Morgunblaðið - 27.03.2010, Blaðsíða 20

20 FréttirINNLENT
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. MARS 2010
„MARGIR tengja fornleifafræði
fyrst og fremst við fornleifauppgröft.
Slík vinnuaðferð gefur okkur vissu-
lega miklar upplýsingar um afmark-
aðan stað, sem er auðvitað mikil-
vægt. En ókostir hennar eru að hún
er bæði dýr og tímafrek auk þess
sem hún eyðileggur staðina eða
verksummerkin sem verið er að
rannsaka. Með nýjustu tækni er hins
vegar hægt að fá mun betri yfirsýn
yfir stærra landsvæði, skoða hvaða
menningarleifar leynast undir yfir-
borðinu og öðlast betri skilning á t.d.
búsetuþróun ólíkra svæða. Þannig
má taka upplýstar ákvarðanir um
hvað beri að vernda sem nýtast
munu til framtíðar,“ segir Dave Cow-
ley, framkvæmdastjóri hjá systur-
stofnun Fornleifaverndar ríkisins í
Skotlandi sem og annar tveggja
skipuleggjenda málþings um forn-
leifafræðirannsóknir sem fram fór
hérlendis í nýliðinni viku.
Tæknin sem Cowley vísar til er
m.a. loftmyndir af landsvæðum, yfir-
litsmyndir úr gervihnöttum, notkun
leysigeisla og sónar sem nýta má til
að útbúa þrívíð módel eða myndir.
„Með þeirri tækni hefur t.d. verið
hægt að endurskapa þrívíddar-
myndir af Pompei sem og landslagi
sem nú er komið undir vatn, t.d. í
Norður-Íshafi. Höfuðmarkmiðið með
því að nýta tæknina í okkar þágu er
að auka skilning okkar á fortíðinni og
kortleggja hvar menningararfleifð er
að finna. Því betur sem við skiljum
fortíð okkar því skynsamlegri
ákvarðanir getum við tekið sem hafa
áhrif á umhverfi okkar til framtíðar.
Meðan við vitum ekki hvað leynist
undir yfirborðinu þá getum við
hvorki skilið það né tekið skyn-
samlegar ákvarðanir í tengslum við
það,“ segir Cowley og leggur mikla
áherslu á að það hvíli ákveðin skylda
á núverandi kynslóð að skrásetja og
varðveita menningarleifar fyrir kom-
andi kynslóðir.
Meðal þeirra loftmynda sem sýnd-
ar voru á ráðstefnunni í vikunni voru
myndir sem Árni Einarsson líffræð-
ingur hefur tekið á Norðurlandi. Þar
mátti m.a. sjá móta fyrir görðum og
bæjarrústum frá þjóðveldisöld sem
og svarðargröf uppi á Fljótsheiði í
Suður-Þingeyjarsýslu. „Það stór-
kostlega við loftmyndir er að séu þær
teknar við rétt birtuskilyrði er hægt
að sjá móta fyrir rústum sem reynst
getur nær ómögulegt að sjá á jörðu
niðri og líklegt er að maður labbi
hreinlega framhjá eða yfir,“ segir
Cowley og bendir á að bestu skil-
yrðin séu snemma dags og seint þeg-
ar skuggar eru hvað lengstir.
silja@mbl.is
Markmiðið er að skilja
fortíð okkar betur
 Skilja má búsetuþróun með því að rýna í loftmyndir
Ljósmynd/Árni Einarsson
Lesið í landslagið Loftmynd frá
Fljótsheiði í S-Þingeyjarsýslu.
Eftir Gunnhildi Örnu Gunnarsdóttur
gag@mbl.is
ÓÖRYGGI um kjör, starfsframa og
möguleika á vinnu á Landspítalanum
er stærsti þátturinn í því að sérfræði-
læknar koma ekki heim, sagði Birna
Jónsdóttir, formaður Læknafélags
Íslands, við Morgunblaðið eftir fund
læknaráðs Landspítalans í gær.
„Læknum hefur fækkað um 100
frá ársbyrjun 2008. Þetta er í fyrsta
skipti í sögulegu samhengi sem
læknum fækkar á Íslandi.“
María Heimisdóttir, yfirlæknir
hag- og upplýsingamála Landspítal-
ans, hélt erindi um mönnun lækna á
spítalanum. Hún segir að hún jafnt
sem aðrir starfsmenn spítalans hugsi
mikið um hvaða verkefnum spítalinn
fái að sinna í framtíðinni og hvaða
rými honum verði skapað til að sinna
þeim.
„Þar til það skýrist er erfitt að
ráða í hvernig best er að manna spít-
alann.“
Forstjórinn finnur óróleikann
Björn Zoëga, forstjóri Landspítal-
ans, segir að hann finni óróleikann
meðal læknanna á spítalanum en
ekki sé hægt að gefa út hvernig horfi
við í rekstri spítalans á næsta ári. „Á
síðustu tveimur árum hefur Land-
spítalinn gengið í gegnum niður-
skurð og hagræðingu sem er hátt í
20% af rekstrinum.“ Hann ætli að
mæta kröfum þessa árs áður en hann
hugi að kröfum þess næsta. „Ég hef
ekki fengið neina hagræðingarkröfu
[fyrir næsta ár] þannig að við förum
ekki út í þá umræðu. Óábyrgt væri
að tala um slíkt,“ segir Björn
Þorbjörn Jónsson, formaður
læknaráðs Landspítalans, sem velti
sparnaðarkröfu ríkisins árið 2011
fyrir sér í sínu erindi á fundinum.
