Morgunblaðið - 17.03.2021, Síða 9

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 17. MARS 2021 9SJÓNARHÓLL
U
m hlutafélög gilda lög nr. 2/1995, auk sam-
þykkta og stofnsamnings hvers félags. Ítarleg-
ar og afmarkaðar reglur gilda um það með
hvaða hætti félag getur úthlutað fjármunum til hlut-
hafa sinna. Slík úthlutun er heimil að tilteknum skil-
yrðum uppfylltum, t.a.m. með úthlutun arðs og lækkun
hlutafjár.
Í 1. mgr. 104. gr. laga um hlutafélög er lagt bann við
lánveitingum hlutafélags til hluthafa, stjórnarmanna,
eða framkvæmdastjóra félagsins eða móðurfélags þess
eða að félag setji tryggingu fyrir þá. Bannið tekur
einnig til lánveitinga til tiltekinna aðila sem standa
hlutaðeigandi sérstaklega nærri. Tekið er fram að
ákvæðið taki þó ekki til venjulegra viðskiptalána. Í 2.
mgr. nefndrar greinar er kveðið á
um bann við því að hlutafélag
veiti lán til að fjármagna kaup á
hlutum í félaginu eða móðurfélagi
þess, hvort heldur móðurfélagið
sé hlutafélag eða einkahlutafélag.
Þá er hlutafélagi einnig óheimilt
að leggja fram fé eða setja trygg-
ingu í tengslum við slík kaup.
Þetta tekur þó ekki til kaupa
starfsmanna félagsins eða tengds
félags á hlutum eða kaupa á hlut-
um fyrir þá. Þó er tekið fram að gæta þurfi að ákvæð-
um laganna er snúa að fjárhagsstöðu félagsins í slíkum
tilvikum. Í 6. mgr. 104. gr. er tekið fram að bann-
ákvæði 1. og 2. mgr. 104. gr. eigi ekki við um lán og
framlag til móðurfélags og tryggingu fyrir skuldbind-
ingum móðurfélags. Hefur tilvísun nefndrar máls-
greinar til 1. og 2. mgr. leitt af sér vafa um það hvort
dótturfélagi sé t.d. heimilt að veita móðurfélagi lán til
kaupa á hlutum í dótturfélaginu, þar sem orðalag þess
vísar ekki til fjármögnunar á kaupum á hlutum í móð-
urfélagi heldur virðist orðalagið fremur vísa til bann-
ákvæðis 1. mgr. Fleiri undantekningar eru í 104. grein
laganna sem ekki verður vikið að hér.
Bann við fjárhagslegri aðstoð félaga við hluthafa (e.
financial assistance) kom fram í eldri hlutafélagalögum
frá 1978 sem var niðurstaða norrænnar samvinnu.
Bannið sem nú er í 2. mgr. 104. gr. kom hins vegar inn
í íslenska löggjöf þegar gerðar voru umfangsmiklar
breytingar á hlutafélagalöggjöfinni árið 1994. Reglan á
rætur að rekja til dansks réttar og reglna á sviði Evr-
ópuréttar. Danskar reglur gengu lengra en kveðið var
á um í regluverki Evrópusambandsins og íslenski lög-
gjafinn fylgdi Dönum að þessu leyti. 104. gr. hluta-
félagalaganna hefur eingöngu verið breytt einu sinni,
árið 1997, þegar tekin var upp undantekning frá bann-
inu vegna kaupa starfsmanna félags eða tengds félags
á hlutum eða kaupa á hlutum fyrir þá. Bæði danskar
reglur og reglur innan Evrópusambandsins hafa tekið
miklum breytingum síðan þá og hefur til að mynda
verið horfið frá hinu hlutlæga banni í dönskum lögum.
