Bjarki - 30.10.1899, Síða 2

eg set hjer þessa af því jeg lærði
hana.
Og eins þetta: Jeg vildi feginn
verða að ljósum degi; á bis. 38. Þó
önnur blöð taki kannske þær vísur
þá verður Bjarki að láta sjer það
lynda. Hjer er tæpiega rúm til að
benda á það sem best er, því síð-
ur til að tína það úr.
Eftir dreingi sína mista hefur
Páll kveðið þau heitustu saknaðar-
ljóð sem jeg hef sjeð. Þau drjúpa
á mann beran í dropatali og hver
dropi brennir.
Á hverri nóttu gröf jeg gref,
get svo tekið af lokið svarta,
örenda tvo jeg eingla vef
ískalda mjer að heitu hjarta;
lokið svo aftur legg jeg á
líkkistur beggja sona minna;
gröfinni aftur geing svo frá,
grátleg er [>essi næturvinna.
(og maður þakkar útgefandanum
lyrir að hafa ekki eyðilagt perl-
una, síðusta línuna, með því að
setja þánkastryk á u«dan henni)
Við þetta kvæði fær maður
snöggvast svolitla vísbendíngu um,
hvað höfundinum finst gott eftir
sjálfan sig. Hann setur þar sem
einkunnar orð fjórar línur úr vísum
til Jóns alþíngismans á Sleðbrjót,
sem Jiann sendir þegar Jón hafði
mist son sinn:
Ná veit jeg aungan þann nær eða fjær,
náttrriyrkur dauðans því veidur,
er svo er þjer handgeinginn svo er
þjer kær
að söknuðinn viljirðu ei heldur
og svartnætti og andvöku og ein-
veru o ; gröf
og alt er þjer sársauka vekur;
og nú verður einginsú gefin þjer gjöf
frá gröfinni sem að þig tekur.
Trúar og vonar og upprisu orð,
alt verður hjartanu að kvölum;
nákuldi dauðans það her fyrir 'oorð,
þá barnið mans hvílir á fjölum.
Einkunnarorðin eru aðeins fjórar
línurnar seinustu, en við sjáum hve
innilega hann finnur sorg vinar síns.
Þegar sorgin dynur yfir hann ári
síðar pínir sama kvölin sömu til-
finníngar til að kveina með sömu
orðunum.
Sorg vina hans hittir hans eigin
streing, þann streing, sem náttúr-
an gaf honum til að sökkva með
hans eigin sorg í grunnleysu
glejmikunnar — þar sem hún lifir
um cilífð —■ hún hittir hans eigin
streing, hann á þennan eina, hann
á ekki til skiftanna.
Við hinir áttum kannske íil-
finníngar sem fundu þetta, en verk-
in sýna að við áttum ekki orðin.
I.jóð Jónasar eftir Tómas Sæm-
undsion og Jóns 01. cftir Kristján
eru visin lauf hjá þessum og er
þó fátt sem vi5 leggjum Ijúfar að
brjóst! en þau. »Heim til að bjarga
þjer h!e_. ti jeg skeið* bcitir níst-
ndi 1 erri.
þó þessi grein kunni að fylla
fyrir mjer alt blaðið, neyðist jeg
samt til að nefna stökurnar hm
stúlkuna sem drukknaði:
Hver er sá er situr
seint á kvöídi
kaldur á ísi
hjá auðri vök,
bíður þar og bendir
að barmi vakar
fyigdarlausri
ferðastúlku?
Og er ekki von að okkur, sem
höfum vinaskifti eins og vistaskifti,
þyki kynlegt að sjá Pál vera að
kveða saknaðarljóð í mörg ár eftir
Björn vin sinn Skúlason ? Við för-
um þá nærri því líka að geta skil-
ið þann sjaldgæfa eiginlegleika hjá
Páli að geta hatað leingur en hálf-
an mánuð.
