Dúgvan - 01.09.1916, Blaðsíða 6

Enhver, der vil være med i Kampen mod Alkoholmisbrugen her paa Øerne, bør virke for
„D U G V A N“ s Udbredelse samt opfordre Venner og bekendte til at holde Bladet,
Ved at abonnere paa „D U G V A N“, støtter De Afholdssagen!
Avl la l (Issa kiii 1
Island!.
Sum almanna kunnugt stendur okkara stora
grannaland, fsland, fremst av øllum londum i
Europa, hvat rusdrekkaloggeving viévikjur; ti Is-
land er fyrsta europeiska landiS, sum hevir fingi8
i lag forbodslog moti råsdrekkanum, soleiøis at
hvørki er logligt at føra rusdrekka til landiS ella
blanda ta3 heima.
Få lond hava eins og Island, tå meta3 verSur
eftir folkatalinum, fostraS vitskapsmenn, kunstnarar
og yrkjarar. Har eru bornir i heim mangir
merkismenn og andilig reystmenni, menn vi6 frå-
likum viti og stålsettum vilja, og nogvir av hesum
monnum, sum t. d. Bjørn Jonsson, hava ofra6
avhaldssakini teirra bestu kreftir. Tåi5 so er statt
i einum landi, at teir bestu menn ganga å odda i
strevinum fyri at gera folkiS avhaldandi, tå er
gaman i at føra avhaldssakina fram til hei8ur og
_ æru, tå eru arbeiSsvånir og likindini fyri einum
munagoSum ursliti frålik. Men er ta3 soleiSis
voréiS, at teir, i6 nogv hava at siga i einum landi,
einki gera fyri ella andøva imoti eini slikari sak,
tå ver3ur leiéin bæ3i tung og torfør, og vonirnar
um sigur heldur vånaligar.
Dømié frå Islandi visir okkum, at tå menn, i6
å annan hått hava nogv at siga i einum landi,
bera eina so goéa sak sum avhaldssakina fram i
idni og kærleika og vekja til liv og virki tær
bestu kenslur i kvinnu- og mannabarmi, tå spyrst
alti6 nakaé gott burtur år; ta6 kann ikki verøa
øårvisi.
Her skal i stuttum greiåast frå ti avhalds-
arbeiéi, i8 er gjørt i Islandi, frå ti fyrsta sinni at
menn har fyri ålvara foru at hugsa um hetta mål.
Ta3 kann oivaé vera forvitnisligt fyri avhaldsfolk
i Føroyum at hava kunnleika til, hvussu avhalds-
sakin er vor8in skipaS fyri av okkara islendsku
frændum.
I 1843—50 var6 i Islandi eins og a8rasta8ni
av ymsum monnum roynt at ibirta avhaldsfeløg,
men hesar royndir eydna3ist als ikki væl; gro8ra-
vonirnar vdru ov ringar,
og feløguni sovna8i so
vi3 og vi3. I 1904 var
to å livi ein gamalur
prostur, Ddnjal Halldors-
son, i3 enn tå helt ta8
avhaldslyfti, hann hevSi
givi8 fyri o. u. 60 årum
sifiani.
1872 kyknaéi vi8 eitt
avhaldssakin upp aftur;
men var ta8 mest tey
politisku viéurskiftuni, i3
førdu hetta vi5 sær. Hitt
danska rikisstyri leg6i tå
stdran tollpening å øll
siøg av råsdrekka, ié førd
vdr3u til Islands; hetta
land var tå utan loggåvuvald, hev3i solei3is ikki
ræ5i yvir sinum egnu peningavi8urskiftum, og tess-
vegna fdr allur hesin tollpeningur i hin danska
statskassan. Um hetta mundi3 var vånalig semja,
fyri ikki at siga illsemja, millum Danir og Islend-
ingar, og fyri at minka so miki8 sum møguligt um
tær inntøkur, staturin veitti av råsdrekkatollinum,
stovnaSu Islendingar tå avhaldsfeløg i hdpatali.
