Nýi tíminn - 22.09.1955, Blaðsíða 3

Fimmtudagur 22., september 1955 — NÝI TtMINN — (3
Þeir spinnn
ull úr grjóti
7 íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum er sagt frá hin-
um furöulegustu hlutum, en það eru aðeins skemmtileg
œvintýri, sem harla fátt eiga skylt við veruleikann. En nú
eru þeir farnir að spinna ull úr grjóti y— og það er hvorki
cevintýri né þjóðsaga heldur blákaldur veruleiki.
ULlin sem þeir spinna úr, byrjað að framleiða hér ein-
grjótinu í Hafnarfirði nefnist
steinull, — og það er ekki hægt
að vefa úr henni dúka sambæri-
lega værðarvoðum frá Alafossi
eða áklæðum frá Gefjuni, held-
ur eru búnar tU úr ullinni
tveggja og hálfs þumlungs
þykkar plötur, sem eru bezta
fáanlegt einangrunarefni í hús.
í okkar kalda og umlhleypinga-
sama landi er það sérstaklega
mikils virði að geta lokað kuld-
ann útL Og þá er það ekki
síður xnikUs virði, að við sem
fram að þessu höfum orðið að
flytja inn mikinn hluta alls efn-
is í varanleg hús getum nú
breytt grjótinu í beztu fáanlegu
einangrun. Og grjót mun seint
þrjóta á Islandi.
•Uppi með læknum
Uppi með Jæknum í Hafnar-
firði, ofan Hverfisgötunnar, er
röð verksmiðjuhúsa til hægri
handar við Lækjargötuna. Það
húsið sem fyrst var reist var á
sínum tíma byggt sem mjólkur-
bú. Nokkru ofar er Rafha,
raftækjaverksmiðjan sem löngu
er orðin landskunn. Síðast lið-
inn föstudag voru blaðamenn
fcvaddir í götu þessa. Það fyrsta
er vakti eftirtekt okkar, sem
efcki höfðum komið þarna
lengi (og einhverjir kannski í
fyrsta sinn þá), var að á kafla
meðfram verfcsmiðjuhúsunum
var mjó en græn grasflöt, og
ungar trjáplöntur meðfram
götunni, sem væntanlega eiga
eftir að vaxa upp og verða til
ánægju þeim er þama starfa
eða eiga leið um. Þama er þvi
am.k. hvað forhliðina snertir,
re\nt að losna við þann gráa
tilbreytingarlausa hirðuleysis-
svip er svo oft einkennir verk-
smiðjuhvenfi.
• Hóf starfsemi
1951
Við munum flestir hafa vitað
að fyrir nokkrum árum var
angrunarefni úr grjóti, og nú
emm við fræddir á því að hluta-
félagið Steinull hafi verið stofn-
að árið 1949 og verksmiðja þess
tekið til starfa 1951. Fyrst var
steinullin framleidd í lausu
formi og afgreidd í pappírspok-
um. Síðar var farið að framleiða
hana í mottum með vímeti á
báðum hliðum, og þannig var
steinullin notuð til einangmnar
á útveggi steinhúsa.
• Trær hrúgnr
grjóts
Fyrir réttri viku hófst nýr
þáttur steinuUarframléiðslunn-
ar, og hann skyldum við sjá á
föstudaginn. Á gólfinu í einu
horni verksmiðjunnar em tvær
hrúgur, önnur ljós, hin dökk.
Bræðslupotturinn til vinstri. Bráðinn sandur sést renna út úr pottinuin í mjóum, hvítum fossum
hægra megin við miðja myndina, niður að eldb iástursrörinu er ’Histrar grjótleðjunni og þeyt-
ir henni sem glóandi steinullarögnum inn í göngin til hægri.
um þessum er blandað saman komið fram óskir um að fá stein- |hefur aðra mikla hagnýta þýð-
og færiband tekur síðan blönd- ullina í hentugra og meðfæri- ingu. Á árinu sem leið var
r npp á hæðirui iegra formi en lausa í pokum, fluttur inn í landið korkur sam-
|eða lengjum styrktum með vír- tals 670 tonn, að c,i.f. verðmæti
: neti. Það hefur nú tekizt að kr. 3 millj. og 200 þús. kr. Meg-
teysa þennan vanda svo full- inhluti þessa korks mun hafa
sæmilegt má telja. Plötur þær verið notaður
, _ ............ ,, , sem hafin var framleiðsla á ;Þessa
legt. Þar er heliarmifcill bræðslu- ...
, fynr viku eru nokkuð stifar, mátt spara með þvi að nota
una og flytu
fyrir ofan.
• Glóandt eldregn
Þar uppi er meira en nota-
til einangrunar.
gjaldeyrisupphæð hefði
pottur, er skilar sandinum í
þótt ekki séu þær jafnstífar
korkplötum. í þessu formi er
notkun steinullar til einangrun-
ar í íbúðarhús, frystihús og
annarrar notkunar miklu auð-
veldari en áður var. Telja þeir
sem að þessu standa að hérmeð
sé fundinn grundvöllur fyrir
stórframleiðslu á einangrunar-
efni úr íslenzkum hráefnum.
411t hráefnið er jslenzkt nema
lítið eitt af olíu isem notuð er
sem bindiefni.
Samkeppinshæf
vara
Við spyrjum um einangrunar-
gildi steinullarinnar, samanbor-
ið við önnur einangrunarefni.
