo-
leon ongantíð fingið.1"- endar
Sløk professari.