Mangir menn v6r8u soleiéis avhaldandi av politiskum
atvoldum; men tå hin persdnligi kærleikin til
sakina sum vituligt treyt hjå teim flestu, tyndist
brått hesi feløg og svunnu eins og kavi fyri sol.
Ikki fyrr enn i årinum 1876 frættist aftur frå
avhaldssakini; hetta åri5 stovnaSi presturin Magnus
Jonsson eitt avhaldsfelag å eysturlandinum; felagi3
hev3i til at byrja vi8 bert 12 limir. Å somu ti6
skrivagi hann i islendskum bløSum dågliga um av-
haldsmåli6 og gav ut eina bok (»bindindisfræéi«)
um avhaldssakina 1 åtheiminum. Henda bok var
væl skrivaé, men ikki var3 keypt nogv av henni;
ta3 var tå, sum ta5 er enn vi'Sa hvar, at alvarsaman
og tankavekjandi lesnaS timir folk yvirhøvur ikki
at nema vi3.
Eins og Absalon d Trøllanesi her heima i
Føroym, fer3a3ist Magnus Jonsson vfSa um Island
vi8 ti måli fyri eyga, at
arbei8a tyri avhaldssakina.
Tå i8 til bar, bjo3a3i hann
til folkafundar, og visti
hann her å rusdrekka-
njdtanin sum landsins
størsti vanlukku. Nøkur
feløg eydnafiist ta6 honum
so vi8 og vi3 at fåa ibirt,
men vånaliga og tregiS
gekkst hetta arbeiéi. —
Jonsson sto8 so at siga
påra einsamallur, hann
var fåtækur og livdi
undir småum korum, og
tå eingin veitti honum
hvørki hjålp ella tøkk
fyri strev hans, var taé
einki at undrast yvir, at
måtturin minkaSi og megin linkaéi. — Ta6 så
ikki øårvisi ut, enn at avhaldssakin fyri tri6ju ferS
skuldi fara fyri bakka. Magnus Jonsson var vorSin
heilsuleysur, og ta3 fræi8, hann hev8i såa8, og
sum nu var byrja8 at spira fram, var deyfiamerkt;
eingin var at vøla um og røkja ta3, eingin var at.
fjålga um og livga moti stormi og nåttarkulda.
Men tå ney3in er størst, er hjålpin nærmast, og
henda hjålpin, i3 veit var ti islendski avhaldssakini,
visti seg at ver8a bæ6i måttmikil og munago3 i
royndum.
Sig. Eiriksson,
Good-Templar-Pioner.
Dannebrogsmaåur fyri sitt
avhaldsarbeiåi.
Good-Templar ordanin fekk jåst um hetta bil
fotafesti å Islands jør8, og frå teirri stund fekk
avhaldssakin go8an byr3 og gekk stutt fram. —
Magnus Jonsson teknaSi seg sum felagsmann i
einari av teim fyrstu loginum, men hann for skjott
ut aftur. Honum dåmdi als ikki arbeiésmåtan hjå
hesum nyggju feløgum vi3 teirra ymisku si5um og
ceremonium, og tessvegna kom Magnus Jonsson,
um enn meira enn fyrr at standa sum hin einsligi
maéurin, i3 ikki vildi sleppa ti arbei6småtanum,
hann hev3i nytt, tå hann ruddaåi rås og breyt
hina fyrsti sloåina.
Magnus Jonsson doyéi 19. mårs 1901; hans
navn vil leingi minnast i Islandi, fyrst og fremst av
islendskum avhalds-kvinnum og -monnum.
10. jan. 1884 var hitt fyrsta Good-Templar
felag stovnaé å Akureyri av einum norskum sko-
makara, Ole Lied; 1885 stovnafiist eitt annaé
Good-Templar felag i Reykjavik. Seinni eru ibirt
slik feløg vi6a hvar um landiS, og hava hesi feløg
åtint eitt oført avhaldsarbei8i. Hesum arbeiéi skal
greifiast nærmari frå i næsti grein.
(Ni3urlagt.)