Steinullarhaugurinn sem myndast rennur síðan á færiböndum Okkur er svarað að einangrun-
inn í pressur og kemur loks út sem fullunnin steinullarlengja, j^hæfm gosullarinnar sé 0,03.
6 sm þykk. Maðurinn á myndinni hefur það starf með höndum
að skera lengjuna niður í ferhyrndar plötur, 45 X 60 sm.
(Myndirnar tók Edvard Sigurgeirsson).
steinull í stað korksins.
• Grjótríka eyþjóð-
in varð að hjálpa
sér sjálf
Steinullarframleiðsla er mik-
;il í Bandaríkjunum. Hafa hinar
I bandarísku verksmiðjur sel't
ínokkrum verksmiðjum í Eng-
;landi og á Norðurlöndum leyfi
til að nota framleiðsluaðferð
| sína. Steinullarverksmiðjan í
i Haf narfirði hefur hinsvegar
íekki keypt neitt slíkt „patent".
Framkvæmdastjóri verksmiðj-
unnar mun að visu hafa feng-
ið leyfi til að líta inn í slíka
verksmiðju, en þrátt fyrir
„efmhagssamvinnu“, Atlanzhafs
bandalags og margnefnda ,,að-
stoð við frumstæðar þjóðir“
hafa Bandaríkjamenn ekki
skýrt hinni grjótríku eyþjóð
Ljósa hrúgan er skeljasandur,
sem sagður er kominn úr
Grindavík, en sem að sjálfsögðu
mætti fá víðar. Dökka hrúgan
er hinsvegar venjulegur malar-
sandur, og ekki ættfærður. Efn-
fljótandi formi, Úr mjórri pípu
sem
Efnið í steinullinna. Ljósa hrúgan til vinstri er skeljasandur úr
Grindavík, döklia hrúgan til hægri er venjulegur holtasandur.
títi við gluggann til hægri sjáið þið færibandið sem flytur sand-
inn upp á efri hæðina, upp í bræðslupottínn.
Og þar sem blaðamenn hafa yf-
irleitt ekki lagt stund á bygg-
ingafræði verðum við að spyrja ftó þessu framleiðsluleyndar-
hvað það þýði eiginlega. Okk- ^ sínu steinullarframleið-
ur er svarað að þetta þýði að en(}urnjr j Hafnarfirði hafa því
einn fermetri steinullar, sem er ‘orðið að þreifa sig og
þeytist eldur sem tvístrar 1 metri á þykkt hleypi í gegnum finna )iSína aðferð“, og virðist
fljótandi grjótleðjunni og þevt- sig o,03 hitaeiningum, þegar t,afa fekizt það vel.
ir henm sem glóandi ögnum inn hitamunurinn er 1 gráða á
í gap á veggnum, eitthvað inn hvora hlið. Þá vita menn það.
i myrkrið. Þessar glóandi agn- j Dúnn mun talinn bezta fáan-
ir falla niður iim í myrkrinu j€ga einangrunarefnið. Sam-
—: og grjótið er orðið að því svarandi tala hans er 0,285, og
sem kallað er steinull. Við ;a því ætti að sjást að steinullin
er samkeppnishæf vara.
steinullarögnunum taka síðan
færibönd og pressur og skila
þeim sem samfelldri 6 sm
þykkri mottu á neðri hæðina í
hinum enda verksmiðjunnar.
Þar stendur maður er sker gos-
ullarlengjuna niður í meðfæri-
legar plötur.
S.l. ár var fluttr
ur ihn korkur
fyrir 3,2 millj.
Oft er spurt þegar nýjar
starfsgreinar taka til starfa,
Hvernig þetta fer fram geta hve margir menn hafi atvinnu
menn nokkurnveginn séð af ^ fram]eiðslunni. Þeir eru ekki
meMylgjandi myndum er sýna;ýkjamargir við steinumna. I
grjótið frá því það bíður veriísmiðjunni vinna 4 menn á
bræðslunnar og þar til það ívakt| en Unnið er á þrem vökt-
um, eða allan sólarhringinn.
kemur aftur fram sem fullunn-
in gosullarmotta.
iVérksmiðjan er hinsvegar ekki
'starfrækt meðan kaldast er á
Plötuframleiðsl-
an nýhafin
• 3000 fermetrar
á sólarhring
Steinullarverksmiðjan í Hafn-
arfirði getur framleitt 3000 fer-
metra af steinull á sólarhring.
Fyrst um sinn verður steinuliin
framleidd í plötum sem eru
45 X 60 sm að stærð og þykkt-
in er 6 sm. Þó er gert ráð fyrir
fleiri þykktum seinna, ef um
mikið magn er að ræða er einn-
ig hægt að breyta til um stærð-
ir. Plöturnar eru pakkaðar í
sérstakar umbúðir, 3 fermetr-
ar í pappakassa og kostar fer-
metrinn kr. 45, og er verðið því
hagstæðara en innflutt einangr-
unarefni.
Stjórn hlutafélagsins Stein-
ull skipa: Axel Kristjánsson
vetrum og rafmagnsþörfin formaður, Benedikt Gröndal,
mest (enn ein áminning um Vilhjálmur Björnsson og fram-
kvæmdastjóri er Jón Magnús-
son.
JJB. j
þörfina á hraðri aukningu raf-
Stjómendur verksmiðjunnar magnsframleiðslunnar).
segja okkur að stöðugt hafi En siteinullarframleiðslan