Lánveiting félags vegna hlutafjárkaupa í því er nú
heimil skv. dönskum lögum að
uppfylltum ítarlegum skilyrðum,
þ.m.t. samþykki hluthafafundar,
greiðslumati stjórnar félagsins
á viðtakanda hinnar fjárhags-
legu aðstoðar, mati á forsvar-
anleika ákvörðunar m.t.t. fjár-
hags félagsins, auk þess sem
fjárhagslega aðstoðin skal veitt
á hefðbundnum markaðskjörum.
Helstu rökin fyrir banni við
því að hlutafélag fjármagni
kaup í félaginu sjálfu eða móðurfélagi þessi eru vernd
kröfuhafa, hluthafa og félagsins sjálfs, en talið er að
hagsmunir þessara aðila kunni að líða fyrir það ef fjár-
munir félags eru nýttir til viðskipta með hluti í því
sjálfu. Þeir sem telja að nefnt bannákvæði nái ekki
þeim markmiðum sem að er stefnt benda á að aðrar
leiðir séu nýttar við útgreiðslu fjármuna úr félagi líkt
og áður var vikið að. Reglur íslensks félagaréttar eru
strangari en margra nágrannaþjóða og hafa gildandi
reglur um hlutlægt bann ekki verið uppfærðar til að
taka mið af þróun viðskiptalífsins eða þörfum hluta-
félaga og hluthafa á sveigjanleika þegar kemur að
þessum atriðum. Vera má að þörf sé á reglum um lán-
veitingar af þessu tagi en markmiðunum mætti einnig
ná með öðru móti en hlutlægu banni og veita þannig
sveigjanleika, t.d. með því að heimila slíkar lánveit-
ingar að uppfylltum ítarlegum skilyrðum.
Lánveitingar hlutafélags við kaup
á hlutabréfum í félaginu sjálfu
LÖGFRÆÐI
Bjarney Anna Bjarnadóttir
lögmaður á BBA//Fjeldco.
”
Helstu rökin fyrir banni
við því að hlutafélag
fjármagni kaup í félag-
inu sjálfu eða móður-
félagi þessi eru vernd
kröfuhafa, hluthafa og
félagsins sjálfs.
þeim kampavínum sem eru á list-
anum góða er það sennilega það
kampavín, ásamt Salon (9. sætið)
sem hvað erfiðast er að koma
höndum yfir. Reyndar er fjöl-
árgangavínið frá Krug til sölu í
Vínbúðunum en það er sannarlega
ekki á hvers manns færi. Verðmið-
inn er 24 þúsund krónur. Það er
svo kannski til marks um það hvað
kampavínsmenningunni hér heima
hefur fleytt fram að þegar
skyggnst er yfir listann yfir elsk-
uðustu húsin í heiminum eru 12 af
efstu 20 til sölu í Vínbúðunum (eitt-
hvert vín úr safni þeirra). Sé einnig
litið til veitingastaða má gera ráð
fyrir að 15 af 20 vínum séu ein-
hvers staðar aðgengileg neyt-
endum. Það má teljast nokkuð gott
fyrir jafn lítinn markað og þann ís-
lenska.
Samkvæmt Drinks International
Virtustu kampavínshúsin 2021
Breyting frá fyrra ári
1 Louis Roederer óbreytt
2 Pol Roger upp um 1 sæti
3 Krug upp um 2 sæti
4 Bollinger óbreytt
5 Charles Heidsieck niður um 3 sæti
6 Dom Pérignon niður um 2 sæti
7 Billecart-Salmon óbreytt
8 Taittinger upp um 1 sæti
9 Salon upp um 5 sæti
10 Ruinart niður um 4 sæti
11 Gosset upp um 6 sæti
12 Moët & Chandon upp um 16 sæti
13 Jacquesson niður um 2 sæti
14 Pommery upp um 16 sæti
15 Veuve Clicquot óbreytt
16 Laurent-Perrier niður um 4 sæti
17 Henri Giraud niður um 1 sæti
18 Alfred Gratien upp um 1 sæti
19 Henriot niður um 9 sæti
20 Piper-Heidsieck upp um 5 sæti
AGM
ra ey
Rvk •
Tr fagleg Ve
ra ey