En náttúran, landið og æsku-
stöðvarnar cru líka vinir sem Páll
ann alshugar og yrkir um. það
væsir ekki um Fjailkonuna í fáng-
inu á honum. Er þetta ekki ynd-
isfalleg vísa :
En hvað hún er biíð á brún,
björt og hýr í framan,
á kvöldin svæft þá hefur hún
hópinn allaa saman.
Ljettar vísur og vel gerðar eru
innan um alla bókina bæði fornar
og nýar og mun aungum koma það
á óvart. Hann snertir ekki jörð-
ina þegar hann er á þeiin lcik.
í’ar þarf einginn að reyna við Pál.
Jeg er orðinn hissa á hans
hátta- og ferðalagi,
óska’ honum til andskotans
og er mjer það þó bagi
segir hann um seinlátan scndimann.
Eða þá >Glæsir« sem allir kunna.
í’ær vísur allar væru lýtalaust lista-
verk ef to , 11. og 14. vfsan hefði
verið vinsuð úr. — Stökur.
Eg hef *c-.lt hann ýngra Rauð,
er því sjaldan glaður.
Svona er að vanta veraidar auð
og vera drykkjumaður.
Veldur gestagángur því,
jeg geri sjaldan stökur.
Kvennafar og fyllirí,
ferðalög og vökur.
eru heldur ekki slakar. »Eftir köst-
in,« »Litli fossinn,* »Til Björns Pjet-
urssonar,* og margt og margt íleira
eru blóm sem aldrei íöln^.
I flestum kvæðunum er eitthvað
gott, eitt cða flciri ómeinguð korn,
þó er ekki því að leyna að tölu-.
vert er þar af ljcttmeti innan um
og ekki finn jeg t. d. neitt í »Kúfu«
(bls. 191) sem gefi henni rjett til
að vera í svo góðum hóþ, og svip-
að mætti- scgja um »Björn
Snorrásou* (bls. 93). En jiau
kvæði eru tiltölulega fá í saman-
burði við hin.
Yfir höfuð er safnið gott og margt
í þv! stendur að aungu á baki því
sem best er ort af_ þj iðskáldum
okkár öðrum. Þetta er merkilegt
safn og einkennilegt, meðal ann-
ars að því leyti að nálega allar
þess perlur eru tíndar upp af stjett-
um og stígum þar sem aðrir troða
ofan á þær og sáu þxr ekki eða
litu ckki við þeim. Yrkisefnin eru
nær eingaungu það sem vant er að
kalla smámuni úr daglegu lífi, en
Páll sýnir okkur svo glögt að við
getum þreifað á, að þar vantar
hvotki fegurð nje gæði, okkur vant-
ar aðeins augu til að sjá.
Og svo natinn er hann við blcíin-
in sín og fiðrildin í blaðvarpanum
að iman lítur ekki við þó pólitíkin
þeysi um hlaðið með alla heims-
ósómana í halarófu. Hann brosir
bara í kampinn og lofar öðrum að
vinna sjer frægð af að fást við þá
fugla.
Jeg verð að minnast ofurlítið á
»Tfmann« (bls. 236) sem við
þekkjum úr Snót síðustu. Jeg var
einmitt hálfhræddur við að fá of-
t
margt í bókinni af þessháttar lík-
fngaljóðum, ekjri af því, aö þær
vísur sjc ekki góðar, beldur af
hinu að mjer finst altaf þessar út-
vöðnu og sinteygðu samlíkíngar
vera arfagóss þeirra Gríms og
Valdimars sem þeir rnegi eigna
sjer Iivar sem það hfttist. En af
því er lítið í þessari bók og þyk-
ir mjcr vænt um.
