Morgunblaðið - 15.01.2020, Page 10

10 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. JANÚAR 2020
Hugsum áður en við hendum!
www.gamafelagid.is 577 5757
„Það hefur verið mikill hvati fyrir
útgerðirnar að halda sig undir
tólf metrum, en við erum með
tvær nýsmíðar í gangi fyrir inn-
lenda aðila og annar er undir tólf
metrum en hinn yfir,“ segir
Högni Bergþórsson, tækni- og
markaðsstjóri skipasmiðjunnar
Trefja.
„Stærstu útgerðirnar í króka-
aflamarkskerfinu hafa nú þegar
valið að vera á bátum yfir tólf
metrum þrátt fyrir hvatann til að
vera undir tólf metrum. Þær
vildu vera í fimmtán metra bát-
um. Þeir bátar eru þegar til stað-
ar og hannaðir. Þetta getur gert
það að verkum að þeir sem hafa
verið að remb-
ast við að vera
undir tólf metr-
um þurfa þess
ekki lengur.“
Hann bætir við
að umrædd
breyting á um-
gjörð veiðanna
krefjist ekki
nýrrar hönn-
unar á stærri plastbátum enda
búi fyrirtækið þegar yfir slíkri
hönnun.
Erlendir markaðir
„Við erum með tiltölulega fá
verkefni innanlands, en þau eru í
stærri kantinum,“ segir Högni.
Verkefni Trefja eru þó mun fleiri
erlendis og hefur fyrirtækinu tek-
ist að afhenda talsverðan fjölda
báta. „Við erum í stöðugum þreif-
ingum á erlendum mörkuðum og
okkur gengur þokkalega.“
Spurður hvort Noregur sé
mikilvægasti markaður fyrir-
tækisins í ljósi þess fjölda báta
sem seldur er þangað segir Högni
markaðinn breytast milli ára.
„Noregur hefur í nokkuð mörg ár
verið traustur markaður fyrir
okkur, en hann sveiflast frá ári til
árs. Ég myndi ekki segja að hann
væri alveg stöðugur. En svo höf-
um við líka verið að selja til
Frakklands og Bretlands. Þessi
þrjú lönd eru stærstu markaðirnir
en síðan erum við af og til með
verkefni annars staðar.“
Högni kveðst ekki geta sett ná-
kvæma tölu á það hversu marga
báta fyrirtækið smíði á árs-
grundvelli, þar sem umfang smíð-
anna sé mismunandi eftir gerð.
„Það er rosalegur munur á smíð-
um stærsta bátsins okkar og þeim
minnsta. Miðað við umfangið á
þessum bátum gætum við smíðað
sex eða sjö af þeim minnsta á
móti einum af stærstu gerðinni.
Þannig að á undanförnum hátt í
tuttugu árum höfum við mest
smíðað þann minnsta og þá erum
við að smíða bát á tíu daga fresti.
Þetta eru oftast um tíu til 20
bátar á ári – veltur á stærð og
samsetningu tegunda.“ Hann bæt-
ir við að þetta geri það að verkum
að velta Trefja geti þess vegna
verið svipuð milli ára þótt fjöldi
báta sé ólíkur.
Fleiri hendur vantar
Árið 2020 virðist verða nokkuð
gott hjá fyrirtækinu. „Við erum
bara bjartsýn, 2020 er uppselt og
við erum komin með einhver verk-
efni 2021,“ segir Högni og út-
skýrir að tímamörk skipti tals-
verðu hvað sölu varðar. Er það
vegna þess að viðskiptavinir eru
almennt ekki tilbúnir að bíða
meira en eitt og hálft ár. Reynsl-
an hafi sýnt að sé biðtíminn lengri
skapi það erfiðar forsendur fyrir
sölu.
„Við höfum verið að bæta tals-
vert við okkur af fólki á undan-
förnum misserum, með fleiri
starfsmönnum getum við afkastað
meiru,“ segir hann. „Við höfum
verið að auglýsa eftir fólki og okk-
ur vantar starfsfólk. Í þessari
framleiðslu okkar er krafist mann-
skaps með fjölbreytta iðnmenntun.
Rafvirkja, vélvirkja, smiða og
plastiðnaðarmanna. […] Saga
plastiðnaðarmenntunar er glopp-
ótt og reynt hefur verið að koma
henni á nokkrum sinnum og það
hefur skilað okkur ágætis starfs-
fólki, en ekki tekist til langframa.
Það er þekktara erlendis að fólk
hafi menntað sig í þessu.“
Rafvæðingin dýr
„Í grunninn eru kerfin lík og
má segja að þessi stækkun sem
hefur orðið á Íslandi í leyfilegri
stærð á bátum hafi gert það að
verkum að það er hægt að setja
meiri búnað í bátana og vinna
fiskinn betur og lengur um borð
en hægt var áður. Þar af leiðandi
erum við að setja búnað um borð
til blóðgunar og slægingar, sem
var óhugsandi fyrir fimmtán ár-
um,“ svarar Högni spurður um
þróun síðustu ára.
Hann segir aukna áherslu á
mengunarmál hafa kallað á að vél-
ar séu fullkomnari og skili minni
útblæstri. „Svo fylgjumst við stöð-
ugt með þróuninni eins og rafvæð-
ingu; menn eru í auknum mæli að
reyna að minnka kolefnissporið.“
Telur hann rafvæðinguna þó ekki
að fullu raunhæfa lausn fyrir alla
greinina þrátt fyrir að tæknin sé
til. „Það er bara þannig að þessi
búnaður er dýr ennþá. Ef hann á
að fá eitthvert brautargengi verða
stjórnvöld að styrkja þetta svo
þetta verði raunhæfur kostur fyrir
útgerðir. Svo þarf að sjá til þess
að það sé aðgangur að rafmagni í
höfnum. Staðan er bara þannig að
dísilolía er í samanburði ódýr og
þessar lausnir geta ekki keppt við
hana ennþá, en tæknilega er ekk-
ert í vegi þess.“
Fiskurinn unninn betur í stærri bátum
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
Breyting á mönnunarkröfu báta, sem voru milli tólf til
fimmtán metra langir, í krókaaflamarkskerfinu sem sam-
þykkt var á Alþingi í desember er ekki líkleg til þess að
hafa áhrif á stærð báta sem Trefjar í Hafnarfirði smíða.
Morgunblaðið/Ómar
Trefjar hafa framleitt ótal plastbáta á undanförnum árum. Aukin leyfileg stærð báta í krókaaflamarkskerfinu hefur leitt til þess að meiri búnaður er um borð.
Högni
Bergþórsson