Hann telur líklegt að hún verði um 50
milljarðar í heildina, sem gæti þýtt
fjögurra til fimm milljarða samdrátt
á Landspítalanum samanborið við
3,3 milljarða á þessu ári. Hann spurði
hvort það þýddi færra starfsfólk og
sagði góðu þjónustuna í húfi. „Heil-
brigðiskerfið og sjúklingar munu líða
ef við fáum ekki yngri, vel menntaða
lækna til starfa hér á landi,“ sagði
hann.
Birna segir að svo virðist sem orð-
ið hafi hugarfarsbreyting hjá lækn-
um í námi erlendis, þeir telji það ekki
lengur sjálfsagt að snúa heim. „Af 41
sérfræðilækni sem útskrifaðist frá
því í september komu átta heim.“
Óöryggið innan Landspítalans og sú
staðreynd að föst laun sérfræði-
lækna á miðjum aldri í Svíþjóð séu
rétt tæp milljón íslenskra króna í
stað hálfrar milljónar hér heima sé
ástæðan.
Björn segir yfirmenn spítalans
meðvitaða um þessa þróun og að þeir
vilji halda í gott starfsfólk og reyni að
fá „eins og við höfum efni á“ nýtt
starfsfólk að utan til starfa. „En
margir þeirra sem nýkomnir eru
heim úr námi fá mjög góð tilboð,
enda með góð sambönd í útlöndum,
og eiga því mjög auðvelt með að
flytja aftur út.“ Áhrifanna gæti ekki
enn á Landspítalanum en geti gert
það þegar fram í sæki.
Ráðherrann vinnur að sátt
Álfheiður Ingadóttir heilbrigðis-
ráðherra segir að hún hafi ekki orðið
vör við annað en að læknar ætli að
þreyja þorrann og góuna með stjórn-
völdum. „Ég vona að það sé svo.“
Hvernig skorið verði niður á næsta
ári sé í skoðun. „Skoðað er hvort
hægt sé að leggja niður einhverja
þjónustu í eitt eða tvö ár,“ segir hún.
„Ég hef fundað með forstjórum og
framkvæmdastjórnum allra heil-
brigðis- og stjórnsýslustofnana á
vegum heilbrigðisráðuneytisins. Ég
hef hitt fulltrúa flestra félagasam-
taka sem málið snertir; sjúklinga- og
stuðningssamtaka, sem og formenn
allra stéttarfélaga í heilbrigðisþjón-
ustu á síðustu tveimur vikum til þess
að ræða stöðuna og horfa fram á veg-
inn. Það er alveg ljóst að verði miklu
meiri niðurskurður á næsta ári þarf
að vera sátt í samfélaginu um hvern-
ig að honum verður staðið.“
Flýja óöryggi
og fá meira fé
Óvissa í starfsmannamálum á Landspítala
Morgunblaðið/Kristinn
Á Barnaspítalanum Læknar á Landspítalanum eru órólegir og sérfræðingar sem ljúka námi koma ekki heim.
Í HNOTSKURN
»Árið 2007 voru 3,7 læknará hverja 1.000 íbúa á land-
inu en meðaltalið í OECD-
löndunum var þá 3,1.
»Sama ár voru 14 hjúkr-unarfræðingar á hverja
1.000 íbúa en 9,6 að meðaltali í
OECD-löndum.
»Fjöldi lækna á Landspít-alanum breyttist lítið á ár-
unum 2001-2009. Fæstir voru
þeir 454 árið 2004 en flestir
488 árið 2008.
Ingibjorg Hanna Bjarnadottir, hönnuður
Skólavörðustíg 12
Sími 578 6090
www.minja.is
„Það er mikilvægt fyrir mig að hlutirnir sem ég
hanna hafi mikið notagildi og að þeir
snerti streng og veki barnið í okkur“
KRUMMI / HERÐATRÉ
Umsækjendur verða að hafa lokið meistaraprófi í lögfræði eða
samsvarandi prófi og stunda námið skólaárið 2010-2011. Litið
verður til þess hvort umsækjendur ljúka námi vorið 2011 og til fyrri
námsárangurs við mat á umsóknum. Styrkþegar verða að sýna fram
á að hafa staðfesta skólavist og verður styrkur greiddur út þegar nám
er hafið.
Nánari upplýsingar veitir María Thejll forstöðumaður Mannréttinda-
stofnunar Háskóla Íslands, netfang mariath@hi.is.
Umsóknarfrestur er til 1. maí 2010 og skal skila umsóknum merktum
„Styrkumsókn“ með staðfestum upplýsingum um framhaldsnámið,
fyrri námsárangur og próf ásamt starfsferillýsingu og senda á:
Mannréttindastofnun HÍ, Lögbergi við Suðurgötu, 101 Reykjavík
Mannréttindastofnun Háskóla Íslands auglýsir
styrki allt að 500.000 kr. til framhaldsnáms í
mannréttindum skólaárið 2010-2011.
Styrkir til framhalds-
náms í mannréttindum