Páii er viðbrugðið fyrir rímsnild
og veit kamíngjan að það er að
verðleíkum. Það er galli á mörg-
um góðum vísum bæði hjá Breið-
fjörð og öðrum að fyrri hlutinn er
einn heljarmikill hortittur, rekinn
þar aðeins svo seinni hlutinn hafi
eitthvað að díngla á. Það kallar
Pál 1 »að prjóna framan við« og er
ekki gott 4Ö fiuna betra orð yfir
það. Það er oft einginn hægðar-
leikur að sjá hvar prjónað er fram-
an við hjá Páli, að minsta kosti er
þar þá vel bætt saman
Allur frágángur bókarinnar er
prýðilegur hjá Jóni Olafssyni og iná
Jón vel vera rnontir.n af því. l’ar
hefði cingin bróðurhönd gert bet-
ur. Prentvillur eru nær aungar,
síst svo þær brjáli nokkru; þó á
líklega að standa á bl. 71 í 3. línu
í »Drcingirnir mínir* »súlur brostn-
ar« í stað »brotnar« rímað við
»festar«. En slíkt cr ckki teljandí.
Bókin mun eignast bæði marga
vini og góða og hún á það skilið.
Eins og menn sjá á auglýsíngu
L.árusar Tómassonar hjer aftar í
blaðinu, kostar bókin 2,75 ti! ný-
árs, svo menn ættu að hraða sjer
áður cn hún hækkar.
Hroðasaga að vestan
Trolari enskur hvolfir báti
með 5 — 6 mönn um o g 3
drukkna, en Hannes Haf-
steinn sýslum. og bæarfóg.
kemst nauðulega lífs af og
einn maður eða tveir mcð
h o num.
Sagan um þennan atburð og
þessar samviskulausu víkíngsaðfarir
botnverpsfngsins hefur borist híng-
að austur í brjefum, og þó að sög-
unni beri ekki að öllu saman, þá
sýnist svo milíið víst í þessu, að
Hannesi sýslumanni hafi verið gerð
orð um það á Isafjörð af Dýrafirði
að botnverpíngur enskur lægi þar
og trolaði dag eftir dag. Hannes
bregður þegar við, fer til Dýra-
fjarðar og fer á skipi við 5. cða
6. mann út að botnverpíng'num.
Endalokin sýnast hafa orðið þau
að botnverpíngurinn hafi á einhvern
hátt hvolft bátnum undir mönnun-
um og þrír mennirnir drukknað
þarna en tveir eða 3 bjargað sjer
eða verið bjargað og þar á mcðal
Harínesi sýslumanni.
Ein sögnin segir að þetta geingi
svo til að báturinn legði að botn-
verpíngnum, en undir eins og skip-
menn sæi sýslumann, reyndu þeir
með staungum og öðru að stjaka
bátnum burt og meina þeim upp-
gaungu. Það dugði þó ekki, því
hinir geingu fast að og þá gerir
botnverpíngur sjer lítið fyrir, snýr
til og setur skrúfuna á bátinn og
hvolfir honum og fer svo frá öllu
saman þó hann sæi mennina þar
f opnum dauðanum. En svo er
sagt að bátur kæmi úr landi sem
sæi aðfarirnar og bjargaði sýslu-
manni og hinum í síðasta vetfángi.
En önnur sagan segir trolararnir
hafi bjargað mönnunum en fleygt
þcim svo þrælslcga niður í bátinn
sem úr landi kom að sýslum. íTafi
meiðst að mun og verið færður til
lands f aungviti.
Önnur sagan segir að þcir hafi
náð nafni og heimili botnverpings-
ins, en því mótmælir hin sögusögn-
in harðiega.
Hjer leikur því á ýmsum sögn-
um, cn svo mikið sýnist vera víst
að trolarinn hafi beinlfnis af ásetn-
íngi eða þá af þrælslegasta hirðu-
leysi banað hjar þrem mönnúm og
stefnt hinum í Öpinn dauða.
Hjer er því orðið við hrema vík-
ínga að eiga og væri óskandi að
nafn og tala skipsins hafi náðst svo
einhver von geti verið um að þessir
karlar gæti feingið nokkra ráðnmgu.
En hvort sem er, verður landið
að finna upp cinhver ráð til að
tryggja betur cn nú er gert st'jrf
og líf þcirra mann sern gæta eiga
reglu og laga fyrir þessum út'.cndu
meinvættu n.